Không gian công cộng - 'Thước đo' chất lượng đô thị

Không gian xanh tại Công viên Hội An đáp ứng nhu cầu vui chơi, tập luyện và thư giãn của người dân.

Khi người dân cần nhiều hơn những con đường rộng

Quá trình đô thị hóa đang làm thay đổi diện mạo Thanh Hóa từng ngày. Những khu đô thị mới liên tục hình thành, hệ thống giao thông ngày càng được đầu tư đồng bộ, các trung tâm thương mại, khu nhà ở hiện đại xuất hiện ngày một nhiều. Cùng với sự phát triển ấy, nhu cầu về những khoảng không gian xanh cho người dân càng trở nên cấp thiết.

Những năm gần đây, tỉnh đã quan tâm đầu tư, nâng cấp nhiều công viên, quảng trường và không gian công cộng. Sau khi được cải tạo, Công viên Hội An trở thành điểm sinh hoạt cộng đồng quen thuộc của người dân phường Hạc Thành. Quảng trường Lam Sơn tiếp tục là nơi tổ chức nhiều sự kiện chính trị, văn hóa, nghệ thuật lớn của tỉnh, đồng thời là điểm đến của người dân mỗi sáng sớm và chiều tối. Cùng với đó, nhiều tuyến đường, khu đô thị mới cũng được chú trọng đầu tư cây xanh, vườn hoa, góp phần cải thiện cảnh quan và môi trường sống.

Là người thường xuyên tập thể dục tại Công viên Hội An, bà Nguyễn Thị Hương, phường Hạc Thành, cho biết: “Buổi sáng hay chiều tối, công viên đều rất đông người. Không chỉ người lớn tuổi mà các gia đình trẻ cũng đưa con đến vui chơi. Tôi mong có thêm nhiều công viên, sân chơi ở các khu dân cư mới để người dân nào cũng được tiếp cận không gian xanh ngay gần nơi ở”.

Sự quan tâm dành cho không gian công cộng cũng được thể hiện qua việc phát triển hệ thống cây xanh đô thị. Trong giai đoạn 2023-2025, toàn tỉnh đã trồng mới khoảng 5.840 cây xanh đô thị, riêng khu vực đô thị Thanh Hóa khoảng 2.100 cây. Đến năm 2025, tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh đạt khoảng 40,55%, phản ánh tốc độ phát triển đô thị ngày càng nhanh, đồng thời đặt ra yêu cầu phải phát triển đồng bộ hạ tầng xã hội, trong đó có hệ thống công viên, cây xanh và các không gian công cộng.

Khoảng trống cần tiếp tục được lấp đầy

Bên cạnh những kết quả đạt được, hệ thống không gian công cộng của Thanh Hóa vẫn còn những khoảng trống cần tiếp tục được quan tâm. Tại một số khu dân cư, nhất là khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh, không gian sinh hoạt cộng đồng, sân chơi cho trẻ em hay điểm tập luyện thể dục ngoài trời vẫn còn hạn chế. Ở một số nơi, công viên, vườn hoa có quy mô nhỏ, tiện ích chưa đồng bộ hoặc việc khai thác chưa thực sự hiệu quả, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu ngày càng đa dạng của người dân.

Theo ông Lê Huy Việt, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị tỉnh Thanh Hóa, trong xu hướng phát triển đô thị hiện đại, không gian công cộng không chỉ là yếu tố tạo cảnh quan mà còn là một bộ phận quan trọng của hạ tầng xã hội, phản ánh mức độ văn minh và chất lượng sống của người dân. Một đô thị đáng sống không chỉ được đánh giá qua những công trình hiện đại hay hệ thống giao thông đồng bộ, mà còn ở khả năng tạo lập những không gian để cộng đồng gặp gỡ, giao lưu, rèn luyện sức khỏe và thụ hưởng các giá trị văn hóa. Vì vậy, ngay từ khâu quy hoạch cần xác định quỹ đất dành cho công viên, quảng trường, hồ điều hòa và các không gian mở là hạ tầng thiết yếu, được bố trí đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật và khu dân cư, thay vì chỉ bổ sung khi đô thị đã phát triển.

Quan điểm này cho thấy, phát triển đô thị không chỉ là mở rộng không gian xây dựng mà còn là tạo dựng những “khoảng thở” để con người được sống, kết nối và tận hưởng các giá trị của đô thị.

Không chỉ là cảnh quan mà là chất lượng sống

Theo ông Trần Tiến Mạnh, Phó trưởng Phòng Quản lý hạ tầng, Sở Xây dựng, không gian công cộng là một trong những tiêu chí quan trọng phản ánh chất lượng phát triển đô thị và mức độ thụ hưởng của người dân. Vì vậy, trong quá trình quy hoạch và đầu tư xây dựng, cùng với hạ tầng kỹ thuật như giao thông, cấp thoát nước hay chiếu sáng, cần quan tâm bố trí quỹ đất cho công viên, cây xanh, quảng trường, hồ điều hòa và các không gian sinh hoạt cộng đồng. Đây không chỉ là giải pháp cải thiện môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu mà còn tạo điều kiện để người dân rèn luyện sức khỏe, giao lưu, gắn kết cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

Định hướng này cũng được cụ thể hóa trong Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Quy hoạch chung đô thị Thanh Hóa đến năm 2040. Theo đó, tỉnh tiếp tục phát triển hệ thống đô thị theo hướng xanh, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu; chú trọng đầu tư đồng bộ hệ thống công viên, cây xanh, mặt nước và các không gian công cộng ngay từ khâu quy hoạch, tạo sự hài hòa giữa phát triển hạ tầng với nâng cao chất lượng sống của người dân.

Bên cạnh việc đầu tư các công trình mới, tỉnh cần tiếp tục cải tạo, nâng cấp công viên hiện có; bổ sung cây xanh, sân chơi trẻ em, thiết bị thể thao và các tiện ích công cộng. Đồng thời, tăng cường quản lý, bảo vệ không gian công cộng, xử lý tình trạng lấn chiếm vỉa hè và nâng cao ý thức của người dân để các công trình phát huy hiệu quả lâu dài.

Bài và ảnh: Chi Phạm