Kỳ vọng không gian tăng trưởng từ kinh tế số

Nhà máy Cơ khí công nghệ cao Nghi Sơn ứng dụng công nghệ tự động hóa tích hợp robot, cobot sản xuất cấu kiện thép siêu trường, siêu trọng.

Theo Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 (điều chỉnh), Khu Kinh tế số và ĐMST Thanh Hóa được định hướng nhằm kiến tạo không gian kinh tế công nghệ cao; thu hút doanh nghiệp công nghệ, ĐMST và dịch vụ số; đồng thời kết nối với hạ tầng cảng biển, cảng hàng không, cửa khẩu quốc tế, logistics và đô thị thông minh, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế số của tỉnh và vùng động lực Bắc Trung bộ. Khu kinh tế dự kiến gồm 2 phân khu: Phân khu 1 tại khu vực đô thị Thanh Hóa và các phường, xã lân cận; phân khu 2 tại khu vực Lam Sơn - Sao Vàng và các xã lân cận.

Không gian này không chỉ được định hình bởi một Khu Kinh tế số, mà còn được tổ chức thành mạng lưới các khu chức năng phục vụ khoa học - công nghệ, ĐMST và CĐS tại các trung tâm động lực của tỉnh. Trong đó, đô thị Thanh Hóa được định hướng là cực ĐMST, nghiên cứu và phát triển, khởi nghiệp, dịch vụ số; Khu Kinh tế Nghi Sơn gắn trung tâm dữ liệu và công nghiệp công nghệ số với thế mạnh công nghiệp nặng, năng lượng; khu vực Lam Sơn - Sao Vàng gắn với thử nghiệm công nghệ, nông nghiệp công nghệ cao, logistics số, chip - bán dẫn. Cách tổ chức này tạo sự liên kết giữa những lĩnh vực kinh tế mới với các ngành, lĩnh vực đang có lợi thế, qua đó mở rộng không gian phát triển thay vì chỉ số hóa các hoạt động kinh tế hiện hữu.

Để tạo nền tảng kết nối và vận hành các không gian phát triển mới, hạ tầng số cũng được quy hoạch theo hướng đồng bộ, hiện đại. Trong đó, Trung tâm dữ liệu của tỉnh được định hướng đầu tư, nâng cấp trên nền tảng điện toán đám mây, hỗ trợ các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI Data Center), đáp ứng yêu cầu lưu trữ, khai thác các cơ sở dữ liệu dùng chung. Cùng với tích hợp hạ tầng điện toán đám mây vào các hệ thống thông tin phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh sẽ nâng cấp nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu (LGSP), tăng khả năng kết nối các dịch vụ dữ liệu trong và ngoài tỉnh; thúc đẩy ứng dụng AI, blockchain, IoT để tự động hóa, thông minh hóa các hoạt động kinh tế - xã hội. Về bản chất, đây là nền tảng để kết nối dữ liệu, nâng cao hiệu quả quản trị, hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí vận hành và tạo điều kiện hình thành các dịch vụ, mô hình kinh doanh mới dựa trên công nghệ số.

Theo ThS.KTS Phạm Xuân Na, Viện trưởng Viện Quy hoạch - Kiến trúc Thanh Hóa, việc lựa chọn khoa học - công nghệ, ĐMST và CĐS trở thành lĩnh vực tiềm năng để xây dựng thành trụ cột phát triển mới phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đặc biệt, với định hướng xây dựng Thanh Hóa trở thành trung tâm năng lượng quốc gia, đồng thời phát triển mạnh logistics và dịch vụ cảng biển, CĐS càng trở thành yêu cầu quan trọng nhằm tối ưu vận hành, giảm chi phí lưu thông và nâng cao sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư. Việc phát triển hạ tầng số sẽ mở ra khả năng kết nối kinh tế số với những nền tảng kinh tế hiện hữu của tỉnh, từ công nghiệp, đô thị, dịch vụ đến logistics, nghiên cứu, đào tạo và ĐMST. Đây cũng là nền tảng để thúc đẩy hình thành các trung tâm dữ liệu đa mục tiêu cấp vùng, từng bước hướng tới quy mô lớn hơn, mở thêm cơ hội phát triển kinh tế số.

Từ những định hướng trong quy hoạch, bước đi cụ thể để hiện thực hóa không gian phát triển mới cũng đang từng bước được triển khai. Tại Kế hoạch triển khai thực hiện Chiến lược quốc gia về CĐS trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, tỉnh giao Sở Khoa học và Công nghệ nghiên cứu, tham mưu Đề án thành lập Khu Kinh tế số và ĐMST, khu công nghệ số tập trung nhằm thu hút làn sóng đầu tư chất lượng cao, đồng thời phát triển các doanh nghiệp công nghệ số trong nước có năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ.

Trung tâm điều hành thông minh VNPT Thanh Hóa.

Những đích đến của kinh tế số cũng được lượng hóa cụ thể. Thanh Hóa đặt mục tiêu quy mô kinh tế số tăng từ 10% GRDP năm 2026 lên 30% vào năm 2030; tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ CĐS đạt 60%. Đến năm 2030, tỷ trọng thương mại điện tử trong tổng mức bán lẻ phấn đấu đạt 17%; 40% doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận, sử dụng nền tảng “mô hình như một dịch vụ”, tác nhân AI hoặc giải pháp AI dùng chung. Đáng chú ý, định hướng phát triển không chỉ dừng ở số hóa các hoạt động kinh tế hiện hữu, mà hướng tới kiến tạo mô hình kinh doanh mới, ngành nghề mới và không gian tăng trưởng mới dựa trên công nghệ số, phấn đấu hình thành ít nhất 5 mô hình phát triển kinh tế số trong giai đoạn 2026-2030.

Theo TS Mạc Quốc Anh, Viện trưởng Viện Kinh tế và Phát triển doanh nghiệp, Thanh Hóa đang có nhiều điều kiện thuận lợi để bứt phá. Cùng với quy hoạch, đầu tư hạ tầng, tỉnh cần đặc biệt chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, coi đây là nền tảng nâng cao năng lực khoa học - công nghệ và ĐMST. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đang mở ra cơ hội lớn để địa phương thúc đẩy quá trình này. “Thanh Hóa cần tận dụng tốt cơ hội, quan tâm đầu tư cho khoa học - công nghệ, ĐMST và phát triển nguồn nhân lực trình độ cao, qua đó nghiên cứu, ứng dụng những công nghệ mới, tạo ra các sản phẩm tiên tiến, có giá trị gia tăng và đủ sức cạnh tranh”, TS Mạc Quốc Anh chia sẻ.