Lo cho hạt lúa nảy mầm

Ruộng lúa bị bỏ hoang do lúa chết sau 3 lần gieo sạ

Nỗi lo kéo dài trên đồng ruộng

Có mặt tại khu vực Bàu Hạ, tổ dân phố Thuận Hòa, phường Hóa Châu, chúng tôi chứng kiến không khí trầm lắng bao trùm khắp cánh đồng. Đứng bên mảnh ruộng vừa gieo lại lần thứ ba, anh Đặng Duy Trung không giấu được sự lo lắng. Anh cho biết từ trước đến nay, chưa bao giờ địa phương xảy ra tình trạng lúa chết hàng loạt như vụ hè thu năm nay.

“Đến thời điểm này, người dân vẫn chưa rõ nguyên nhân vì sao lúa lại chết. Nguồn nước vẫn được đưa vào ruộng đầy đủ, các khâu kỹ thuật sản xuất cũng thực hiện như mọi năm. Vậy mà lúa cứ nảy mầm rồi chết dần. Chuyện như thế này nhiều năm qua chưa từng xảy ra” - anh Trung chia sẻ.

Theo nhiều người dân, sau khi gieo sạ khoảng vài ngày, hạt giống vẫn nảy mầm bình thường. Tuy nhiên, khi cây lúa phát triển cao bằng ngón tay thì bắt đầu úa vàng rồi chết dần. Những đám lúa thưa thớt trên mặt ruộng khiến bà con càng thêm sốt ruột.

Mỗi sào ruộng, người dân phải sử dụng khoảng 7kg giống để gieo sạ. Với giá giống hiện nay khoảng 11.000 đồng/kg, chi phí giống cho một sào không quá lớn. Tuy nhiên, đối với những hộ sản xuất hàng chục sào ruộng, việc phải gieo sạ nhiều lần cũng khiến khoản chi phí tăng lên đáng kể.

Đơn cử, một hộ có 10 sào ruộng cần khoảng 70kg giống cho mỗi lần gieo sạ. Nếu phải thực hiện gieo sạ ba lần, lượng giống tiêu tốn lên tới hơn 200kg (hơn 2 triệu đồng). Thế nhưng, điều khiến người dân trăn trở hơn cả không chỉ là tiền giống, mà là công sức và thời gian đã bỏ ra.

Anh Đặng Duy Phụng, một hộ dân ở tổ dân phố Thuận Hòa cho biết, việc phải gieo sạ và gieo cấy lại nhiều lần đã khiến tiến độ sản xuất bị chậm khoảng hai tuần so với kế hoạch. “Vụ hè thu phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết. Nếu kéo dài thời gian xuống giống, nguy cơ gặp mưa bão cuối vụ sẽ rất lớn. Lúa có thể chưa kịp thu hoạch đã gặp thiên tai, thiệt hại sẽ càng nặng nề hơn”, anh Phụng lo lắng.

Những đêm trắng giữa đồng

Không chỉ đối mặt với tình trạng lúa chết bất thường, người dân Thuận Hòa còn phải căng mình chống chọi với nạn chuột cắn phá. Khi những hạt giống vừa được gieo xuống ruộng, cũng là lúc người nông dân bước vào chuỗi ngày thức trắng canh đồng. Từ chiều tối đến tận sáng sớm hôm sau, họ mang theo đèn pin, dụng cụ xua đuổi chuột để bảo vệ thành quả lao động của mình.

Anh Đặng Quy Trung cho hay, 10 ngày đầu sau khi gieo sạ là khoảng thời gian vất vả nhất. Những người làm ruộng gần như phải “ăn ngủ trên đồng”. “Mỗi đêm chỉ chợp mắt được một lúc rồi lại phải thức dậy đi kiểm tra. Chuột xuất hiện liên tục. Nếu không canh giữ, chỉ sau một đêm chúng có thể cắn phá rất nhiều diện tích lúa mới gieo”, anh Trung nói.

Dù chuột gây hại lớn nhưng người dân nơi đây vẫn kiên quyết không sử dụng các hình thức bẫy điện nguy hiểm. Hầu hết các hộ đều lựa chọn phương pháp thủ công như đào hang, đặt bẫy cơ học hoặc trực tiếp xua đuổi.

Họ hiểu rằng, việc sử dụng điện để bẫy chuột có thể mang lại hiệu quả tức thời nhưng tiềm ẩn nguy cơ rất lớn đối với tính mạng con người và vật nuôi. Trên địa bàn thành phố những năm trước đã từng xảy ra một số vụ tai nạn thương tâm liên quan đến bẫy chuột bằng điện, để lại nhiều bài học đau xót.

Chọn giống lúa cực ngắn ngày để gieo sạ lại

Những thất bại liên tiếp trong sản xuất đang khiến nhiều hộ dân rơi vào tình cảnh “tiến thoái lưỡng nan”. Tiếp tục gieo sạ đồng nghĩa với việc phải bỏ thêm chi phí, công sức trong khi chưa biết nguyên nhân khiến lúa chết. Song nếu không gieo sạ nữa, cả vụ sản xuất sẽ mất trắng, đời sống người dân sẽ rất khó khăn.

Theo anh Đặng Duy Trung, hiện địa phương đã xuất hiện nhiều diện tích ruộng bị bỏ không sau nhiều lần gieo sạ thất bại. Những thửa ruộng vốn xanh mướt mỗi mùa nay trở nên trống trải, để lộ những vệt đất nứt nẻ dưới nắng hè. Không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập của từng hộ gia đình, tình trạng này còn tác động đến sản xuất nông nghiệp chung của địa phương nếu không sớm được khắc phục.

Ông Lê Văn Anh, Phó Giám đốc phụ trách Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Huế cho biết, trước tình trạng lúa chết bất thường, ngành nông nghiệp đang phối hợp cùng chính quyền địa phương khẩn trương nắm bắt tình hình, kiểm tra thực tế đồng ruộng và xác định nguyên nhân để có biện pháp xử lý phù hợp.

Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố cũng khuyến cáo người dân cần thường xuyên theo dõi diễn biến trên đồng ruộng. Nếu phát hiện lúa tiếp tục chết hoặc xuất hiện những dấu hiệu bất thường khác phải báo ngay cho chính quyền địa phương và sở để kịp thời kiểm tra, đánh giá.

Đối với những diện tích bị thiệt hại, ngành nông nghiệp khuyến khích sử dụng các giống lúa cực ngắn để gieo sạ lại ngày nhằm rút ngắn thời gian sinh trưởng, đảm bảo phù hợp với khung lịch thời vụ của vụ hè thu. Sau khi lúa phát triển ổn định, bà con cần tập trung chăm sóc, bón phân cân đối, phun thuốc phòng trừ sâu bệnh đúng kỹ thuật, đúng thời điểm để tạo điều kiện cho cây lúa sinh trưởng tốt, trổ bông và thu hoạch đúng kế hoạch.

Bài, ảnh: Hoàng Triều