Khơi thông hồ sơ thủ tục đất đai từ cơ sở

Hướng dẫn giải quyết hồ sơ thủ tục về đất đai tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Thủy Xuân.

Gỡ hồ sơ “treo” nhiều năm

Gần 12 năm đi lại làm thủ tục, ông Đào Thuận ở tổ dân phố An Lưu, phường Mỹ Thượng, mới cầm trên tay Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của gia đình. Trước đây, sau khi xây nhà, ông nhiều lần nộp hồ sơ tại xã Phú Mỹ và huyện Phú Vang (cũ) nhưng đều bị trả về vì những vướng mắc pháp lý chưa thể tháo gỡ.

Khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được vận hành, cùng với việc địa phương trực tiếp hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ theo quy định mới, gia đình ông Thuận được cấp giấy chứng nhận cho gần 200m² đất và tài sản gắn liền với đất chỉ sau chưa đầy ba tháng.

Không riêng trường hợp của ông Thuận, tại nhiều xã, phường trên địa bàn thành phố Huế, nhiều hồ sơ “sổ đỏ”, “sổ hồng” tồn đọng nhiều năm cũng đang dần được giải quyết. Ông Nguyễn Văn Tần ở phường Phong Dinh, từng nhiều lần đi làm thủ tục sang tên quyền sử dụng đất từ người cha đã mất nhưng không thành, do hồ sơ thiếu căn cứ pháp lý. Sau khi bộ máy mới đi vào hoạt động, hồ sơ được hướng dẫn bổ sung đầy đủ và nhanh chóng hoàn tất.

Theo ông Trần Thanh Quang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, trước đây một hồ sơ đất đai phải qua nhiều bước, quy trình nhiều khâu, nhiều cửa khiến thời gian giải quyết kéo dài, phát sinh lượng lớn hồ sơ tồn đọng. Với mô hình chính quyền mới, bộ phận chuyên môn tham mưu trực tiếp để lãnh đạo xã, phường quyết định, cắt giảm một khâu trung gian nên thời gian xử lý được rút ngắn đáng kể.

Những khu vực từng vướng mắc từ cấp giấy chứng nhận, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất cho đến bồi thường, giải phóng mặt bằng... đã lần lượt được rà soát, xác minh và tháo gỡ cho người dân ngay tại cơ sở.

-Thời gian đầu mới đi vào vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, những tồn tại, khó khăn về thủ tục đất đai đã bộc lộ. Để hỗ trợ địa phương, ngày 15/8/2025, UBND thành phố Huế đã thành lập 3 tổ công tác hỗ trợ, hướng dẫn xử lý hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính tồn đọng trong lĩnh vực đất đai. Mỗi tổ trực tiếp phụ trách từng khu vực của các xã, phường, cùng cán bộ địa chính Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai và các đơn vị liên quan về cơ sở kiểm tra thực địa, xác minh nguồn gốc sử dụng đất và công khai kết quả xử lý.

Cách làm này không chỉ rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà còn tạo sự đồng thuận của người dân trong công tác giải phóng mặt bằng, hiến đất mở đường và triển khai các dự án hạ tầng.

Tuy vậy, áp lực đối với đội ngũ địa chính cơ sở vẫn rất lớn. Ngoài việc phải giải quyết số lượng hồ sơ tăng mạnh, cán bộ còn phải cập nhật liên tục hệ thống pháp luật đất đai cùng nhiều quy định liên quan đến xây dựng, đầu tư, lâm nghiệp, môi trường... Không ít trường hợp quy định còn có cách hiểu khác nhau khiến tâm lý e ngại, sợ sai xuất hiện, làm chậm quá trình xử lý hồ sơ.

Khó khăn còn đến từ yêu cầu ứng dụng công nghệ. Một hồ sơ đất đai hiện phải sử dụng đồng thời nhiều phần mềm chuyên ngành, trong khi hệ thống dữ liệu giữa các cấp chưa thật sự đồng bộ. Việc chuyển đổi sang các nền tảng số mới cũng khiến cán bộ và người dân cần thêm thời gian để thích nghi. Nhiều địa phương kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng thống nhất và dễ áp dụng, xây dựng phần mềm quản lý đất đai dùng chung trên phạm vi cả nước, đồng thời có cơ chế bố trí nhân lực phù hợp, có chính sách đãi ngộ để giữ chân đội ngũ cán bộ chuyên môn.

Để giảm áp lực cho cơ sở, UBND thành phố Huế đã ban hành Quyết định số 31/2026/QĐ-UBND về phân cấp trong lĩnh vực đất đai theo hướng điều chỉnh linh hoạt, đưa những thủ tục vượt quá khả năng của cấp xã trở lại cấp thành phố giải quyết, đồng thời duy trì cơ chế hỗ trợ chuyên môn thường xuyên.

Ông Trần Thanh Quang cho biết, Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng thiết lập các kênh trao đổi trực tuyến giữa lãnh đạo Sở với cán bộ địa chính các xã, phường để kịp thời hướng dẫn, thống nhất cách xử lý khi phát sinh vướng mắc. Quan điểm chung là hồ sơ đủ điều kiện phải giải quyết ngay; hồ sơ chưa rõ thì hướng dẫn cụ thể; trường hợp không đủ điều kiện phải trả lời minh bạch, tránh để người dân chờ đợi kéo dài.

Những chuyển biến này bước đầu mang lại kết quả tích cực. Từ ngày 1/1/2020 đến 2/12/2025, tổng số hồ sơ đất đai được tiếp nhận là 66.928 hồ sơ và đã giải quyết 51.724 hồ sơ. Từ ngày 3/12/2025 đến 8/6/2026, toàn thành phố tiếp nhận hơn 58.400 hồ sơ đất đai; trong đó hơn 43.200 hồ sơ đã giải quyết, tỷ lệ trễ hạn giảm mạnh so với giai đoạn trước. Đến nay, hơn 1,037 triệu thửa đất của xã, phường đã được tích hợp cơ sở dữ liệu địa chính lên hệ thống quản lý đất đai, tạo nền tảng cho việc giải quyết thủ tục trên môi trường số.

Bài, ảnh: HOÀI THƯƠNG