Khi trí tuệ nhân tạo định hình thế hệ robot hình người mới

Ngành robot hình người đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch chiến lược: từ ưu tiên hoàn thiện “thân thể” cơ khí sang tập trung phát triển “não bộ” trí tuệ. Ảnh: SCMP

Theo SCMP, công ty Dobot có trụ sở tại Thâm Quyến và niêm yết tại Hồng Kông, vừa giao lô robot hình người Atom kích thước thật sản xuất hàng loạt cho thấy công nghệ đã rời khỏi giai đoạn thử nghiệm để bước vào quy trình công nghiệp hóa.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng xuất xưởng, mà ở việc Dobot giới thiệu mô hình Dobot-VLA, một mô hình thị giác - ngôn ngữ - hành động do họ tự phát triển. Theo doanh nghiệp này, mô hình cho phép robot không chỉ thực hiện các lệnh lập trình sẵn, mà còn “nhìn”, “hiểu” và phản ứng trước những tình huống đa dạng của thế giới thực. Về bản chất, đây là bước tiến từ tự động hóa cứng nhắc sang tự chủ thông minh.

UBTech, một doanh nghiệp robot hình người khác cũng đặt trụ sở tại Thâm Quyến, đã công khai mã nguồn Thinker trên các nền tảng phát triển mở. Việc chia sẻ này vừa nhằm thu hút cộng đồng phát triển, vừa phản ánh niềm tin của công ty vào năng lực công nghệ cốt lõi của mình.

Theo UBTech, mô hình Think-4B của họ, dựa trên kiến trúc 10 tỷ tham số, đã xử lý được các vấn đề then chốt như độ trễ và sai lệch không gian. Kết quả thử nghiệm mà UBTech công bố cho thấy robot Walker S2 đạt độ chính xác gần như tuyệt đối trong các nhiệm vụ nhà máy như di chuyển thùng và phân loại linh kiện.

Dù những con số này cần được xem xét trong bối cảnh điều kiện thử nghiệm cụ thể, chúng cho thấy một xu hướng rõ ràng: năng lực phần mềm đang trở thành yếu tố phân biệt chính giữa các nhà sản xuất, thay vì chỉ là thiết kế cơ khí hay bộ truyền động.

Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh quy mô thị trường robot hình người toàn cầu đang mở rộng nhanh chóng. Theo Omdia, lượng robot hình người xuất xưởng năm 2025 đã tăng gần 480% so với năm trước, đạt hơn 13.000 đơn vị.

Tuy nhiên, số lượng xuất xưởng chưa đồng nghĩa với khả năng sinh lời bền vững. Chính vì vậy, giới đầu tư đang điều chỉnh tiêu chí đánh giá. Nếu năm 2024 tập trung vào nguyên mẫu và năm 2025 vào phần “thân”, thì năm 2026 được dự báo sẽ là năm của “não bộ”.

Các quỹ mạo hiểm và thị trường ngày càng coi năng lực mô hình AI, hệ điều hành và hệ sinh thái phần mềm là yếu tố quyết định triển vọng dài hạn. Những thương vụ gần đây phản ánh rõ xu hướng này: LimX Dynamics huy động 200 triệu USD để phát triển hệ điều hành cho các tác nhân AI có hình thể, trong khi X Square Robot gọi vốn hơn 1 tỷ nhân dân tệ để xây dựng các mô hình nền tảng cho robot.

Song song với cuộc đua phần mềm, các công ty vẫn tiếp tục phô diễn khả năng phần cứng nhằm thu hút sự chú ý và khẳng định năng lực kỹ thuật. Việc MirrorMe Tech giới thiệu robot Bolt có tốc độ chạy kỷ lục là một ví dụ.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thương mại hóa, những màn trình diễn như vậy ngày càng được xem là yếu tố phụ trợ. Điều mà các nhà sản xuất, khách hàng công nghiệp và nhà đầu tư quan tâm hơn là robot có thể làm việc ổn định, an toàn và linh hoạt trong môi trường thực hay không.

HÙNG LÂM