Kinh tế Việt Nam bền bỉ trước thách thức bên ngoài

Dự án tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Hà Nội (đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh) được đầu tư xây dựng hiện đại với tổng mức đầu tư hơn 25.087 tỷ đồng. Ảnh: TTXVN

Đối mặt với nhiều biến số từ bên ngoài

Thông tin từ Ngân hàng UOB (Singapore) ngày 12/6, Báo cáo Dự báo tăng trưởng kinh tế quý 3/2026 thực hiện bởi Bộ phận Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu của UOB cho thấy kinh tế Việt Nam được dự báo tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực năm 2026, dù phải đối mặt với nhiều biến số từ bên ngoài như căng thẳng địa chính trị, giá dầu neo ở mức cao và áp lực lạm phát gia tăng.

Theo đó, tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt 7,83% trong quý 1/2026, thấp hơn mức 8,46% của quý trước nhưng vẫn vượt dự báo của UOB (7%) và của Bloomberg (7,6%). Theo UOB, động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ sản xuất, xây dựng và dịch vụ, cùng sự hỗ trợ của xuất khẩu tăng 19,1% và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đạt 5,41 tỷ USD, tăng 9,1% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân tối thiểu 10%/năm, hướng tới trở thành nước có thu nhập trung bình cao, xây dựng nền công nghiệp hiện đại và lọt nhóm 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới vào năm 2030.

Theo UOB, rủi ro ngược từ giá năng lượng và khả năng thay đổi chính sách thuế của Hoa Kỳ vẫn ở mức đáng kể, dù nhu cầu bên ngoài hiện vẫn duy trì tương đối tốt, một phần nhờ làn sóng đầu tư toàn cầu vào trí tuệ nhân tạo (AI). “Trên cơ sở đó, chúng tôi giữ nguyên dự báo tăng trưởng 7% năm 2026. Giai đoạn khó khăn nhất nhiều khả năng rơi vào quý II, quý III/2026 với tăng trưởng bình quân khoảng 6,7%”, chuyên gia UOB dự báo.

Các chuyên gia UOB cũng lưu ý, triển vọng ngắn hạn của Việt Nam vẫn đan xen cả tích cực và thách thức khi chi phí năng lượng tăng cao bắt đầu gây sức ép. Cụ thể, hoạt động sản xuất cải thiện tháng 5/2026 với Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) đạt 52,8 điểm nhưng lạm phát tăng lên 5,6%, cao nhất trong 6 năm.

Tăng trưởng sản xuất công nghiệp giảm còn 9% trong tháng 5/2026, kéo mức tăng bình quân quý II xuống 9,5%, thấp hơn mức 11% của quý 1/2026. Xuất khẩu tăng chậm lại trong khi nhập khẩu tăng mạnh, khiến cán cân thương mại 5 tháng đầu năm thâm hụt 12,7 tỷ USD, mức cao nhất trong gần 30 năm. Theo đánh giá của UOB, áp lực lên cán cân thanh toán được dự báo tiếp tục kéo dài khi nhu cầu nhập khẩu máy móc cho các dự án hạ tầng gia tăng và giá dầu duy trì ở mức cao. Nếu dầu thô bình quân 100 USD/thùng trong 6 - 12 tháng tới, chi phí nhập khẩu năng lượng của Việt Nam có thể tăng khoảng 40% trong năm 2026.

"Chúng tôi cho rằng, áp lực lên cán cân thanh toán sẽ còn kéo dài. Các dự án hạ tầng và giao thông quy mô lớn sẽ làm gia tăng nhu cầu nhập khẩu máy móc, trong khi giá dầu cao hơn sẽ đẩy chi phí năng lượng tăng lên. Nếu giá dầu thô bình quân 100 USD/thùng trong 6 - 12 tháng, hóa đơn nhập khẩu năng lượng của Việt Nam có thể tăng khoảng 40% (tương đương 5,2 tỷ USD) trong năm 2026, trong khi thặng dư tài khoản vãng lai có thể thu hẹp khoảng 20% (khoảng 6,5 tỷ USD), từ mức 33 tỷ USD năm 2025", chuyên gia UOB Singapore nhận định.

Trước đó, Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo, tăng trưởng năm 2026 đạt 6,8%, với lạm phát 4,2%; đồng thời lưu ý tác động tiêu cực từ xung đột Trung Đông lên thương mại, giá nhiên liệu và hoạt động kinh doanh.

