Liên kết hai vùng đông - tây

Cửa khẩu quốc tế Nam Giang là cửa ngõ để hàng hóa các tỉnh Nam Lào, Đông Bắc Thái Lan thông thương ra quốc tế. Ảnh: HỒ QUÂN

Nguyên liệu - chế biến sâu

Ông Nguyễn Hà Nam, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, không gian phát triển của thành phố được tổ chức theo hai vùng chính. Vùng phía đông có diện tích hơn 4.000km2, chiếm gần 35% diện tích toàn thành phố, nhưng dân số lên đến 2,5 triệu người, chiếm hơn 80% dân số toàn thành phố. Đây là “mặt tiền”, là cực tăng trưởng của thành phố, với các ngành mũi nhọn như kinh tế biển, đô thị, dịch vụ, tài chính, du lịch; công nghiệp, công nghệ cao… Đồng thời khu vực này tập trung hệ thống hạ tầng chiến lược dọc trục Bắc - Nam, cảng biển và sân bay quốc tế.

Trong khi đó, vùng tây có tổng diện tích lên đến 7.700km2, chiếm 65% tổng diện tích tự nhiên của thành phố. Tuy nhiên, dân số khu vực này chỉ khoảng 290.000 người (chiếm khoảng 10% dân số toàn thành phố), trong đó có 37 dân tộc thiểu số với khoảng 157.000 người sinh sống. Địa hình chủ yếu là đồi núi, sông suối chia cắt, giao thông đi lại còn nhiều khó khăn; hạ tầng phục vụ dân sinh một số nơi còn thiếu thốn, chưa đồng bộ; tỷ lệ hộ nghèo cao, chất lượng lao động thấp… Một trở lực khác là khu vực miền núi thường xuyên chịu thiệt hại do thiên tai, mưa lũ, kìm hãm tốc độ phát triển.

Dù vậy, vùng tây sở hữu nhiều tài nguyên để làm nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến ở vùng đông, điển hình là dược liệu, nông - lâm sản đặc hữu. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn thành phố có 688.288ha rừng, chủ yếu tập trung ở vùng tây, bao gồm 504.213ha rừng tự nhiên và 184.075ha rừng trồng đã thành rừng. Đây cũng là khu vực tập trung hàng trăm loại dược liệu quý hiếm như sâm Ngọc Linh, đảng sâm, ba kích tím, sa nhân, quế Trà My... Riêng sâm Ngọc Linh, tổng diện tích có khả năng trồng là 15.567ha.

Các doanh nghiệp khi khảo sát khu vực miền núi cho rằng, việc phát triển công nghiệp, đầu tư dây chuyền chế biến sâu gặp nhiều khó khăn, vận hành thiếu ổn định do hạ tầng phục vụ sản xuất chưa bảo đảm và chịu tác động lớn của mưa bão. Hướng đi phù hợp là đầu tư các cơ sở sơ chế nguyên liệu tại chỗ, sau đó vận chuyển về các nhà máy ở vùng đông - nơi hội tụ đầy đủ hạ tầng, công nghệ và dây chuyền liên kết… để sản xuất các sản phẩm chế biến sâu.

Ông Nguyễn Đức Lực, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Sâm Sâm cho biết, đơn vị có vùng nguyên liệu sâm Ngọc Linh rộng hơn 10ha. Sau khi khai thác, nguyên liệu được đưa từ vùng núi Ngọc Linh (xã Trà Linh) về nhà máy tại Khu công nghiệp Tam Thăng (phường Bàn Thạch) để sản xuất các dòng sản phẩm bảo vệ sức khỏe, trong đó có sản phẩm SAPHRATON đạt chứng nhận OCOP 5 sao.

Còn theo ông Trần Bá Dương, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Trường Hải, lợi thế của THACO là đang triển khai đầu tư khu công nghiệp chuyên về nông – lâm nghiệp, trong đó có một phân khu phát triển dược liệu. Tuy nhiên, bước đầu tiên là phải có nguồn nguyên liệu. Doanh nghiệp đang khảo sát và dự kiến đầu tư vùng trồng rộng 1.250ha ở xã Trà Linh, đồng thời sẽ nghiên cứu sâu hơn về giống, kỹ thuật trồng - thu hoạch, sơ chế, chế biến sâu…

UBND thành phố cũng vừa ban hành Chương trình nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ phát triển sản phẩm sâm Ngọc Linh và dược liệu giai đoạn 2026 - 2035. Mục tiêu là phát triển ít nhất 8.400ha sâm Ngọc Linh và khoảng 90.000ha cây dược liệu có giá trị tại khu vực vùng tây; đồng thời hình thành ít nhất 10 mạng lưới liên kết nuôi trồng, sơ chế, chế biến dược liệu giữa thành phố Đà Nẵng với các tỉnh, thành phố lân cận và trên cả nước. Như vậy, vùng tây sẽ có vùng nguyên liệu đủ lớn, ổn định và bền vững, làm nền tảng hình thành trung tâm công nghiệp dược liệu và chế biến sâu tại vùng đông của thành phố và các địa phương khác trong nước.

