Lo chuyện nhà ở cho công nhân

Không khó để thấy, thời gian qua, các khó khăn, vướng mắc trong xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân như thiếu quỹ đất; tiếp cận vốn khó khăn, nhất là với các nguồn vốn ưu đãi; quy trình thủ tục rườm rà, kéo dài… vẫn chưa được giải quyết hiệu quả.

Có doanh nghiệp cho biết, hiện nay thủ tục phê duyệt dự án nhà ở xã hội rất lâu, tối thiểu 600 ngày. Nghị quyết 43 của Quốc hội có nội dung hỗ trợ lãi suất 2% cho doanh nghiệp, trong đó có dành cho doanh nghiệp thực hiện dự án xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân, với mong muốn phần nào đẩy tăng nguồn cung nhà ở cho người lao động. Vậy nhưng tiến độ giải ngân của gói hỗ trợ này rất chậm, đến hết tháng 8.2022 mới chỉ đạt khoảng 13,5 tỷ đồng/gần 16.035 tỷ đồng phân bổ cho năm 2022 trong tổng số 40.000 tỷ đồng gói hỗ trợ lãi suất. Với kết quả như vậy, khả năng là 15 dự án nhà ở xã hội đủ điều kiện vay gói hỗ trợ lãi suất 2% (theo công bố của Bộ Xây dựng trong đợt 1 và đợt 2, tính đến 20.8.2022) chưa được giải ngân đồng nào.

Theo số liệu Bộ Xây dựng tổng hợp, nhu cầu nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp trong giai đoạn 2021 - 2030 khoảng 2,6 triệu căn hộ; trong đó giai đoạn 2021 - 2025 cần 1,3 triệu căn, và 5 năm tiếp theo cũng cần 1,3 triệu căn.

Nếu những khó khăn trong xây dựng nhà ở cho công nhân không được giải quyết sớm và dứt điểm thì đến bao giờ giấc mơ an cư của hàng triệu công nhân, người lao động mới trở thành hiện thực? Bao giờ mới chấm dứt cảnh nhiều gia đình công nhân 4 người, vợ chồng con cái sống trong những ngôi nhà chưa đầy chục mét vuông gồm cả nhà vệ sinh, không dám mua tủ lạnh, máy giặt, vì không có chỗ để? Nguồn lao động dồi dào, chi phí hợp lý vốn là lợi thế cạnh tranh của nước ta trong thu hút đầu tư nước ngoài liệu có còn nữa hay không khi mà người lao động sau khi về quê tránh dịch, giờ ngần ngại trở lại các trung tâm công nghiệp vì khó khăn trong tìm kiếm chỗ ở?

Mới đây, Bộ Xây dựng đã hoàn thành để trình Thủ tướng Đề án xây dựng hơn 1,8 triệu căn nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp, công nhân làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất trong giai đoạn 2021 - 2030.

Khi Đề án này được thông qua, có rất nhiều việc phải làm, trước hết là giảm các thủ tục hành chính phức tạp để các chủ đầu tư có thể thực hiện nhanh dự án, qua đó tăng nguồn cung. Các địa phương phải đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm và trung hạn; rà soát, quy hoạch đất để xây dựng nhà ở cho công nhân và kêu gọi doanh nghiệp đầu tư...

Ở đây cũng có một thực tế là dù có nhu cầu thì việc mua một căn nhà ở xã hội trên dưới 1 tỷ đồng cũng rất khó khăn với công nhân. Khảo sát của Liên đoàn Lao động TP. Hồ Chí Minh cho thấy, phần lớn công nhân ở các tỉnh miền Tây, vùng lân cận thành phố xác định chỉ ở thành phố làm việc một thời gian, sau đó về quê. Nhu cầu nhà trọ giá thành hợp lý và chất lượng tương đối bảo đảm của công nhân hiện nay rất lớn nhưng không được đáp ứng.

Vậy thì vấn đề như các đại biểu Quốc hội đã đặt ra, đó là Chính phủ cần nghiên cứu mô hình nhà ở xã hội phù hợp với nước ta. Phải chăng, phát triển nhà cho thuê, khu lưu trú sẽ phù hợp với nhu cầu thực tế của công nhân, người lao động hơn? Nghiên cứu này cần tiến hành sớm, để trong quá trình sửa đổi Luật Nhà ở, Luật Đất đai, Luật Đấu thầu… tới đây, cùng với việc tách riêng chính sách nhà ở cho công nhân để có cơ chế khuyến khích, ưu đãi hợp lý thì cũng cần có chính sách ưu đãi và tạo điều kiện thuận lợi nhất để doanh nghiệp, các hộ gia đình, cá nhân đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân thuê, giúp tăng nguồn cung.

Công nhân là lực lượng quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội và họ cần nhận được nhiều hơn sự quan tâm về mọi mặt, đặc biệt là nơi ăn chốn ở!

Cẩm Phô