Kính thông minh bùng nổ và nghịch lý gã khổng lồ phần cứng

Dòng sản phẩm Ray-Ban AI của Meta Platforms đã chứng kiến mức doanh số tăng vọt gấp ba lần trong năm ngoái, tẩu tán thành công hơn 7 triệu thiết bị ra thị trường. Tuy nhiên, đằng sau sự hưng phấn của giới công nghệ, cổ phiếu của EssilorLuxottica – tập đoàn kính mắt khổng lồ mang hai dòng máu Pháp và Ý với trị giá 110 tỉ euro, đơn vị trực tiếp sản xuất những chiếc kính này – lại đang chìm trong sắc đỏ.

Người dùng kính thông minh quan tâm nhiều về phần mềm hơn là phần cứng

Sự sụt giảm đầy nghịch lý này hoàn toàn có thể lý giải được nếu chúng ta nhìn sâu hơn vào bản chất của sự dịch chuyển giá trị cốt lõi, nơi những dòng mã lập trình và trí tuệ nhân tạo đang dần lấn át nghệ thuật chế tác thủ công truyền thống.

Khi phần mềm dần định đoạt giá trị sản phẩm

Thoạt nhìn, cú bắt tay lịch sử với nền tảng mạng xã hội lớn nhất hành tinh để tạo ra thế hệ thiết bị đeo tiếp theo dường như là một chiến thắng tuyệt đối cho nhà sản xuất gọng kính. Sau cú vấp ngã từ quá sớm của những thiết bị tiên phong như Google Glass, thị trường hiện tại đã hoàn toàn sẵn sàng đón nhận một tương lai nơi kính thông minh hiện diện ở mọi nơi.

Khả năng nhận thông báo trực tiếp, truy cập hệ thống chỉ đường thời gian thực và tương tác với trí tuệ nhân tạo ngay trong tầm nhìn quang học đã biến thiết bị này thành một công cụ vô cùng đắc lực. Chính sức hút từ hàng loạt tính năng thông minh đã góp phần thúc đẩy doanh số của EssilorLuxottica tăng trưởng ấn tượng 11% trong năm 2025.

Hơn thế nữa, những thiết bị đeo hiện đại đang giải quyết một vấn đề cực kỳ thiết thực: cứu người dùng khỏi những pha va chạm trớ trêu trên phố khi họ mải mê cắm mặt vào màn hình điện thoại thông minh. Khía cạnh tiện ích vượt trội này đã mở rộng tệp khách hàng ra khỏi ranh giới của những người mắc tật khúc xạ mắt, biến chiếc kính đeo vĩnh viễn trở thành một phụ kiện công nghệ được đại chúng khao khát.

Về mặt phần cứng, EssilorLuxottica vốn dĩ đã là một đế chế thống trị tuyệt đối với những thương hiệu sừng sỏ như Ray-Ban, Oakley hay Persol, đồng thời nắm giữ giấy phép chế tác cho hàng loạt nhà mốt xa xỉ bậc nhất thế giới bao gồm Chanel, Prada và Versace.

Nhưng ẩn sâu dưới những con số tăng trưởng doanh thu hào nhoáng là một sự thay đổi mang tính nền tảng về cấu trúc giá trị. Sức hấp dẫn của một chiếc kính Ray-Ban nguyên bản từ trước đến nay luôn được định hình bởi di sản thương hiệu vượt thời gian và chất lượng chế tác gọng kính vô cùng tinh xảo.

Thế nhưng, với một chiếc Ray-Ban thông minh, phần lớn giá trị khiến người tiêu dùng sẵn sàng rút hầu bao lại đến từ một thứ hoàn toàn vô hình: phần mềm, các ứng dụng hệ sinh thái và luồng dữ liệu liên tục được truyền thẳng vào đồng tử của người đeo. Khi người dùng bắt đầu tôn sùng và phụ thuộc vào các chức năng kỹ thuật số này nhiều hơn, sự trung thành của họ đối với kiểu dáng vật lý hay tên tuổi nhà sản xuất gọng kính chắc chắn sẽ phai nhạt dần theo thời gian.