Chính sách tiền tệ thận trọng trước áp lực lạm phát và tỷ giá

Theo UOB, hiện nay, một trong những mối quan tâm chính của Ngân hàng Nhà nước là lạm phát, vốn bình quân 4,3% y/y trong 5 tháng đầu năm, tiệm cận mục tiêu 4,5%, phía NHNN dự báo có thể tăng lên 5,5% trong cả năm 2026.

Trong bối cảnh theo dõi áp lực giảm giá của VND, ưu tiên của NHNN nhiều khả năng là giữ nguyên lãi suất điều hành. Song song đó, NHNN đã kêu gọi các ngân hàng giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp và người vay, kết hợp với các biện pháp tài khóa, bao gồm gia hạn chính sách thuế suất 0% đối với xăng và một số sản phẩm nhiên liệu đến cuối tháng 6/2026.

Tuy nhiên, trước cạnh tranh thanh khoản gia tăng khi nhu cầu tín dụng phục hồi, một số ngân hàng trong nước đã nâng lãi suất huy động. Tính đến ngày 28/4, dư nợ tín dụng vượt 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 18,26% y/y, trong khi tổng thanh khoản chỉ tăng 7,7% y/y tính từ đầu năm.

Đáng chú ý, theo các nhà phân tích, tỷ giá USD/VND đã có dấu hiệu ổn định dần xuất hiện. Cụ thể, tỷ giá VND đã ổn định hơn trong những tuần gần đây, dao động trong biên độ 26.291 - 26.372 VND/USD trong tháng 4 - 5/2026, nằm gọn trong biên độ ±5% so với tỷ giá tham chiếu hàng ngày của NHNN.

Động thái can thiệp tháng 4/2026, thông qua hợp đồng kỳ hạn hủy ngang 180 ngày ở mức 26.850 VND/USD, dường như đã thiết lập một ngưỡng trần hiệu quả, giúp neo kỳ vọng và hạn chế đầu cơ. Việc gia hạn thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran vào cuối tháng 5/2026 cũng góp phần cải thiện bối cảnh bên ngoài.

Bộ phận Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB giữ quan điểm VND sẽ theo xu hướng giảm giá dần một cách có kiểm soát, với dự báo tỷ giá USD/VND lần lượt là 26.500 trong quý III/2026, 26.400 trong quý IV/2026, 26.300 trong quý I/2027 và 26.100 trong quý II/2027.

“Về giải pháp, chúng tôi cho rằng hướng đi cải cách hiện tại của Chính phủ là hoàn toàn đúng đắn, mục tiêu cũng rất rõ ràng, song thách thức lớn nhất lúc này chính là khâu thực thi những cải cách đó”, đại diện WB cho biết.

Theo đó, Việt Nam cần tập trung tái cấu trúc để tăng trưởng cân bằng hơn, hỗ trợ khối doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước có không gian phát triển, giải quyết các điểm yếu của khu vực tài chính và thực hiện tốt các kế hoạch đầu tư công. Trên hết, hai nền tảng cần giữ vững là: duy trì ổn định kinh tế vĩ mô để neo giữ niềm tin, và nâng cao năng lực quản trị rủi ro để tăng trưởng nhanh không đi kèm với các tổn thương mới.

Về trung hạn, theo WB, triển vọng của Việt Nam rất khả quan. Dù vậy, trong ngắn hạn, rủi ro vẫn hiện hữu do môi trường quốc tế biến động khó lường. WB dự báo tăng trưởng toàn cầu năm nay có thể chậm lại, kéo theo tăng trưởng của Việt Nam bị ảnh hưởng phần nào. “Tuy nhiên, chúng tôi dự báo tốc độ tăng trưởng của Việt Nam trong năm nay và vài năm tới vẫn sẽ neo ở mức cao, dao động từ 7-8%. Đây là con số vượt xa các nền kinh tế khác trong khu vực ASEAN và các thị trường mới nổi lớn”, đại diện WB cho biết.

Đối với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, WB tin rằng Việt Nam có tiềm năng đạt được con số đó. Đó là một cái đích tốt, một quyết tâm rất đáng khích lệ để hướng tới. Nhưng điều cốt lõi và quan trọng hơn mà chúng tôi muốn nhấn mạnh ở đây là chất lượng tăng trưởng, mang tính bao trùm hơn, tạo ra nhiều việc làm tốt hơn và bồi đắp được khả năng chống chịu bền bỉ trước các cú sốc tương lai.

Minh Phương/Báo Tin tức và Dân tộc