Lá chắn cho công nghiệp văn hóa số

Từ việc gỡ bỏ hàng trăm trò chơi vi phạm, siết chặt kiểm soát dòng tiền thanh toán đến nâng cao năng lực điều tra, xử lý các đường dây vận hành game lậu, Việt Nam đang thể hiện quyết tâm xây dựng môi trường phát triển minh bạch, lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, doanh nghiệp, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành game.

Tăng trưởng đi đôi với thách thức

Theo Quyết định số 2486/QĐ TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, phần mềm và trò chơi giải trí được xác định là một trong 10 ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm.

Bảo vệ bản quyền tạo động lực thúc đẩy ngành game phát triển. Ảnh: Audition- VTC Game

Đây là lĩnh vực có khả năng tạo ra các sản phẩm kết hợp giữa văn hóa, sáng tạo, công nghệ và quyền sở hữu trí tuệ, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu hội nhập quốc tế và phát triển bền vững.

Trên nền tảng định hướng đó, ngành game Việt đang ghi nhận những bước phát triển mạnh mẽ. Với tốc độ tăng trưởng cao cùng cộng đồng người chơi đông đảo, chúng ta ngày càng khẳng định vị thế trên bản đồ công nghiệp game toàn cầu.

Doanh thu thị trường năm 2025 ước đạt 1,66 tỉ USD, trong khi số lượng người chơi đã vượt mốc 50 triệu người. Từ chỗ được nhìn nhận chủ yếu là một hình thức giải trí, game đang dần trở thành ngành kinh tế có khả năng tạo ra giá trị gia tăng đáng kể.

Tuy nhiên, đà tăng trưởng này cũng đặt ra không ít thách thức đối với công tác bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Theo phản ánh của các doanh nghiệp trong ngành, tình trạng xâm phạm bản quyền game vẫn diễn biến phức tạp với nhiều phương thức ngày càng tinh vi.

Nổi lên trong số đó là sự xuất hiện của các máy chủ game lậu (private server), khi hệ thống được đặt ở nước ngoài nhưng vẫn cung cấp dịch vụ xuyên biên giới vào Việt Nam, cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm hợp pháp đã được cấp phép và bảo hộ bản quyền. Cùng với đó, hiện tượng “clone” và “reskin” có xu hướng gia tăng khi trò chơi bị sao chép, chỉnh sửa giao diện rồi phát hành dưới danh nghĩa một sản phẩm mới.

Không dừng ở việc sao chép nội dung, nhiều hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ khác cũng đang diễn ra phổ biến như sử dụng hình ảnh, âm thanh của game chính thống để quảng bá cho game lậu, khai thác các kênh thanh toán trái phép hoặc dung túng cho hoạt động hack, mod làm mất cân bằng môi trường game.

Những vi phạm này gây thiệt hại về doanh thu cho doanh nghiệp, ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu khi người chơi gặp rủi ro trên các nền tảng không được cấp phép. Ở phạm vi rộng hơn, dòng tiền từ hoạt động nạp game lậu chảy ra nước ngoài còn gây thất thu ngân sách nhà nước, đồng thời tác động tiêu cực đến niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế khi tìm hiểu và đầu tư vào thị trường Việt Nam.

Quyết liệt trong xử lý vi phạm

Trước thực trạng vi phạm bản quyền game diễn biến phức tạp, từ tháng 10.2025 đến nay, Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ VHTTDL) phối hợp với Tổng Công ty VTC đẩy mạnh xử lý các vi phạm trong lĩnh vực game trực tuyến. Kết quả, 327 trò chơi vi phạm đã bị yêu cầu gỡ khỏi Apple Store và Google Play, tăng gấp ba lần so với 9 tháng đầu năm 2025. Bên cạnh đó, hơn 300 game SRO Private cũng đã bị ngăn chặn.

Những kết quả bước đầu cho thấy quyết tâm lập lại trật tự trong lĩnh vực game trực tuyến. Trọng tâm không còn là xử lý từng trường hợp vi phạm riêng lẻ mà hướng đến kiểm soát toàn bộ hệ thống vận hành game lậu. Theo ông Nguyễn Hùng Cương, Phó Giám đốc VTC Intecom (Tổng Công ty VTC), việc kiểm soát dòng tiền thanh toán đối với game không phép đang được tăng cường.

Ông đồng thời đề xuất nâng mức xử phạt hành chính đối với hành vi vi phạm bản quyền game, tăng cường xử lý hình sự các đường dây quy mô lớn nhằm nâng cao hiệu quả răn đe. Trên hết, người dùng cần kiên quyết nói “không” với game lậu.

Song song với các biện pháp xử lý, cơ quan quản lý tiếp tục yêu cầu các cá nhân, tổ chức nghiêm túc thực hiện các quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Cục Bản quyền tác giả (Bộ VHTTDL) cũng khuyến nghị các chủ thể quyền chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình thông qua việc áp dụng các giải pháp công nghệ để theo dõi, rà soát, truy vết và phối hợp với các cơ quan thực thi nhằm kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.

Đáng chú ý, Cục Bản quyền tác giả và Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) đã nâng năng lực điều tra từ việc “xử lý nội dung vi phạm” sang “xử lý cả hệ thống vận hành vi phạm”. Điều này cho phép cơ quan chức năng truy vết người điều hành, mạng lưới tài khoản, dòng tiền quảng cáo cũng như các bên hưởng lợi từ hoạt động vi phạm.

Trong bối cảnh hiện nay, các cơ quan thực thi khẳng định sẽ nhanh chóng vào cuộc khi phát hiện hành vi vi phạm, xử lý nghiêm minh theo tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy, công nghệ đang trở thành công cụ quan trọng trong cuộc chiến chống xâm phạm bản quyền.

Chia sẻ từ Hàn Quốc, ông Chung Seung Pil, Trưởng phòng Kỹ thuật thông tin thuộc Cơ quan Bảo vệ bản quyền Hàn Quốc cho biết, nước này đang đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động giám sát và thực thi bảo vệ bản quyền. Trong bối cảnh game lậu và các nội dung vi phạm được phát tán với tốc độ tính bằng phút, các phương thức xử lý truyền thống theo từng bước không còn đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Theo ông Chung Seung Pil, Hàn Quốc đã xây dựng hệ thống giám sát ứng dụng AI có khả năng tự động nhận diện các hành vi xâm phạm bản quyền trên môi trường số thông qua các từ khóa. Hệ thống này đồng thời hỗ trợ đánh giá mức độ vi phạm, truy vết nguồn phát tán ban đầu và cung cấp dữ liệu phục vụ quá trình thực thi pháp luật.

ĐÌNH TOÁN - THANH MAI