Lá phiếu và trách nhiệm với tương lai đất nước

Ngày 15/3/2026, cử tri cả nước sẽ đi bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Mỗi lá phiếu của cử tri không chỉ thể hiện quyền làm chủ của người dân mà còn góp phần quyết định chất lượng hoạt động của các cơ quan dân cử trong nhiệm kỳ tới.

Trước thềm bầu cử, ĐBQH. Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng đã chia sẻ góc nhìn về những yêu cầu đặt ra đối với đại biểu Quốc hội trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Thời điểm có ý nghĩa đặc biệt

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 diễn ra trong một bối cảnh có thể nói là đặc biệt cả về chính trị, thể chế lẫn định hướng phát triển đất nước. Đây là cuộc bầu cử được tổ chức ngay sau thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Trong không khí cả nước đang triển khai mạnh mẽ các nghị quyết chiến lược về phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, hoàn thiện thể chế và phát triển kinh tế tư nhân, những định hướng lớn này tạo nên nền tảng tư tưởng và chương trình hành động rõ ràng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của đất nước.

Bên cạnh đó, cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh bộ máy nhà nước đang được sắp xếp theo hướng tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả. Việc sáp nhập, điều chỉnh địa giới hành chính, đổi mới mô hình chính quyền địa phương đang được triển khai ở nhiều nơi. Những thay đổi đó đặt ra yêu cầu đội ngũ đại biểu được bầu ra phải có tầm nhìn quản trị mới, có khả năng thích ứng với một môi trường thể chế đang vận động mạnh mẽ.

Một yếu tố quan trọng khác là đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng tăng trưởng cao hơn, chất lượng hơn, dựa trên đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Điều này đòi hỏi phải lựa chọn được những đại biểu đủ năng lực tham gia xây dựng thể chế, giám sát quyền lực và quyết định những vấn đề quan trọng của quốc gia.

Ở chiều ngược lại, chính bối cảnh phát triển mới cũng tạo ra những điều kiện thuận lợi cho công tác bầu cử. Nhận thức chính trị của người dân ngày càng nâng cao; yêu cầu về minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả hoạt động của các cơ quan dân cử ngày càng rõ ràng hơn. Sự phát triển của công nghệ số cũng giúp công tác thông tin, tuyên truyền và cung cấp dữ liệu về ứng cử viên được thực hiện rộng rãi, minh bạch hơn trước.

Có thể nói, đây là thời điểm thuận lợi để tiếp tục nâng cao chất lượng đại biểu, từ đó nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội và HĐND các cấp.

Nâng chuẩn chất lượng đại biểu

Một trong những điểm đáng chú ý của kỳ bầu cử lần này là yêu cầu về chất lượng đại biểu được đặt ra rõ ràng và cao hơn. Trong bối cảnh đất nước chuyển mạnh sang mô hình phát triển dựa trên khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số, đại biểu không chỉ cần tâm huyết mà còn phải có năng lực phân tích chính sách, hiểu biết pháp luật và khả năng tham gia vào quá trình lập pháp với tư duy hiện đại.

Cùng với đó, công tác hiệp thương, giới thiệu người ứng cử ngày càng được thực hiện chặt chẽ và minh bạch, với sự tham gia và giám sát của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và cử tri. Việc công khai chương trình hành động của ứng cử viên, tăng cường các cuộc tiếp xúc cử tri trước bầu cử là những bước tiến quan trọng nhằm bảo đảm tính dân chủ thực chất trong quá trình lựa chọn đại biểu.

“Nâng cao chất lượng đại biểu, củng cố niềm tin của cử tri và xây dựng một Quốc hội hành động, gần dân, hiệu quả là kỳ vọng lớn đặt ra đối với cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031”.

Để nâng cao chất lượng đại biểu, theo tôi cần chú trọng một số yếu tố quan trọng. Thứ nhất, bảo đảm cơ cấu hợp lý nhưng không máy móc. Cơ cấu về giới tính, độ tuổi hay vùng miền là cần thiết để bảo đảm tính đại diện rộng rãi; tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn phải là năng lực và uy tín của người ứng cử.

Thứ hai, coi trọng tiêu chí thực tiễn. Đại biểu không chỉ là người hiểu luật mà còn phải hiểu đời sống xã hội; không chỉ có khả năng phát biểu mà còn phải có năng lực hành động và theo đuổi đến cùng các vấn đề đặt ra.

Thứ ba, tăng cường sàng lọc từ sớm, từ xa. Quy trình giới thiệu và hiệp thương cần được thực hiện thực chất, tránh hình thức, bảo đảm những người được đưa vào danh sách ứng cử thực sự xứng đáng và có khả năng đóng góp cho hoạt động của cơ quan dân cử.

Bản lĩnh, trách nhiệm và sự gắn bó với cử tri

Để đại biểu thực sự là người đại diện của nhân dân, theo tôi cần hội đủ ba yếu tố quan trọng: Bản lĩnh, trách nhiệm và sự gắn bó với cử tri.

