Khủng hoảng nghiêm trọng ở Ma-li

Theo Roi-tơ, ngày 18-8, Tổng thống Ma-li B.Cây-ta tuyên bố từ chức và giải tán quốc hội, chỉ vài giờ sau khi ông bị các binh sĩ tham gia binh biến ở thủ đô Ba-ma-cô bắt giữ. Thủ tướng Ma-li B.Xi-xê kêu gọi các binh sĩ tham gia binh biến hạ vũ khí, bình tĩnh và đối thoại với chính phủ để cùng tìm giải pháp. Trước đó, các binh sĩ Ma-li đã nổi loạn và bắt giữ Tổng thống B.Cây-ta cùng Thủ tướng B.Xi-xê và một số thành viên chính phủ. Một quan chức thuộc Văn phòng Thủ tướng Ma-li xác nhận, Tổng thống và Thủ tướng bị giam giữ tại căn cứ quân sự ở thị trấn Ca-ti.

* Tổng Thư ký Liên hợp quốc A.Gu-tê-rét yêu cầu các binh sĩ tham gia binh biến ở Ma-li “trả tự do ngay lập tức” cho Tổng thống B.Cây-ta và các thành viên trong chính phủ của ông. Tổng Thư ký Liên hợp quốc hối thúc tất cả các bên liên quan, nhất là các lực lượng vũ trang và an ninh, giảm căng thẳng và duy trì các quyền cơ bản cho người dân Ma-li.

* Cộng đồng kinh tế các nước Tây Phi (ECOWAS) lên án cuộc binh biến ở Ma-li và tuyên bố sẽ áp đặt loạt biện pháp trừng phạt đối với các đối tượng tham gia binh biến. ECOWAS yêu cầu các bên liên quan ưu tiên đối thoại để giải quyết cuộc khủng hoảng; hối thúc các binh sĩ Ma-li lập tức quay trở lại doanh trại. ECOWAS cho biết sẽ áp dụng mọi biện pháp cần thiết để khôi phục trật tự hiến pháp ở Ma-li.

* Liên hiệp châu Âu (EU) cùng Liên minh châu Phi (AU) lên án “âm mưu đảo chính” ở Ma-li. Đại diện cấp cao về chính sách an ninh và đối ngoại của EU G.Bo-ren nhấn mạnh, EU khước từ toàn bộ thay đổi nào không phù hợp với Hiến pháp và cho rằng đây không phải là cách để phản ứng cho cuộc khủng hoảng kinh tế xã hội đã tác động tới Ma-li.

* Pháp ra tuyên bố bày tỏ lo ngại sâu sắc về vụ binh biến ở Ma-li. Tổng thống Pháp đã có cuộc thảo luận với những người đồng cấp Ni-giê-ri-a, Cốt Đi-voa và Xê-nê-gan về cuộc khủng hoảng ở Ma-li, trong đó bày tỏ sự ủng hộ hoàn toàn đối với nỗ lực trung gian hòa giải của các quốc gia Tây Phi.

* Đặc phái viên Mỹ tại khu vực Xa-hen, ông G.Pi-tơ Pham cho biết, Mỹ phản đối bất cứ sự thay đổi nào “không phù hợp với hiến pháp” ở Ma-li.

* Lực lượng đặc nhiệm G5 Xa-hen ở khu vực Tây Phi yêu cầu các binh sĩ ở Ma-li thả Tổng thống B.Cây-ta và các quan chức cấp cao khác. Trong một tuyên bố, nhóm G5 Xa-hen khẳng định, tổng thống các nước G5 Xa-hen bày tỏ lập trường vững chắc đối với trật tự hiến pháp và tôn trọng các thể chế dân chủ.

* Liên minh đối lập tại Ma-li (RFP) đứng sau cuộc binh biến tuyên bố, việc bắt giữ tổng thống không phải là đảo chính mà là cuộc nổi dậy của người dân. Các binh sĩ tham gia cuộc binh biến cam kết sẽ khôi phục sự ổn định và giám sát quá trình chuyển tiếp tiến tới tổ chức các cuộc bầu cử trong một thời gian “hợp lý”. Người phát ngôn phe đảo chính, tự xưng là Ủy ban quốc gia Cứu người dân cho biết, họ đã hành động để ngăn Ma-li chìm sâu hơn vào khủng hoảng.

Tổng thống B.Cây-ta, 75 tuổi, lên nắm quyền vào năm 2013 sau một cuộc đảo chính. Năm 2018, ông đã giành thắng lợi trong cuộc bầu cử cho nhiệm kỳ 5 năm tiếp theo. Tổng thống B.Cây-ta phải đối mặt các cuộc biểu tình quy mô lớn trên cả nước từ đầu tháng 6 vừa qua, buộc ông phải đưa ra những nhượng bộ, bao gồm giải tán Tòa án Hiến pháp.