Áp lực lợi nhuận và sự gián đoạn của thế giới vật lý

Sự lép vế của phần cứng trước phần mềm không phải là một hiện tượng mới mẻ, mà nó đang lặp lại chính xác những gì đã và đang định hình lại ngành công nghiệp ô tô điện toàn cầu. Sự khác biệt thực sự để thu hút khách hàng mua xe hiện nay không còn nằm ở tiếng gầm của khối động cơ đốt trong, mà được quyết định bởi hệ thống phần mềm điều khiển thông minh và cụm màn hình hiển thị gắn trên khung gầm.

Lợi thế công nghệ lõi này giải thích lý do tại sao những hãng xe non trẻ như Tesla hay BYD có thể dễ dàng giáng những đòn đau điếng vào doanh số của các tượng đài sản xuất ô tô di sản. Tương tự, sự trỗi dậy vũ bão của đồng hồ thông minh cũng đã bóp nghẹt thị trường đồng hồ cơ học tầm trung, khiến số lượng đồng hồ Thụy Sĩ bán ra trên toàn cầu bốc hơi một nửa kể từ cột mốc năm 2000.

Bài toán kinh tế đối với EssilorLuxottica hiện tại đang phơi bày những thách thức vô cùng khắc nghiệt. Tập đoàn này đang thu về mức lợi nhuận trên mỗi chiếc kính thông minh thấp hơn đáng kể so với các sản phẩm kính mắt truyền thống vốn mang lại biên lợi nhuận khổng lồ. Tình trạng này đã kéo biên lợi nhuận hoạt động của hãng sụt giảm 70 điểm cơ bản, lùi về mức 16% trong năm 2025. Không những phải hy sinh biên lợi nhuận, họ còn phải đối mặt với một chiến trường ngày càng chật chội và tàn khốc.

Các tập đoàn công nghệ sừng sỏ từ châu Á như Huawei và Alibaba đều đã tự tin tung ra các dòng kính thông minh của riêng mình. Giới chuyên gia dự báo Apple sẽ sớm có những động thái đáp trả mạnh mẽ để bảo vệ hệ sinh thái, trong khi Google hoàn toàn có thể hồi sinh các dự án thiết bị đeo từng bị dang dở. Nếu kính mắt chỉ đơn thuần là những miếng nhựa và thủy tinh thời trang được gắn mác hàng hiệu, các hãng công nghệ thuần túy sẽ khó có cơ hội giành phần thắng, nhưng quy luật trò chơi giờ đây đã vĩnh viễn thay đổi.

Bức tranh toàn cảnh về sự chuyển dịch này còn vươn xa hơn rất nhiều so với quy mô của thị trường thiết bị đeo. Trong thời gian qua, các nhà đầu tư chủ yếu tập trung dòng tiền vào những tác động trực tiếp của trí tuệ nhân tạo lên các dịch vụ máy tính và phần mềm trực tuyến. Thế nhưng, khi công nghệ máy học ngày càng tiến hóa và đảm nhận nhiều trọng trách phức tạp, ngay cả những hàng hóa vật lý và thiết bị công nghiệp nặng cũng không thể tránh khỏi sự gián đoạn khủng khiếp.

Từ những chiếc kính mắt mỏng manh, ô tô, tủ lạnh cho đến những chiếc máy gặt đập liên hợp khổng lồ trên cánh đồng, mọi thứ đều đang bị tái cấu trúc từ cốt lõi. Những lĩnh vực công nghiệp chế tạo tưởng chừng như an toàn tuyệt đối trước làn sóng kỹ thuật số giờ đây sẽ buộc phải được đánh giá lại dưới một lăng kính hoàn toàn khác biệt.

Bùi Tú