Khởi nghiệp xanh

Là địa phương chịu nhiều tác động của nước biển dâng, xâm nhập mặn và sạt lở bờ biển, Cà Mau đứng trước yêu cầu phải thích ứng để phát triển lâu dài. Trong bối cảnh đó, tăng trưởng xanh không chỉ là định hướng chiến lược mà dần trở thành lựa chọn của người dân, doanh nghiệp, khi sinh kế gắn chặt với rừng, với biển và hệ sinh thái đặc thù.

Tinh thần ấy hòa nhịp với chủ trương lớn của Ðảng, Nhà nước về phát triển nhanh và bền vững, dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Từ những định hướng vĩ mô, Cà Mau đang từng bước cụ thể hóa bằng các mô hình khởi nghiệp bắt nguồn từ chính lợi thế bản địa, từ cây tràm, lá mắm đến những phụ phẩm nông nghiệp tưởng chừng bỏ đi.

Khơi nguồn tri thức và lợi thế bản địa

Khi tri thức khoa học được đặt ở vị trí trung tâm, phong trào khởi nghiệp tại Cà Mau không chỉ dừng lại ở những ý tưởng mới mẻ mà từng bước hình thành các mô hình có khả năng ứng dụng cao và lan tỏa giá trị xã hội. Theo ông Quách Văn Ấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, khởi nghiệp xanh muốn phát triển bền vững cần dựa trên nền tảng khoa học, gắn với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thực tiễn của địa phương. Khi tri thức được khai thác đúng hướng, mỗi ý tưởng khởi nghiệp sẽ tạo ra giá trị kinh tế song hành với giá trị môi trường và xã hội.

Dự án khởi nghiệp “Viên nang cứng chứa cao chuẩn hóa từ lá mắm” do sinh viên Trường Ðại học Y Dược Cần Thơ thực hiện với sự đồng hành của giảng viên trường.

Trong lĩnh vực sản xuất - kinh doanh, nhiều doanh nghiệp địa phương lựa chọn hướng đi chậm mà chắc, lấy bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng làm nền tảng. Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Hùng Khánh (xã Ðá Bạc) là một trong những điển hình tiêu biểu. Ông Ðỗ Quốc Khánh, Giám đốc Công ty, khẳng định, ngay từ khi bắt đầu khởi nghiệp, doanh nghiệp xác định không chạy theo tăng trưởng nóng, mà tập trung khai thác thảo dược bản địa theo hướng tự nhiên, hạn chế tối đa hóa chất, bảo vệ đất và nguồn nước. “Làm sản phẩm từ thiên nhiên thì phải giữ được thiên nhiên”, ông Khánh chia sẻ.

Việc chủ động vùng nguyên liệu không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng đầu vào mà còn góp phần gìn giữ hệ sinh thái địa phương. Các sản phẩm trà thảo dược chế biến theo quy trình khép kín, giảm thiểu chất thải, bao bì, từng bước hướng đến thân thiện với môi trường. Các sản phẩm được công nhận OCOP 4 sao cùng nhiều giải thưởng sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu là sự ghi nhận cho quá trình phát triển bền bỉ, kiên định với con đường khởi nghiệp xanh mà doanh nghiệp lựa chọn.

Các sản phẩm của Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Hùng Khánh được công nhận OCOP 4 sao cùng các giải thưởng sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu.

Song song với hoạt động sản xuất, các công trình nghiên cứu khoa học cũng đang mở ra hướng đi mới cho khởi nghiệp xanh của tỉnh. Từ loài cây mắm gắn bó với hệ sinh thái rừng ngập mặn Cà Mau, các nhà khoa học nghiên cứu, chuẩn hóa và phát triển thành sản phẩm có giá trị sinh học cao.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Vân, giảng viên Trường Ðại học Y Dược Cần Thơ, bày tỏ mong muốn đưa dược liệu đặc hữu này ra khỏi phòng thí nghiệm, từng bước trở thành sản phẩm OCOP. Theo bà Vân, đó không chỉ là cách nâng tầm giá trị tài nguyên bản địa mà còn là hướng đi thiết thực để khoa học đồng hành cùng phát triển bền vững.

Hơi thở kinh tế tuần hoàn trong khởi nghiệp trẻ

Khi phong trào khởi nghiệp ngày càng mạnh mẽ, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn còn được tiếp sức từ các dự án khởi nghiệp của người trẻ. Ngay từ nhà trường, tư duy bảo vệ môi trường, giảm rác thải và tái chế đã được hình thành thông qua nhiều ý tưởng sáng tạo.

Sinh viên Trường Ðại học Bình Dương - Phân hiệu Cà Mau khởi nghiệp với Dự án “BanaT - Vòng đời tái sinh từ phụ phẩm chuối”.

Từ thực tế sản xuất tại địa phương, Dự án "BanaT - Vòng đời tái sinh từ phụ phẩm chuối" của nhóm sinh viên do bạn Lưu Như Ngọc đại diện, lựa chọn hướng đi tận dụng thân, lá chuối sau thu hoạch - nguồn nguyên liệu thường bị bỏ đi. Như Ngọc chia sẻ: "Khởi nghiệp xanh với chúng tôi bắt đầu từ những điều rất gần gũi trong đời sống hằng ngày. Nhóm mong muốn thông qua dự án góp phần giảm lãng phí tài nguyên, hạn chế ô nhiễm môi trường và nâng cao giá trị cho chuỗi sản xuất nông nghiệp".

Cũng xuất phát từ tình yêu thiên nhiên và những trăn trở trước tiềm năng của rừng tràm U Minh Hạ, Dự án “Mộc tràm U Minh - Hành trình xanh từ rừng tràm” của nhóm sinh viên Trường Ðại học FPT TP Hồ Chí Minh đã lựa chọn cách làm kinh tế gắn với bảo vệ rừng. Ðại diện nhóm, bạn Trần Hải Phong, quê xã Khánh Lâm, cho biết, nhóm hướng đến phát triển các sản phẩm từ tinh dầu tràm, xà phòng sinh dược theo quy trình thân thiện môi trường, đồng thời liên kết với người dân địa phương để tạo sinh kế ổn định. “Mỗi sản phẩm làm ra không chỉ có giá trị sử dụng, mà còn lan tỏa thông điệp sống xanh và trách nhiệm với rừng”, Hải Phong nói.

Ngay từ khi bắt đầu khởi nghiệp, ông Ðỗ Quốc Khánh, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Hùng Khánh, lựa chọn khai thác thảo dược bản địa theo hướng tự nhiên, hạn chế tối đa hóa chất.

Những dự án dù còn khiêm tốn về quy mô, nhưng cho thấy cách người trẻ tiếp cận khởi nghiệp theo tinh thần khai thác hợp lý tài nguyên, giảm chất thải và gìn giữ hệ sinh thái. Từ cây chuối, rừng tràm đến nhiều nguồn lực bản địa khác, các bạn trẻ đang góp phần kể câu chuyện phát triển bền vững bằng chính sáng tạo và trách nhiệm của mình.

Giữa sắc xuân của rừng tràm, rừng đước, những ý tưởng xanh vẫn đang âm thầm nảy nở. Một hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên và yêu cầu thích ứng biến đổi khí hậu - hướng đi của tăng trưởng xanh, kinh tế tri thức đang mở ra tương lai bền vững cho vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Hồng Phượng