Lì xì số vẫn giữ trọn 'hồn' Tết

Những tiếng “ting ting” ngày Tết

Sáng mùng Một Tết, trong căn nhà nhỏ nơi góc phố, hương trầm lan nhẹ trong không khí se lạnh đầu năm. Tiếng chúc Tết rộn ràng, tiếng cười của trẻ thơ hòa cùng sắc đỏ của câu đối, hoa đào, bánh mứt. Trên bàn trà, bên cạnh những phong bao đỏ truyền thống quen thuộc, xuất hiện thêm chi tiết mới: một tấm thiệp nhỏ in mã QR, được cha mẹ chuẩn bị sẵn cho con. Mã QR ấy là “địa chỉ” để ông bà, người thân gần xa gửi lì xì đầu năm cho đứa trẻ. Mỗi lần điện thoại vang lên tiếng “ting ting”, cả nhà lại mỉm cười. Đứa trẻ háo hức nhìn màn hình hiện thông báo nhận tiền kèm lời chúc năm mới: mạnh khỏe, chăm ngoan, học giỏi. Lì xì giờ đây không chỉ nằm trong một phong bao, mà là sự kết nối của cả đại gia đình, gói ghém qua vài thao tác số.

Câu chuyện ấy cũng giống với gia đình chị Thu Hải (phố Cầu Giấy, Hà Nội), có con đang học tập tại nước ngoài. Đã nhiều năm nay, kể từ khi ngân hàng số trở nên phổ biến, mỗi dịp Tết đến, dù cách nhau nửa vòng trái đất, chị vẫn có thể gửi lì xì cho con đúng thời khắc giao thừa thông qua ứng dụng ngân hàng. Theo chị Hải, việc lì xì trực tuyến không làm mất đi không khí Tết, trái lại còn giúp gia đình cảm nhận rõ hơn sự gắn kết. Qua cuộc gọi video, cả nhà cùng nâng ly chúc mừng năm mới, cùng gửi cho nhau những lời chúc thân thương và món quà lì xì đầu năm mang ý nghĩa tinh thần. “Khoảnh khắc điện thoại vang lên tiếng “ting ting”, dù ở xa con mình vẫn biết rằng Tết đã về và gia đình vẫn luôn ở rất gần”, chị Hải chia sẻ.

“Ting ting” - âm thanh quen thuộc của chuyển khoản trực tuyến vì thế trở thành cách gọi thân thương của nhiều bạn trẻ khi nhận lì xì đầu năm. Trong nhịp sống số hóa, lì xì bằng chuyển khoản không chỉ tiện lợi, mà còn mang lại cảm giác mới mẻ, thú vị, được nhiều người ưa thích. Và từ những câu chuyện nhỏ như thế, phong tục lì xì truyền thống đang lặng lẽ khoác lên mình diện mạo mới, hòa nhịp cùng đời sống không tiền mặt của Tết Việt hôm nay.

Những năm gần đây, thanh toán không tiền mặt, từ chỗ còn xa lạ, nay đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống đô thị và ngày càng lan rộng về nông thôn, kể cả những vùng sâu, vùng xa. Người dân đã dần quen và thân thuộc với việc quét QR mua bó rau, ly cà phê, trả tiền gửi xe hay thanh toán hóa đơn chỉ bằng một chiếc điện thoại. Trong bối cảnh ấy, việc phong tục lì xì đầu năm dần chuyển mình sang hình thức số hóa là điều gần như tất yếu.

Trước đây, những ngày cận Tết thường gắn với nỗi lo đổi tiền mới. Người lớn tranh thủ ghé ngân hàng, tìm đến các điểm đổi tiền lẻ, cẩn thận chọn từng tờ tiền phẳng phiu để bỏ vào phong bao. Không ít người coi đó là một phần “nghi thức” của Tết. Thế nhưng, cùng với nhịp sống ngày càng gấp gáp, cách chuẩn bị ấy dần trở nên bất tiện, nhất là với những gia đình trẻ, lịch trình bận rộn, đi chúc Tết nhiều nơi.

Lì xì qua QR Code mang đến một lựa chọn khác: nhanh gọn, linh hoạt, phù hợp với thói quen thanh toán số đã hình thành. Chỉ cần vài thao tác trên ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử, người gửi có thể chuyển khoản, kèm lời chúc được cá nhân hóa. Không còn cảnh lúng túng vì thiếu phong bao hay nhầm lẫn mệnh giá, việc lì xì trở nên nhẹ nhàng hơn.

Nhiều gia đình trẻ chia sẻ, trong những ngày Tết đi chúc họ hàng, bạn bè, việc lì xì không tiền mặt giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và công sức chuẩn bị. “Trước đây, mỗi dịp Tết là phải chuẩn bị cả chục phong bao, chia sẵn tiền. Nay chỉ cần lưu sẵn danh sách, chuyển trong vài giây, vừa tiện vừa tránh nhầm lẫn”, một phụ huynh ở Hà Nội cho biết.

Ở chiều ngược lại, người nhận - đặc biệt là thanh thiếu niên, sinh viên cũng cảm thấy thuận tiện. Tiền lì xì được chuyển thẳng vào tài khoản, dễ quản lý, hạn chế rủi ro thất lạc. Trong bối cảnh nhiều bạn trẻ đã quen với việc chi tiêu, tiết kiệm qua các ứng dụng tài chính, lì xì số đang ngày một trở nên quen thuộc.

