Làng nghề Sơn Đồng với khát vọng vươn tầm thế giới

Làng nghề Sơn Đồng góp phần tạo việc làm, thu nhập ổn định cho nhiều lao động.

Phát huy giá trị làng nghề

Theo Ngọc phả Thần tích do Đông các Đại học sĩ Nguyễn Bính soạn thảo năm 1572, làng nghề truyền thống Sơn Đồng đã có từ năm Thái Bình thứ 6 (976) thời Tiền Lê. Đức Thánh Đào Trực - người con quê hương Phú Thọ - trong hành trình du quan đã dừng chân tại Sơn Đồng, mở lớp dạy chữ và truyền nghề đục tượng, làm hoành phi, câu đối cho dân làng.

Trải qua hơn 10 thế kỷ thăng trầm, ngọn lửa nghề chưa bao giờ tắt. Với bàn tay tài hoa của các nghệ nhân, Sơn Đồng đã xác lập những thành tựu rực rỡ. Năm 2001, làng nghề chính thức được cấp Bằng công nhận Làng nghề truyền thống. Đặc biệt, năm 2007, sách "Kỷ lục Việt Nam" đã vinh danh Sơn Đồng là "Làng nghề tạc tượng và đồ thờ phụng Phật giáo lớn nhất Việt Nam"... Những danh hiệu này không chỉ là sự ghi nhận mà còn là nền tảng vững chắc để sản phẩm Sơn Đồng tự tin bước ra thế giới.

Đặc biệt, sức mạnh của làng nghề Sơn Đồng không chỉ nằm ở giá trị nghệ thuật mà còn thể hiện qua những con số kinh tế ấn tượng. Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Đồng Cao Văn Tâm cho biết: Làng nghề có 26 nghệ nhân cấp Nhà nước, 40 thợ giỏi được các hiệp hội, tổ chức công nhận... Sản xuất ở làng nghề hiện nay thu hút hơn 4.000 lao động tại chỗ với gần 700 hộ gia đình, 10 công ty chuyên sản xuất, giúp tăng thu nhập của lao động và đời sống người dân ngày càng được nâng cao.

Tính đến cuối năm 2025, kinh tế xã Sơn Đồng tiếp tục có bước phát triển tích cực và toàn diện, thu ngân sách nhà nước ước thực hiện hơn 30 tỷ đồng, vượt chỉ tiêu Thành phố giao (28,165 tỷ đồng); tổng thu ngân sách xã hơn 375 tỷ đồng, đạt 107% dự toán giao...

Khát vọng vươn tầm

Nghệ nhân Nguyễn Viết Huân (Hội Nghệ nhân làng nghề Sơn Đồng) cho biết, tháng 2-2025, World Crafts Council (Hội đồng Thủ công Thế giới) cùng các nghệ nhân đã có chuyến khảo sát tại làng nghề Sơn Đồng, trên cơ sở thành phố Hà Nội đề xuất Sơn Đồng trở thành ứng cử viên tham gia Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới. Đoàn chuyên gia của Hội đồng Thủ công Thế giới đã trực tiếp thẩm định hoạt động sản xuất tại làng nghề.

Tháng 1-2026, Hội đồng Thủ công Thế giới đã gửi thư tới Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội chúc mừng làng nghề được phê duyệt, chính thức chỉ định Sơn Đồng (Việt Nam) là “WCC - Làng thủ công thế giới về tác phẩm chạm khắc gỗ và sơn mài mạ vàng tâm linh”. Dự kiến tháng 3-2026, địa phương sẽ vinh dự đón nhận chứng nhận này.

Ông Huân cho rằng việc tham gia mạng lưới WCC không chỉ là danh hiệu quốc tế cao quý, mà còn mở ra những cơ hội chưa từng có, đó là sản phẩm của làng nghề Sơn Đồng chính thức bước vào "dòng chảy" tinh hoa làng nghề thế giới, nâng cao giá trị cạnh tranh trên trường quốc tế. Nghệ nhân Nguyễn Danh Sơn - xã Sơn Đồng cũng kỳ vọng cơ hội hội nhập quốc tế sẽ giúp làng nghề vươn xa hơn nữa, có thêm cơ hội giới thiệu văn hóa đặc biệt của Việt Nam, nhất là về những đồ chạm khắc tinh xảo của làng nghề...

Về định hướng của xã Sơn Đồng sau khi chính thức được công nhận trở thành thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Đồng Cao Văn Tâm thông tin: Xã đã có định hướng về bảo tồn và phát triển làng nghề Sơn Đồng, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành thành phố trong thực hiện đầu tư đồng bộ kết cấu hạ tầng; bảo tồn, phục dựng không gian văn hóa làng nghề nhằm phát triển làng nghề gắn với du lịch, từ đó hình thành các tour tuyến tham quan xưởng sản xuất, quy trình chế tác và không gian trưng bày sản phẩm tinh xảo, nhằm thu hút du khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm tại Sơn Đồng.

UBND xã Sơn Đồng cũng đã xây dựng phương hướng nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 với tinh thần quyết liệt. Chủ tịch UBND xã Sơn Đồng Phạm Gia Lộc khẳng định: Mục tiêu năm 2026 và những năm tiếp theo không chỉ là hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế Thành phố giao, mà xã tập trung vào các giá trị bền vững như tập trung công tác đầu tư hạ tầng, đồng bộ kết cấu hạ tầng làng nghề gắn với bảo tồn không gian văn hóa; xúc tiến thương mại, tổ chức các đoàn đưa sản phẩm tham gia hội chợ, triển lãm quốc tế uy tín. Bên cạnh đó, xã khuyến khích, tạo điều kiện để các nghệ nhân, thợ giỏi đào tạo truyền nghề, nâng cao tay nghề, đa dạng hóa các mẫu mã sản phẩm nhưng vẫn giữ vững kỹ thuật sơn son thếp vàng đặc trưng.

Nhận xét về sự phát triển của làng nghề, bà Nadia Meer - Phó Chủ tịch Hội đồng Thủ công Thế giới khu vực châu Phi cho rằng: Sơn Đồng cần nhiều hơn nữa nếu muốn xây dựng thương hiệu và tiếp thị sản phẩm để thu hút nhiều người trên thế giới biết đến. Những nội dung làng nghề, địa phương còn thiếu đó là thông tin, xây dựng thương hiệu và tiếp thị làng nghề, đồng thời địa phương cần tiếp tục có nhiều đổi mới về thiết kế và nhiều sản phẩm đương đại hơn, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch...

Sơn Đồng hôm nay, tiếng đục, tiếng cưa vẫn rộn ràng hòa cùng nhịp sống hiện đại. Mỗi sản phẩm rời làng không chỉ là một món đồ mỹ nghệ, mà còn chở theo tâm huyết của những nghệ nhân và niềm tự hào của một vùng đất nghìn năm văn hiến. Với lộ trình bài bản và khát vọng cháy bỏng, Sơn Đồng đang vững bước trên hành trình đưa tinh hoa làng nghề Việt Nam vươn tầm thế giới.

Ánh Dương