Bản lĩnh trước hết là dám nói, dám tranh luận và dám bảo vệ quan điểm vì lợi ích chung. Hoạt động nghị trường đòi hỏi sự thẳng thắn và tinh thần trách nhiệm cao. Nếu đại biểu chỉ phát biểu chung chung hoặc né tránh những vấn đề khó, vai trò đại diện sẽ trở nên mờ nhạt.

Trách nhiệm thể hiện ở việc theo đuổi đến cùng các kiến nghị của cử tri. Đại biểu không chỉ nêu vấn đề rồi để đó, mà cần giám sát quá trình giải quyết, đồng thời quay trở lại với cử tri để thông tin kết quả.

Sự gắn bó với cử tri cũng là yếu tố đặc biệt quan trọng. Đại biểu cần thường xuyên tiếp xúc, lắng nghe người dân không chỉ trong các cuộc tiếp xúc định kỳ mà cả trong đời sống thường nhật. Khi đại biểu thực sự sống trong nhịp thở của đời sống xã hội, tiếng nói tại nghị trường mới phản ánh đúng tâm tư, nguyện vọng của nhân dân.

Bên cạnh đó, cơ chế hoạt động của đại biểu cũng cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tăng cường trách nhiệm giải trình trước cử tri, minh bạch hóa hoạt động và tạo điều kiện để cử tri đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của đại biểu.

Ở góc độ phẩm chất cá nhân, tôi cho rằng có bốn giá trị cốt lõi cần được đặt lên hàng đầu. Trước hết là liêm chính – điều kiện tiên quyết đối với người đại biểu của nhân dân. Đại biểu phải trong sạch, không bị chi phối bởi lợi ích cá nhân hay nhóm lợi ích.

Tiếp theo là năng lực. Đại biểu cần có hiểu biết pháp luật, khả năng phân tích chính sách, kỹ năng tranh luận và khả năng làm việc trong môi trường nghị trường chuyên nghiệp. Thứ ba là tâm huyết. Đại biểu phải có khát vọng cống hiến và tinh thần phụng sự xã hội, không coi đây chỉ là một vị trí danh dự. Cuối cùng là gần dân, biết lắng nghe, thấu hiểu và truyền tải trung thực tiếng nói của nhân dân.

Khi hội tụ những phẩm chất đó, đại biểu không chỉ hoàn thành nhiệm vụ theo quy định mà còn góp phần xây dựng niềm tin bền vững trong xã hội.

Kỳ vọng vào Quốc hội nhiệm kỳ mới

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, Quốc hội khóa XVI sẽ mang trên mình trọng trách lớn lao nhưng cũng rất vẻ vang. Trước hết, Quốc hội cần tiếp tục đóng vai trò trụ cột trong việc hoàn thiện thể chế phát triển, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, ổn định nhưng đủ linh hoạt để đáp ứng yêu cầu của một nền kinh tế đang chuyển dịch nhanh sang mô hình dựa trên khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.

Luật pháp không chỉ để quản lý mà cần trở thành động lực thúc đẩy phát triển, giải phóng nguồn lực và khơi dậy khát vọng vươn lên của toàn xã hội. Cùng với đó, Quốc hội nhiệm kỳ mới cần tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động giám sát theo hướng thực chất và hiệu quả hơn, gắn với trách nhiệm giải trình rõ ràng. Trong bối cảnh niềm tin của nhân dân là tài sản vô giá, mỗi quyết định của Quốc hội cần được cân nhắc từ lợi ích lâu dài của quốc gia và từ đời sống cụ thể của người dân.

Một kỳ vọng quan trọng khác là Quốc hội sẽ ngày càng gần dân hơn, lắng nghe dân nhiều hơn và hành động quyết liệt hơn vì dân. Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số trong hoạt động của Quốc hội không chỉ giúp nâng cao hiệu quả làm việc mà còn mở rộng các kênh tiếp nhận ý kiến của nhân dân, để tiếng nói của cử tri thực sự đi vào chính sách.

Mỗi lá phiếu là một lựa chọn cho tương lai đất nước. Bầu cử không chỉ là quyền mà còn là trách nhiệm công dân. Khi cử tri tìm hiểu kỹ lưỡng thông tin về ứng cử viên và bỏ phiếu bằng sự cân nhắc thấu đáo, đó cũng là lúc chúng ta đang góp phần định hình chất lượng hoạt động của Quốc hội và HĐND trong 5 năm tới.

Tôi tin rằng, với truyền thống chính trị vững vàng và ý thức công dân ngày càng cao, cử tri Việt Nam sẽ lựa chọn được những đại biểu thực sự xứng đáng – những người có đủ tâm, đủ tầm và đủ bản lĩnh để cùng đất nước bước vào một giai đoạn phát triển mới.

ĐBQH. Nguyễn Thị Việt Nga