Làm mới những tiết mục, vở diễn

Nhà hát Nghệ thuật truyền thống (NTTT) tỉnh Khánh Hòa là một trong những đơn vị nghệ thuật biểu diễn ở khu vực Nam Trung Bộ - Tây Nguyên, tiên phong hiện thực hóa chủ trương của Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa. Các vở diễn, chương trình nghệ thuật mới xây dựng gần đây đã được khán giả đón nhận, tạo động lực để tập thể nhà hát mạnh dạn đổi mới.

Thành công ban đầu

Từ cuối tháng 6 đến giữa tháng 7, thiếu nhi ở các phường khu vực Nha Trang, xã Khánh Sơn, phường Ninh Chử được xem miễn phí các suất diễn của vở dân ca kịch bài chòi “Ăn khế trả vàng” do Nhà hát NTTT tỉnh thực hiện. Có dịp đến xem một số suất diễn, chúng tôi khá bất ngờ khi khán phòng luôn chật kín khán giả. Các em thiếu nhi chăm chú theo dõi từng động tác, lời thoại, câu hát của nghệ sĩ, diễn viên để cùng vui, cùng suy tư theo mỗi cảnh diễn. “Cháu đã được mẹ kể cho nghe câu chuyện cổ tích “Cây khế” rồi, nhưng khi xem các cô chú biểu diễn vẫn thấy rất thích. Vở diễn rất sôi động, hình ảnh đẹp và có nhiều tình huống hài hước”, em Nguyễn Phúc An - học sinh Trường Tiểu học Phương Sài, phường Tây Nha Trang chia sẻ.  

Một cảnh diễn trong vở “Ăn khế trả vàng”.

Còn tại Trung tâm Dịch vụ, sự nghiệp công phường Ninh Chử, chúng tôi gặp chị Nguyễn Thị Loan cùng con gái đến xem vở diễn được tổ chức tại đây. “Vở diễn dành cho thiếu nhi, nhưng người lớn xem vẫn thấy thích. Tiết tấu vở diễn nhanh, trang phục, đạo cụ ấn tượng; đặc biệt là những màn biểu diễn tạp kỹ và các phần giao lưu, tương tác với khán giả làm cho vở diễn thêm gần gũi”, chị Nguyễn Thị Loan cho biết.

Vở diễn “Ăn khế trả vàng” được chuyển thể từ câu chuyện cổ tích quen thuộc, chứa đựng những giá trị nhân văn sâu sắc, giúp khán giả nhỏ tuổi dễ tiếp cận, đồng thời cũng phù hợp với loại hình nghệ thuật dân ca kịch bài chòi. Những giá trị nghệ thuật đặc trưng của dân ca kịch bài chòi, kết hợp với sự đổi mới trong ngôn ngữ biểu đạt, giúp vở diễn phù hợp với thị hiếu của khán giả trẻ hiện nay. Các làn điệu dân ca kịch bài chòi như xuân nữ, xàng xê, cổ bản vẫn được sử dụng làm nền tảng nghệ thuật. Trên cơ sở đó, những yếu tố hiện đại được sử dụng đưa vào một cách có chọn lọc, đóng vai trò hỗ trợ cảm xúc nhưng không làm thay đổi bản chất của loại hình nghệ thuật truyền thống. 

Ngoài vở "Ăn khế trả vàng", Nhà hát NTTT tỉnh cũng đã biểu diễn phục vụ người dân và du khách những chương trình được dàn dựng với nhiều nét mới. Đó là chương trình biểu diễn nhạc cụ dân tộc "Sắc màu xứ Trầm" hội tụ những tiết mục hòa tấu, độc tấu nhạc cụ dân tộc đặc sắc của các dân tộc trên vùng đất Khánh Hòa; chương trình nghệ thuật "Âm vang Raglai" với những giai điệu, âm sắc đặc trưng của các loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian Raglai. 

Tiếp tục khám phá, thử nghiệm

Từ nay đến cuối năm, Nhà hát NTTT tỉnh sẽ tiếp tục mạnh dạn khám phá, thử nghiệm việc đổi mới trong dàn dựng các tiết mục, vở diễn. Hiện nay, nhà hát đang triển khai dàn dựng vở tuồng “Sơn Tinh - Thủy Tinh” hướng tới đối tượng khán giả là các em học sinh. Vì vậy, từ kịch bản, đạo diễn, âm nhạc, cảnh trí đến trang phục đều được xây dựng theo hướng gần gũi, giúp khán giả trẻ dễ dàng cảm nhận được cái hay, cái đẹp của nghệ thuật tuồng truyền thống.

Biểu diễn nhạc cụ dân tộc phục vụ người dân, du khách ở phường Nha Trang.

Cũng theo xu hướng tự làm mới mình, tập thể nhà hát đã xây dựng lại 2 trích đoạn sân khấu tuồng, gồm: “Đăng đàn - Tế sống” trong vở “Ngọn lửa Hồng Sơn” và “Cao Hoài Đức rọi đèn” trong vở “Trảm Trịnh Ân”. Những trích đoạn này hướng tới đối tượng khán giả lớn tuổi, nhưng cũng sẽ được đơn vị dàn dựng, kết cấu và thử nghiệm những yếu tố mới nhằm phù hợp với nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của khán giả hiện nay, nhất là khách du lịch.

Nhà hát cũng đang tiến hành tập luyện các tiết mục mới của năm 2026, với 7 tiết mục ca múa nhạc, gồm: Khánh Hòa niềm tin tỏa sáng; Bay lên khát vọng biển xanh; Khúc giao hòa thời đại; Âm vang sắc màu; Ra khơi chào ngày mới; Nhịp sống tương lai; Khánh Hòa bừng sáng. Các tiết mục mang đậm bản sắc dân tộc, với chất liệu phù hợp xu hướng hiện nay; âm nhạc có sự kết hợp phong cách dân gian đương đại và nhạc thính phòng. Những tiết mục này sẽ góp phần xây dựng các chương trình nghệ thuật phục vụ các ngày lễ, ngày kỷ niệm của tỉnh cũng như của các cơ quan, đơn vị, địa phương. Ngoài ra, các tiết mục còn được biểu diễn phục vụ người dân, du khách hằng tuần ở khu vực Nha Trang và các xã, phường khác.

Theo ông Nguyễn Ái Quốc - Giám đốc Nhà hát NTTT tỉnh, để hiện thực hóa Nghị quyết số 80 trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật, cần phải nắm vững quan điểm đổi mới phải được đặt trên nền tảng bảo tồn; mọi sự sáng tạo đều phải xuất phát từ việc gìn giữ những giá trị cốt lõi của NTTT. Muốn NTTT phát triển bền vững, cần xây dựng được lớp khán giả kế cận, trong đó đối tượng trọng tâm là học sinh, và thanh, thiếu niên. Trong quá trình thực hiện, các đơn vị nghệ thuật cần phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục và chính quyền địa phương. Nghị quyết số 80 đã mở ra định hướng quan trọng cho sự phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.

Ông NGUYỄN ÁI QUỐC: Hiện thực hóa Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa tại các đơn vị nghệ thuật biểu diễn chính là chuyển hóa những định hướng đó thành các tác phẩm nghệ thuật có giá trị, có sức lan tỏa trong đời sống. Thời gian tới, Nhà hát NTTT tỉnh sẽ tiếp tục lấy chất lượng nghệ thuật làm nền tảng, lấy công chúng làm trung tâm và lấy bản sắc văn hóa dân tộc làm giá trị cốt lõi để xây dựng các chương trình, vở diễn mới."