Không phận Trung Đông đóng cửa, hàng không thế giới chao đảo

Các trung tâm trung chuyển chiến lược như Dubai, Doha và Abu Dhabi gần như tê liệt, khiến hàng chục nghìn hành khách mắc kẹt và hàng nghìn chuyến bay bị hủy hoặc hoãn. Đây được xem là cú sốc lớn nhất đối với ngành hàng không kể từ sau đại dịch COVID-19.

Ảnh minh họa: AP

Hệ quả trực tiếp của vòng xoáy đối đầu quân sự hiện nay là không phận Iran, Iraq, Israel, Kuwait, Bahrain, Qatar, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Syria đồng loạt đóng cửa. Theo dữ liệu mới nhất của FlightAware, hơn 19.000 chuyến bay toàn cầu bị hoãn và hơn 2.600 chuyến bị hủy. Công ty phân tích hàng không Cirium cho biết, riêng ngày 28/2, có gần 23% số chuyến bay dự kiến đến Trung Đông bị hủy. Nếu tính cả chiều đi, con số vượt 1.800 chuyến.

Ba hãng hàng không lớn tại vùng Vịnh là Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways, vốn phục vụ khoảng 90.000 hành khách mỗi ngày qua các trung tâm này, đã tạm ngừng phần lớn hoạt động. Emirates thông báo dừng toàn bộ chuyến bay đến và đi từ Dubai, Qatar Airways; hủy 41% tổng số chuyến bay, trong khi hàng loạt hãng quốc tế khác từ châu Âu, châu Á đến Bắc Mỹ cũng điều chỉnh lịch trình hoặc tránh không phận khu vực.

Tác động đã lan rộng, vượt ra ngoài Trung Đông. Tại Frankfurt, Bali hay Kathmandu, hành khách xếp hàng dài chờ đổi vé. Chị Tử Anh Châu (Trung Quốc), một hành khách trên chuyến bay đến Dubai buộc phải quay đầu giữa hành trình, cho biết: “Lúc đầu tôi thực sự rất sốc vì tôi chưa bao giờ nghĩ những chuyện như chiến tranh lại có thể xảy ra gần mình đến vậy. Nhưng rồi khi thực sự lên một chuyến bay đường dài, gần như đã đi được nửa đường rồi máy bay bắt đầu quay đầu lại, điều đó thực sự khiến tôi choáng váng”.

Các hãng hàng không trên khắp châu Âu, châu Á và Trung Đông đã hủy hoặc thay đổi lộ trình để tránh khu vực rủi ro, kéo dài thời gian hành trình và làm tăng chi phí nhiên liệu. Tình trạng gián đoạn càng trầm trọng do mất các tuyến bay qua Iran và Iraq, những hành lang vốn trở nên quan trọng hơn kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát.

Ngoại trưởng Australia, Penny Wong thừa nhận đây là “thời điểm khó khăn và đầy thách thức”: “Chúng tôi hiểu rõ những khó khăn và thách thức mà người dân đang phải đối mặt trong thời điểm này. Hiện có khoảng 115.000 công dân Australia trong khu vực, một con số rất lớn. Giải pháp hiệu quả và khả thi nhất để đưa họ về nước là khôi phục các chuyến bay thương mại, bởi chỉ hình thức này mới có thể đáp ứng được nhu cầu với quy mô lớn. Tuy nhiên, hiện nay không phận vẫn đang đóng cửa hoặc chỉ mở hạn chế, khiến các chuyến bay bị gián đoạn và chưa thể khai thác ổn định”.

Theo Flightradar24, việc đóng cửa không phận Trung Đông đang buộc các hãng bay hoạt động trong những hành lang hẹp hơn, trong khi giao tranh giữa Pakistan và Afghanistan làm gia tăng rủi ro. Việc chuyển hướng khiến mỗi chặng bay dài thêm 2-3 giờ, làm tăng chi phí 6.000-10.000 USD mỗi giờ đối với máy bay thân rộng như Boeing 777 hay Airbus A380; mức tiêu thụ nhiên liệu trên các tuyến Âu - Á tăng tới 20%.

Giới phân tích cảnh báo thiệt hại tài chính có thể vượt 1 tỷ USD nếu tình trạng đóng cửa kéo dài. Giá dầu Brent tăng mạnh, đẩy chi phí nhiên liệu vốn chiếm 30-40% chi phí vận hành leo thang. Trong bối cảnh các hành lang bay thay thế ngày càng thu hẹp và chuỗi cung ứng hàng hóa giá trị cao bị gián đoạn, ngành hàng không toàn cầu trị giá 1.000 tỷ USD chỉ mới phục hồi sau đại dịch COVID-19 lại phải đối mặt nguy cơ một cú sốc kéo dài nếu xung đột tiếp tục leo thang.

Thu Hoài/VOV1 Tổng hợp