Không chỉ dừng ở sự tiện lợi, hình thức này còn phản ánh rõ nét sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng và cách tiếp cận công nghệ của xã hội. Khi thanh toán số đã trở thành “ngôn ngữ chung”, phong tục truyền thống cũng tìm được cách thích nghi để tiếp tục đồng hành cùng đời sống hiện đại.

Lì xì đổi thay theo nhịp sống không tiền mặt

Theo các chuyên gia, một trong những điểm thú vị của lì xì QR Code là sự sáng tạo mà công nghệ mang lại. Nếu phong bao truyền thống chủ yếu được trang trí bằng họa tiết Tết quen thuộc, thì “phong bao số” mở ra không gian cá nhân hóa phong phú hơn. Người gửi có thể kèm theo lời chúc viết riêng cho từng người, chọn hình nền mang sắc xuân, thậm chí gửi đúng thời khắc giao thừa để tăng thêm ý nghĩa.

Với người trẻ, đặc biệt là các cặp vợ chồng mới lập gia đình, lì xì số còn giúp giảm bớt áp lực tài chính dịp Tết. Việc chuyển khoản rõ ràng, minh bạch giúp họ chủ động hơn trong việc cân đối chi tiêu, tránh tình trạng “vung tay quá trán” vì phong bao tiền mặt. Tết nhờ vậy trở nên nhẹ nhõm hơn, tập trung nhiều hơn vào sự sum vầy.

Tuy nhiên, bên cạnh sự tiện lợi, vẫn còn những băn khoăn. Không ít người lo rằng, khi lì xì trở nên “vô hình”, cảm xúc Tết có thể bị nhạt đi. Tiếng sột soạt của phong bao, cảm giác cầm tờ tiền mới tinh, mùi giấy mới - những ký ức rất riêng của tuổi thơ liệu có còn?

Thực tế cho thấy, sự thay đổi không diễn ra theo cách “thay thế hoàn toàn”, mà là sự song hành. Trong nhiều gia đình, phong bao đỏ truyền thống vẫn được giữ lại cho ông bà, trẻ nhỏ; trong khi lì xì QR Code được sử dụng linh hoạt giữa những người trẻ với nhau. Mỗi hình thức đều có không gian riêng, phù hợp với từng đối tượng, từng hoàn cảnh. Một cụ bà ở Hà Nội chia sẻ: “Tôi vẫn thích tự tay trao phong bao cho con cháu. Nhưng thấy con cháu dùng điện thoại lì xì cho nhau cũng vui. Quan trọng là cả nhà sum họp, chúc nhau khỏe mạnh, làm ăn thuận lợi”.

Ở góc độ khác, lì xì không tiền mặt còn mở ra cơ hội giáo dục tài chính sớm cho trẻ em. Khi tiền lì xì được quản lý qua tài khoản, cha mẹ dễ dàng hướng dẫn con theo dõi số tiền nhận được, lập kế hoạch sử dụng hoặc tiết kiệm. Từ đó, trẻ dần hình thành ý thức về giá trị của đồng tiền, biết cân nhắc trước khi chi tiêu - một bài học ý nghĩa ngay trong những ngày đầu năm.

Nhiều phụ huynh coi đây là dịp để cùng con đặt ra những “mục tiêu nhỏ” cho năm mới: dành tiền mua sách, tham gia một khóa học, hoặc để dành cho những kế hoạch dài hơi hơn. Lì xì, vì thế, không chỉ là niềm vui ngắn hạn, mà còn gắn với câu chuyện định hướng, vun đắp thói quen tài chính lành mạnh.

Nhìn rộng hơn, lịch sử Tết Việt Nam vốn luôn gắn với sự thay đổi. Từ việc gửi thư tay chúc Tết sang nhắn tin, gọi video; từ mâm cỗ truyền thống sang những bữa tiệc gọn nhẹ; từ việc xếp hàng mua sắm sang đặt hàng trực tuyến. Lì xì QR Code cũng là một mảnh ghép mới trong bức tranh chuyển mình ấy.

Điều quan trọng là, dù hình thức có đổi thay, giá trị cốt lõi của phong tục vẫn được gìn giữ. Lì xì, suy cho cùng, không nằm ở số tiền hay cách chuyển tiền, mà ở lời chúc, ở sự quan tâm và mong ước điều tốt lành cho người nhận. Khi công nghệ được sử dụng như một công cụ hỗ trợ, không áp đặt, không làm mất đi sự gắn kết, thì truyền thống và hiện đại hoàn toàn có thể song hành.

Chiều mùng Hai Tết, khi gia đình quây quần bên mâm cơm đầu năm, câu chuyện về lì xì lại rộn ràng trong tiếng cười. Người thích phong bao đỏ giấy, người hào hứng với lì xì QR Code. Nhưng tất cả đều chung một cảm xúc: Tết vẫn đủ đầy khi còn sự sẻ chia giữa các thế hệ.

“Phong bao đỏ” hôm nay có thể chuyển online, nhưng bên trong vẫn là điều quen thuộc - lời chúc an khang, may mắn, đủ đầy cho một năm mới. Trong nhịp sống không tiền mặt ngày càng rõ nét, sự đổi thay ấy không làm Tết xa đi, mà khiến Tết gần hơn với đời sống hiện đại, nơi truyền thống được tiếp nối bằng những hình thức mới mẻ, linh hoạt và giàu sức sống.

Hạ Chi