Lãi suất trái phiếu ngân hàng 'nổi sóng'

Lãi suất tiền gửi dân cư vẫn duy trì ở mức thấp hơn so với lãi suất trái phiếu, cho thấy các nhà băng sẵn sàng trả giá cao để thu hút dòng vốn tổ chức và nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Thị trường xuất hiện mức lãi suất kỷ lục

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trên thị trường vừa qua thuộc về Ngân hàng TMCP Sài Gòn Tài Lộc (Sacombank). Chỉ trong vòng 3 ngày cuối tháng 7, nhà băng này đã hoàn tất liên tiếp 3 đợt phát hành trái phiếu riêng lẻ với tổng giá trị huy động lên tới 3.650 tỷ đồng.

Cụ thể là lô trái phiếu STB12606 trị giá 420 tỷ đồng phát hành ngày 27/7, lô STB12607 trị giá 2.230 tỷ đồng phát hành ngày 30/7 và lô STB12608 quy mô 1.000 tỷ đồng phát hành ngày 31/7.

Điểm khiến thị trường xôn xao chính là mức lãi suất cố định 10%/năm áp dụng xuyên suốt kỳ hạn 6 năm của các lô trái phiếu này. Đây là mức lãi suất thuộc nhóm cao nhất trong các đợt phát hành của ngành ngân hàng tính từ đầu năm đến nay.

Lãi suất trái phiếu ngân hàng chính thức chạm ngưỡng 10% ngay đầu tháng 8.

Ba lô trái phiếu kể trên nằm trong kế hoạch tổng thể phát hành tối đa 20.000 tỷ đồng mà Sacombank đã thông qua. Nguồn vốn này được sử dụng để bổ sung vốn trung dài hạn, nâng cao năng lực tài chính và đáp ứng các mục tiêu quản trị vốn. Việc chấp nhận mức chi phí vốn 10% phản ánh nhu cầu cấp thiết về vốn của Sacombank khi tiền gửi khách hàng tại đây chỉ tăng trưởng khiêm tốn khoảng 4,8% trong nửa đầu năm.

Không chỉ Sacombank, hàng loạt ngân hàng khác cũng đang đẩy mạnh kênh phát hành trái phiếu với mức lãi suất ngày càng hấp dẫn. Điển hình như Ngân hàng TMCP Việt Á (VietABank) đã phát hành lô trái phiếu trị giá 100 tỷ đồng với lãi suất lên tới 9%/năm, vượt xa lãi suất tiền gửi niêm yết cùng thời điểm. Trong khi đó, Ngân hàng Quân đội (MB) vừa hoàn tất huy động gần 6.000 tỷ đồng thông qua 10 lô trái phiếu với lãi suất dao động từ 8,3% đến 8,4%/năm.

Ở nhóm ngân hàng tư nhân khác, Ngân hàng Phương Đông (OCB) huy động thành công 3.000 tỷ đồng với mức lãi suất cao nhất chạm ngưỡng 8,6%/năm. VPBank cũng ghi nhận kết quả huy động 1.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 3 năm với mức lãi suất cố định 8,6%/năm.

Các "ông lớn" quốc doanh cũng không đứng ngoài cuộc đua. Ngân hàng BIDV đã huy động tổng cộng 6.675 tỷ đồng từ đầu năm với mức lãi suất 8,2%/năm. Vietcombank cũng chào bán trái phiếu với lãi suất 7,9%/năm, tăng khoảng 3 điểm % so với các đợt phát hành cuối năm ngoái.

Theo Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội, tính tới ngày công bố thông tin 3/8, thị trường có 19 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trong tháng 7/2026 với tổng trị giá 12.539 tỷ đồng, trong đó lĩnh vực ngân hàng chiếm hơn 55%, quay lại dẫn đầu sau khi sụt giảm nửa đầu năm nay.

Còn theo số liệu của Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), tính đến hết ngày công bố thông tin 5/8, thị trường ghi nhận 25 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trong tháng 7/2026 với tổng giá trị 16.689 tỷ đồng. Ngân hàng quay lại vị trí dẫn đầu thị trường trái phiếu trong tháng 7/2026 với giá trị phát hành 12.050 tỷ đồng, chiếm 72,2% tổng giá trị phát hành.

