Lần theo ADN để tìm lại tên cho người đã hy sinh

Bà Nguyễn Thị Hoàng, Phó chủ tịch UBND TP Đồng Nai, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 thành phố Đồng Nai theo dõi quy trình lấy mẫu ADN tại Nghĩa trang liệt sỹ Bình Phước.

Đây là chiến dịch có quy mô lớn nhất từ trước đến nay trong công tác xác định danh tính liệt sĩ, thể hiện quyết tâm hiện thực hóa đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" bằng những giải pháp khoa học, công nghệ hiện đại.

Theo thống kê, toàn thành phố Đồng Nai hiện có hơn 7.600 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính cần lấy mẫu ADN. Trong đó, riêng Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước có hơn 2.800 phần mộ, là địa điểm có quy mô thực hiện lớn nhất trong toàn chiến dịch.

Công tác khai quật được triển khai theo từng cụm 5 phần mộ; các lực lượng phối hợp chặt chẽ trong toàn bộ quy trình từ khai quật, đánh số, lập sơ đồ, lấy mẫu ADN đến bảo quản và hoàn táng hài cốt liệt sĩ.

Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm Nguyễn Văn Hải cho biết, ngay sau khi được Ban Chỉ đạo 515 thành phố giao nhiệm vụ chủ trì tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước, địa phương đã xây dựng kế hoạch chi tiết, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng lực lượng, đồng thời bố trí thời gian hợp lý để vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của địa phương, vừa bảo đảm tiến độ chiến dịch.

Tại hiện trường, công tác khai quật được triển khai theo từng cụm năm phần mộ, các lực lượng phối hợp chặt chẽ từ khâu khai quật, đánh số, lập sơ đồ, lấy mẫu đến bảo quản và hoàn táng. Mỗi phần mộ đều được mã hóa, lập hồ sơ điện tử để kết nối với Hệ thống cơ sở dữ liệu người có công, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đối chiếu, xác định danh tính trong thời gian tới.

Trong số các nghĩa trang được triển khai, Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước là địa điểm có khối lượng công việc lớn nhất với hơn 2.800 phần mộ chưa rõ thông tin.

Trung tá Lữ Tấn Hoài, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Đồng Tâm cho biết, với số lượng mộ cần lấy mẫu rất lớn, đơn vị đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng tổ, từng cá nhân theo nguyên tắc "6 rõ", gồm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ thẩm quyền và rõ kết quả. Việc áp dụng quy trình này giúp các lực lượng hiệp đồng chặt chẽ, bảo đảm đúng kỹ thuật, tiến độ và giữ gìn sự tôn nghiêm đối với các anh hùng liệt sĩ. Dù khối lượng công việc lớn, áp lực cao nhưng toàn đơn vị xác định quyết tâm khắc phục mọi khó khăn để góp phần đưa các liệt sĩ trở về với đúng danh tính, gia đình và người thân.

Song song với công tác khai quật, tổ y tế liên ngành thực hiện quy trình lấy mẫu ADN theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt. Lực lượng tham gia gồm các bác sĩ, chuyên gia pháp y và kỹ thuật viên đến từ Trung tâm Pháp y thành phố Đồng Nai, Trung tâm Y tế phường Đồng Xoài, Bệnh viện Đa khoa Bình Phước và Trung tâm Y tế khu vực Đồng Xoài.

Cán bộ, chiến sĩ tiến hành khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước phục vụ công tác giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ.

Theo Bác sĩ chuyên khoa I Ngô Quang Dưỡng, Khoa Giám định, Trung tâm Pháp y thành phố Đồng Nai, sau khi tiếp nhận phần hài cốt từ tổ khai quật, cán bộ y tế kiểm tra lại thông tin, đánh giá chất lượng mẫu trước khi tiến hành lấy mẫu ADN. Mẫu ưu tiên là răng còn nguyên chân và các đoạn xương dài có mật độ chắc, bảo đảm tiêu chuẩn phục vụ giám định.

"Toàn bộ quy trình được thực hiện rất nghiêm ngặt, không để xảy ra sai sót ở bất kỳ khâu nào. Chúng tôi luôn làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất, bởi đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là sự tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ", bác sĩ Dưỡng chia sẻ.

Các mẫu sinh phẩm sau khi lấy được đóng gói, mã hóa, niêm phong và chuyển đến đơn vị giám định ADN để phục vụ đối chiếu với cơ sở dữ liệu thân nhân liệt sĩ. Phần hài cốt sau đó được hoàn táng trở lại đúng vị trí theo quy định.

Cán bộ y tế tổ chức lấy mẫu AND tại Nghĩa trang liệt sỹ Bình Phước.

Sau khi lấy mẫu, các mẫu sinh phẩm được đóng gói, mã hóa, niêm phong và chuyển đến đơn vị giám định ADN để phục vụ đối chiếu với cơ sở dữ liệu thân nhân liệt sĩ.

Cán bộ y tế kiểm tra, ghi nhận thông tin các mẫu hài cốt liệt sĩ theo đúng quy trình trước khi lấy mẫu ADN phục vụ công tác xác định danh tính.

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện thời tiết mưa nhiều, đồng thời hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng mẫu ADN, xã Đồng Tâm đã lắp đặt hệ thống lều bạt di động, bố trí khu vực lưu giữ mẫu riêng biệt, thường xuyên phun thuốc phòng chống côn trùng.

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm Nguyễn Văn Hải, địa phương vẫn gặp nhiều khó khăn do khối lượng vật tư tiêu hao rất lớn trong khi chưa có hướng dẫn cụ thể về cơ chế tạm ứng kinh phí phục vụ chiến dịch. Bên cạnh đó, lực lượng dân quân thường trực của xã còn mỏng, chưa đủ để tổ chức đồng thời 6 tổ khai quật theo kế hoạch. Địa phương sẽ kiến nghị Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố tăng cường lực lượng nhằm bảo đảm tiến độ của toàn chiến dịch, ông Hải cho biết.

Bà Nguyễn Thị Hoàn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 thành phố Đồng Nai, tặng quà động viên các lực lượng tham gia lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước.

Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Việc ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử và giám định ADN được kỳ vọng mở ra cơ hội xác định danh tính cho hàng nghìn liệt sĩ còn thiếu thông tin, giúp nhiều gia đình sau nhiều thập kỷ có thể tìm lại người thân.

Mỗi mẫu ADN được lấy, mỗi phần mộ được số hóa không đơn thuần là một thao tác kỹ thuật mà còn là sự nối dài của lòng biết ơn, góp phần trả lại tên cho những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, tiếp tục bồi đắp truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam.

Thắp nhang tri ân liệt sỹ tại Nghĩa trang liệt sỹ Bình Phước.

Bài và ảnh: Đậu Tất Thành (TTXVN)