Không gian đa tầng - Động lực phát triển đô thị Thủ đô

Tinh thần của Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị không chỉ mở ra dư địa phát triển, mà còn từng bước khẳng định vai trò dẫn dắt của Hà Nội đối với cả nước. Theo đồ án Quy hoạch tổng thể, các nguồn tài nguyên và không gian đô thị sẽ được khai thác một cách khoa học, đồng bộ, hướng tới sự phát triển hài hòa giữa kinh tế, môi trường và đời sống xã hội. Những định hướng này sẽ được hiện thực hóa ra sao?

Theo các chuyên gia, quy hoạch Thủ đô trong tầm nhìn dài hạn không chỉ dừng lại ở việc mở rộng không gian theo chiều ngang, mà đang chuyển mạnh sang tổ chức đô thị đa tầng, đa lớp. Trong đó, không gian ngầm được xác định là một cấu phần quan trọng, không chỉ phục vụ hạ tầng giao thông hay kỹ thuật, mà còn trở thành nơi diễn ra các hoạt động sinh hoạt đô thị, văn hóa và thương mại. Đồng thời, hệ thống này cũng được kỳ vọng đóng vai trò điều tiết nước, góp phần tăng khả năng chống chịu trước tình trạng ngập úng và những tác động của biến đổi khí hậu.

Ở góc nhìn tổng thể hơn, ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, điểm mới của đồ án lần này nằm ở tư duy phát triển không gian theo nhiều chiều, từ dưới mặt đất, mặt đất cho đến các tầng cao và xa hơn nữa. Đây là cách tiếp cận khác biệt so với trước đây, hướng tới một đô thị vận hành linh hoạt, hiệu quả hơn. Và đích đến cuối cùng của quy hoạch vẫn là xây dựng Thủ đô Hà Nội phát triển theo hướng văn hiến, văn minh, hiện đại, vì chất lượng sống và hạnh phúc của người dân.

Không chỉ dừng lại ở cách tổ chức không gian theo nhiều tầng, quy hoạch Thủ đô còn hướng tới việc tích hợp nhiều lớp giá trị trong cùng một không gian đô thị. Từ những yếu tố làm nên bản sắc như di sản văn hóa, đến hệ sinh thái xanh giúp điều hòa môi trường, và cả những giá trị mới từ kinh tế số… tất cả được đan cài, bổ trợ lẫn nhau, tạo nên một cấu trúc đô thị vừa hiện đại, vừa giàu chiều sâu.

Theo TS Nguyễn Quang - nguyên Giám đốc Chương trình Định cư con người của Liên hợp quốc tại Việt Nam, một đô thị hiện đại cần biết khai thác hiệu quả các không gian theo nhiều chiều khác nhau. Không gian trên cao, mặt đất và dưới lòng đất cần được kết nối đồng bộ, từ giao thông, không gian công cộng đến các khu chức năng đô thị. Đặc biệt, việc phát triển không gian ngầm được xem là chìa khóa giúp giảm áp lực cho bề mặt đô thị, đồng thời mở ra dư địa mới cho Hà Nội phát triển trong tương lai.

Nhìn từ thực tiễn quốc tế như Tokyo, Singapore hay Helsinki, có thể thấy phát triển không gian đa tầng, đa lớp không còn là lựa chọn, mà đã trở thành xu hướng tất yếu của các đô thị hiện đại. Với Hà Nội, định hướng này không chỉ giúp giảm áp lực cho không gian bề mặt, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, mà còn mở ra cơ hội dung hòa giữa phát triển và gìn giữ. Khi không gian được nhìn nhận như một nguồn lực, được tổ chức một cách thông minh và bền vững, Thủ đô không chỉ thay đổi về diện mạo, mà còn đang từng bước kiến tạo một tương lai phát triển hài hòa, giàu bản sắc và tràn đầy khát vọng.

Minh Minh