Các chuyên gia công ty chứng khoán VCBS cho rằng mặt bằng lãi suất trái phiếu doanh nghiệp bình quân đã lên tới xấp xỉ 9,9%/năm. Trong đó, lãi suất phát hành bình quân của nhóm ngân hàng tăng lên mức phổ biến 9%/năm, lãi suất phát hành trái phiếu bất động sản cao nhất là 12,5%, thuộc các doanh nghiệp của Tập đoàn Vingroup.

Sự bùng nổ này xuất phát từ sự mất cân đối giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn thực tế. Khi tăng trưởng tín dụng vượt xa tốc độ huy động tiền gửi từ dân cư, các ngân hàng buộc phải tìm đến kênh trái phiếu để bù đắp nguồn vốn ổn định.

Rủi ro từ sự mất cân đối tài sản

Nhóm phân tích FiinRatings nhận định nhu cầu vốn của các ngân hàng nửa cuối năm sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao. Ngoài việc tài trợ cho các dự án và kéo dài kỳ hạn nguồn vốn, các nhà băng còn phải đối mặt với áp lực bổ sung vốn cấp 2 để đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Hiện tại, hệ số CAR của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước mới chỉ quanh mức 10%, chưa có cải thiện đáng kể, nên nhu cầu phát hành vẫn rất lớn. Dự kiến BIDV sẽ huy động thêm 41.000 tỷ đồng, VPBank cần 30.000 tỷ đồng và Agribank lên kế hoạch khoảng 15.000 tỷ đồng trong thời gian tới.

Mặc dù trái phiếu ngân hàng được đánh giá là an toàn hơn so với trái phiếu doanh nghiệp nhờ sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý, nhưng việc tăng nhanh lãi suất cũng làm dấy lên những lo ngại về thanh khoản.

Báo cáo từ FiinRatings chỉ ra một dấu hiệu định lượng phổ biến ở các ngân hàng từng gặp sự cố thanh khoản là sự mất cân xứng giữa tăng trưởng tổng tài sản, dư nợ cho vay và tiền gửi khách hàng. Nếu tín dụng tăng nhanh hơn tiền gửi trong thời gian dài, ngân hàng phải bù đắp bằng những nguồn vốn kém ổn định, làm tăng rủi ro tái cấp vốn.

Thêm vào đó, áp lực thanh toán trong những tháng cuối năm là không hề nhỏ. Theo VBMA, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đến hạn thanh toán từ nay đến cuối năm ước khoảng 106.155 tỷ đồng. Trong đó, nhóm ngân hàng chiếm khoảng 19,4% giá trị với hơn 20.756 tỷ đồng sắp đến hạn thanh toán. Việc phải vừa huy động vốn mới với lãi suất cao, vừa thu xếp nguồn tiền để trả nợ gốc các lô trái phiếu cũ là một thách thức không nhỏ đối với quản trị dòng tiền của các nhà băng.

Theo các chuyên gia từ VCBS, khoảng chênh lệch giữa lãi suất cho vay và chi phí phát hành trái phiếu đang ngày càng thu hẹp, điều này có thể khiến các ngân hàng thận trọng hơn về quy mô và thời điểm phát hành trong tương lai. Tuy nhiên, với nhu cầu củng cố vốn cấp 2 và đáp ứng tăng trưởng tín dụng cho các dự án dài hạn, hoạt động phát hành trái phiếu ngân hàng khó có thể hạ nhiệt.

Nhìn chung, trái phiếu ngân hàng vẫn là kênh đầu tư hấp dẫn đối với các quỹ đầu tư, công ty chứng khoán và bảo hiểm nhờ mức độ tín nhiệm cao. Dòng tiền từ các nhà đầu tư tổ chức vẫn đang ưu tiên lựa chọn các nhà băng có nền tảng tài chính vững mạnh, dù mức lãi suất 10% như trường hợp của Sacombank có thể là con số cá biệt và mang tính thời điểm. Diễn biến của thị trường trong nửa cuối năm 2026 sẽ phụ thuộc lớn vào tốc độ hồi phục của nền kinh tế cũng như các chính sách điều hành tiền tệ từ Ngân hàng Nhà nước nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa tăng trưởng và an toàn hệ thống.