Ký ức 'vùng đất lửa' Ao Lầy

Ông Trần Nhật Cân, nguyên Xã đội trưởng xã Kỳ Thịnh (bên phải) cùng đồng đội đến thăm Bia Di tích lịch sử Căn cứ Ao Lầy. Ảnh: N.ĐOAN

Căn cứ Ao Lầy - Kỳ Thịnh được UBND tỉnh Quảng Nam cũ xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh tại Quyết định số 2276/QĐ-UBND ngày 21/7/2014.

Ông Trần Nhật Cân, nguyên Xã đội trưởng xã Kỳ Thịnh cho biết, căn cứ Ao Lầy cách tỉnh lỵ Quảng Tín 5km theo đường chim bay, cả ta và địch đều muốn chiếm giữ bằng mọi giá. Về phía địch, chiếm và giữ Ao Lầy được xem là tiền đồn để bảo vệ vành đai phía tây tỉnh lỵ Quảng Tín, nhằm khống chế chia cắt đối phương từ nhiều hướng.

Về phía cách mạng, việc giữ cho được Ao Lầy - Kỳ Thịnh có ý nghĩa rất lớn, mang tính quyết định sống còn của thế trận chiến tranh nhân dân ở huyện Bắc Tam Kỳ. Từ năm 1965 trở về sau, Ao Lầy trở thành trọng điểm giao tranh ác liệt giữa ta và địch trên địa bàn huyện Bắc Tam Kỳ.

Tại Ao Lầy - Kỳ Thịnh, chính quyền cách mạng xây dựng và hình thành ban cán sự thôn, xã, phát triển đội du kích, vận động nhân dân đấu tranh chính trị, binh vận, đẩy mạnh phong trào chiến tranh du kích, lấy súng địch trang bị cho ta, toàn dân bố phòng chống địch, đào hầm hào chiến đấu.

Từ Ao Lầy có đường ngầm (địa đạo) ăn thông ra bờ suối La Ngà và nhiều hầm bí mật dọc bờ suối rất tiện cho việc trú ẩn và lui quân về tuyến sau… Tất cả đều sẵn sàng chống địch lấn chiếm vùng giải phóng.

Ao Lầy - Kỳ Thịnh trở thành làng, xã chiến đấu với 2 chân 3 mũi giáp công. Chưa kể, phần lớn các cuộc hành quân càn quét của địch trên mảnh đất này đều thất bại.

Ông Cân nói: “Càng thua, quân địch càng cay cú, quyết chiếm cho bằng được Ao Lầy - Kỳ Thịnh để trả thù. Đó cũng là cách để chúng phô trương sức mạnh, vị thế, uy lực của mình. Nhưng càng đánh, càng chịu thất bại. Cũng chính vì thế mà tên gọi Ao Lầy trở thành nỗi ám ảnh, khiếp sợ trong lòng quân địch: Ao Lầy - Kỳ Thịnh đi dễ, khó về; Ao Lầy - Kỳ Thịnh có đi không về”.

Ký ức về "vùng đất lửa" Ao Lầy luôn được thành viên đội du kích xã Kỳ Thịnh nhắc nhớ trong mỗi lần gặp mặt kỷ niệm Ngày giải phóng quê hương Quảng Nam - Đà Nẵng. Trong ảnh: Gặp mặt kỷ niệm 50 năm Đội du kích xã Kỳ Thịnh vinh dự đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (1976 - 2026) Ảnh: N.ĐOAN

Theo lời ông Cân, phải giữ cho bằng được Ao Lầy - Kỳ Thịnh vì phong trào quần chúng ở đây rất tốt. Với diện tích chưa đầy 3km2, 600 dân, nhưng người dân Ao Lầy - Kỳ Thịnh luôn kiên cường, bền bỉ, trụ bám, quyết đọ sức với hàng nghìn quân địch dồn về đánh phá tại đây. Khi địch đánh bằng phi pháo, người dân kéo nhau chạy lên đồn địch để tránh thương vong, hết đánh lại kéo nhau về; kiên quyết bám đất giữ làng, trụ bám đến cùng.

“Đó là điểm đặc biệt mà không phải ở đâu cũng có được. Tư tưởng của người dân nơi đây rất ổn định, là nơi nuôi dưỡng, che giấu và cung cấp lương thực, thực phẩm cho bộ đội ta. Còn dân là còn tất cả, mất dân là mất tất cả. Yếu tố lòng dân đã giúp bộ đội chủ lực của huyện, tỉnh làm nên những chiến công vẻ vang, đánh bại các cuộc càn quét của địch tại vùng đất này”, ông Cân tâm sự.

Mặt khác, quyết giữ cho được Ao Lầy - Kỳ Thịnh vì giữ được nơi đây là giữ chợ - cửa khẩu mậu dịch - nơi cung cấp lương thực, thực phẩm thuốc men cho cả huyện bắc Tam kỳ lúc bấy giờ. Sự tồn tại của chợ kháng chiến tại Kỳ Thịnh có ý nghĩa rất quan trọng đối với cuộc kháng chiến của ta lúc bấy giờ.

Cùng với thu mua lương thực, thực phẩm cung cấp cho bộ đội, khu vực này còn tạo điều kiện để tổ chức buôn bán bình thường giữa vùng ta với vùng địch, giữ quan hệ đi lại làm ăn buôn bán trong vùng địch kiểm soát, góp phần duy trì cung cấp lương thực, vận động tiểu thương các chợ bán lương thực và thực phẩm để chuyển về hậu cứ.

Việc giữ cho được chợ - cửa khẩu mậu dịch tại Ao Lầy - Kỳ Thịnh còn có ý nghĩa rất quan trọng đối với cuộc kháng chiến của quân và dân ta lúc bấy giờ. Một mặt là giữ được nguồn lương thực của cả huyện, mặt khác, là nơi cung cấp thông tin và làm công tác tuyên truyền, vận động theo hướng có lợi cho cách mạng. Vì lẽ đó mà quân và dân Kỳ Thịnh quyết tâm bằng mọi giá phải giữ được cửa khẩu mậu dịch Ao Lầy - Kỳ Thịnh.

Ban liên lạc Đội du kích Kỳ Thịnh vừa tổ chức gặp mặt kỷ niệm 50 năm Đội du kích xã Kỳ Thịnh vinh dự đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (1976 - 2026). Trong giai đoạn 1965 - 1975, lực lượng du kích địa phương phối hợp bộ đội chủ lực tổ chức hàng trăm trận đánh lớn nhỏ tại Ao Lầy - Kỳ Thịnh, làm tan rã nhiều đơn vị địch, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến, giải phóng quê hương, thống nhất đất nước.

HÀN GIANG