Lặng lẽ một hành trình tri ân

Tổ công tác lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Hàm Rồng.

Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa đã huy động tối đa lực lượng, phương tiện, phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành và địa phương. Ngay từ đầu chiến dịch, đơn vị khẩn trương kiện toàn tổ công tác liên ngành, thành lập các tổ lấy mẫu, xây dựng kế hoạch triển khai đồng bộ tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn.

Đến nay, công tác lấy mẫu ADN đã triển khai tại 17 trong số 25 nghĩa trang liệt sĩ. Lực lượng chức năng đã khai quật 604 trong tổng số 2.955 phần mộ theo kế hoạch; lấy được 452 mẫu đủ điều kiện giám định. Có 152 phần mộ không thể lấy mẫu do hài cốt đã phân hủy hoặc than hóa theo thời gian. Bộ CHQS tỉnh đã bàn giao 185 mẫu cho Viện Pháp y Quân đội, gồm 166 mẫu lấy tại các nghĩa trang trong tỉnh và 19 mẫu hài cốt liệt sĩ do Đội quy tập cất bốc từ nước bạn Lào. Hiện nay, Nghĩa trang liệt sĩ Hàm Rồng là địa điểm triển khai trọng điểm của chiến dịch. Với khoảng 1.000 phần mộ cần khai quật, lấy mẫu, khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối ở từng công đoạn.

Có mặt tại hiện trường từ sáng sớm, các cán bộ, chiến sĩ chia thành nhiều tổ công tác. Người chuẩn bị dụng cụ, người đánh dấu vị trí, người trực tiếp khai quật, người ghi chép hồ sơ, người bảo quản và đóng gói mẫu vật. Tất cả các bước đều được thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt nhằm bảo đảm tính khoa học, tránh nhầm lẫn và giữ nguyên giá trị của mẫu sinh phẩm.

Mưa bất chợt rồi lại nặng hạt hơn. Đất trong nghĩa trang trở nên nhão, trơn trượt, việc đào bới khó khăn gấp nhiều lần so với điều kiện bình thường. Thế nhưng không ai rời vị trí làm việc. Những tấm bạt được căng lên để che khu vực lấy mẫu. Các chiến sĩ vẫn kiên trì dùng những dụng cụ nhỏ nhẹ nhàng gạt từng lớp đất, cẩn trọng tìm kiếm từng mảnh xương còn sót lại sau hàng chục năm nằm trong lòng đất. Không có những khẩu hiệu lớn lao, chỉ có sự lặng lẽ và tập trung cao độ. Bởi mỗi mẫu ADN được lấy thành công hôm nay có thể là cơ hội để một gia đình sau nhiều thập kỷ mòn mỏi chờ đợi được biết chính xác nơi người thân mình yên nghỉ.

Trung tá Lê Đức Vương, Đội phó Đội quy tập, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh cho biết: “Lấy mẫu ADN cho hài cốt liệt sĩ là công việc đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Mỗi phần mộ đều được tổ công tác thực hiện với sự trân trọng và trách nhiệm cao nhất. Những ngày mưa, đất nhão, hố khai quật thường xuyên ngập nước, công việc vất vả hơn rất nhiều, nhưng không vì thế mà chúng tôi làm qua loa hay rút ngắn quy trình. Chỉ cần giữ lại được một mẫu sinh phẩm đủ điều kiện giám định là thêm một cơ hội để xác định danh tính một liệt sĩ”.

Để bảo đảm tiến độ của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Bộ CHQS tỉnh đã xây dựng kế hoạch triển khai theo từng giai đoạn, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng lực lượng. Trước khi tổ chức khai quật, các cơ quan chuyên môn phối hợp rà soát hồ sơ lưu trữ, đối chiếu sơ đồ mộ chí, kiểm tra hiện trạng từng nghĩa trang và thống nhất phương án thực hiện. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng giúp quá trình lấy mẫu diễn ra khoa học, hạn chế tối đa sai sót, đồng thời bảo đảm sự tôn nghiêm tại các nghĩa trang liệt sĩ.

Đại tá Nguyễn Xuân Toàn, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh cho biết: “Cùng với việc bố trí nhân lực, Bộ CHQS tỉnh đã huy động đầy đủ phương tiện, trang thiết bị phục vụ khai quật, bảo quản và vận chuyển mẫu sinh phẩm. Các tổ công tác được tập huấn kỹ về quy trình chuyên môn, từ xác định vị trí hài cốt, thu nhận mẫu, lập hồ sơ đến niêm phong và bàn giao cho đơn vị giám định. Mỗi phần mộ đều được đánh số, ghi chép đầy đủ thông tin, chụp ảnh hiện trạng và cập nhật vào hồ sơ quản lý để bảo đảm khả năng đối chiếu trong suốt quá trình giám định ADN. Mỗi mẫu sinh phẩm được chuyển đến Viện Pháp y Quân đội đều mang theo niềm hy vọng của thân nhân liệt sĩ sau nhiều thập kỷ chờ đợi”.