Vùng tây thành phố sở hữu nguồn nguyên liệu dược liệu lớn, trong đó giá trị nhất là sâm Ngọc Linh. Ảnh: HỒ QUÂN

Chìa khóa hạ tầng giao thông

Các lợi thế về dược liệu, nông - lâm sản, khoáng sản và du lịch được xem là chìa khóa phát triển vùng tây. Tuy nhiên, để hiện thực hóa chiến lược này, cần bắt đầu từ đầu tư hạ tầng giao thông kết nối đồng bộ, thông suốt, liên vùng. Đáng chú ý, vùng tây là cầu nối hợp tác quốc tế với Lào, Thái Lan và kết nối với khu vực Tây Nguyên, qua đó phát huy lợi thế cảng biển quốc tế ở vùng đông, gồm cảng Chu Lai, cảng Tiên Sa và cảng Liên Chiểu.

Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ I Đảng bộ thành phố Đà Nẵng (nhiệm kỳ 2025 - 2030) nêu rõ, mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm logistics, vận tải đa phương thức; trung tâm phân luồng hàng hóa của khu vực miền Trung - Tây Nguyên và cả nước; phát triển Cảng Chu Lai gắn với Trung tâm logistics tại Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Nam Giang, kết nối hàng hóa khu vực Trung - Nam Lào, Đông Bắc Thái Lan. Phấn đấu đến năm 2030, cụm ngành logistics chiếm khoảng 15% GRDP toàn thành phố.

Theo Sở Xây dựng, đến năm 2030, hạ tầng giao thông vùng tây sẽ được tập trung đầu tư, nâng cấp hoàn chỉnh, thông suốt các trục kết nối với vùng đông. Cụ thể gồm trục quốc lộ 40B, ĐT617 kết nối cụm các xã, phường phía nam lên khu vực Tây Nguyên; trục quốc lộ 14E, 14H kết nối các xã, phường vùng đông với vùng tây và khu vực Tây Nguyên; trục quốc lộ 14G, 14B, 14D kết nối trung tâm hành chính thành phố Đà Nẵng với vùng phía tây và khai thác hai cửa ngõ quốc tế là Cửa khẩu quốc tế Nam Giang và Cửa khẩu phụ Tây Giang. Tầm nhìn đến năm 2035, vùng tây tập trung xây dựng và thu hút đầu tư các cơ sở kinh tế - kỹ thuật lớn; các khu công nghiệp tại vùng đông tiếp giáp vùng tây nhằm phát triển nguồn lao động và phát huy giá trị vùng cây nguyên liệu; hình thành các cụm dân cư, dịch vụ, tạo tiền đề phát triển các đô thị mới và các khu chức năng gắn với lợi thế của vùng như nông nghiệp công nghệ cao, du lịch…

Tuy nhiên, việc đầu tư hạ tầng miền núi đang đứng trước thách thức lớn từ thiên tai và biến đổi khí hậu. Điển hình như đợt mưa lũ cuối năm 2025, tổng thiệt hại hạ tầng giao thông toàn thành phố ước khoảng 240 tỷ đồng, trong đó chiếm phần lớn là các tuyến lên vùng cao, mang tính liên kết vùng như quốc lộ 40B, 24C, ĐT606. Kiểm tra công tác phòng, chống thiên tai tại thành phố Đà Nẵng vào cuối tháng 10/2025, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh cần thay đổi tư duy ứng phó với thiên tai theo hướng chủ động, thích ứng; trong đó, hệ thống hạ tầng phải được đầu tư đủ mạnh để nâng cao khả năng chống chịu.

Có thể nói, liên kết hiệu quả hai vùng đông - tây trước hết bắt đầu từ hạ tầng giao thông và cũng từ đó không gian phát triển mới sẽ mở ra với nhiều cơ hội trong bối cảnh mới.

LÊ MỸ