Khi người trẻ 'chạm' vào giá trị truyền thống

Dự án “Xuôi dòng phù sa” đưa người trẻ đến với những làng nghề truyền thống. (Ảnh: Ban tổ chức)

Đưa người trẻ đến với nghề truyền thống

Nhằm tôn vinh vẻ đẹp lao động bản địa, khơi dậy niềm tự hào và ý thức bảo tồn các giá trị văn hóa đang dần mai một tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nhóm Giang, sinh viên chuyên ngành Truyền thông và Tổ chức sự kiện, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic Thành phố Hồ Chí Minh, triển khai dự án tốt nghiệp Xuôi dòng phù sa tại Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang.

Với thông điệp cốt lõi “Nghề lành từ đất, chất nghề từ tâm”, dự án mở ra một không gian giao thoa độc đáo giữa giá trị làng nghề truyền thống và tư duy đương đại của giới trẻ, với sự góp mặt của diễn giả Hồ Nhựt Quang cùng các vũ đoàn Mộc Việt, Ban nhạc Nam Tộc, nhóm kịch Bụi và đại diện nhà trường, khách mời và đông đảo học sinh.

Các diễn giả trao đổi về nghề truyền thống tại chương trình. (Ảnh: Ban tổ chức)

Theo bạn Phương Linh, thành viên nhóm thực hiện dự án, hiện nay, các làng nghề truyền thống miền Tây Nam Bộ dọc dòng Mekong đang đối mặt với nguy cơ mai một nghiêm trọng trước áp lực cạnh tranh gay gắt từ các sản phẩm công nghiệp sản xuất hàng loạt.

Thách thức lớn nhất nằm ở sự đứt gãy thế hệ nối nghiệp khi giới trẻ có xu hướng tìm kiếm công việc hiện đại, khiến lực lượng bám trụ giữ lửa nghề đa số là các nghệ nhân lớn tuổi. Vì vậy, Xuôi dòng phù sa được diễn ra với mong muốn lan tỏa bản sắc văn hóa, tinh thần lao động và nét đẹp đời sống con người nơi Đồng bằng sông Cửu Long.

Dự án không chỉ là sự tri ân đối với những giá trị truyền thống đã nuôi dưỡng bao thế hệ, mà còn là lời khẳng định về sức sống bền bỉ của văn hóa làng nghề miền tây trong nhịp sống hiện đại.

Câu chuyện về làng nghề truyền thống được thể hiện bằng hình thức sân khấu hóa với ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. (Ảnh: Ban tổ chức)

Sự khác biệt với sân khấu hóa thông thường, Xuôi dòng phù sa là "cuộc hành trình di sản" chuyển động bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại, làm mới các chất liệu dân gian qua 6 làng nghề tiêu biểu dọc dòng Mekong: An Giang (thổ cẩm), Cần Thơ (đan lọp), Đồng Tháp (chiếu), Vĩnh Long (gạch gốm) và Cà Mau (làng chài)…

Điểm nhấn của sự kiện là không gian tương tác thực tế ngay tại khán phòng, nơi khán giả được trực tiếp nhìn thấy, nghe thấy. Những trải nghiệm này giúp đánh thức sự gắn kết với bản sắc dân tộc, đồng thời khẳng định sức sáng tạo và trách nhiệm của giới trẻ ngày nay đối với văn hóa truyền thống cộng đồng.

Nằm trong hành trình lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống, dự án Xuôi dòng phù sa hướng đến việc tôn vinh các làng nghề truyền thống miền Tây Nam Bộ dọc theo dòng sông Mekong, thông qua việc tái hiện hành trình văn hóa gắn với đời sống lao động và bản sắc con người vùng sông nước.

Tiếp cận Đờn ca tài tử bằng công nghệ

Trong khi đó, Đờn kết là dự án do các bạn sinh viên ngành Truyền thông đa phương tiện, Trường đại học FPT, tổ chức tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia II (Thành phố Hồ Chí Minh) với 2 hoạt động chính là không gian giới thiệu ở nhiều địa điểm khác nhau và triển lãm tương tác.

Trước những nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị Đờn ca tài tử của các nghệ nhân và nhiều cơ quan, đơn vị, Đờn kết ra đời với sứ mệnh quảng bá về quá trình hình thành, giá trị văn hóa và sức sống đương đại của loại hình nghệ thuật này đến với thế hệ trẻ, đặc biệt là Gen Z.

Các nghệ nhân biểu diễn Đờn ca tài tử tại triển lãm Đờn kết. (Ảnh: LINH BẢO)

Nét mới ở dự án này chính là thay vì chỉ truyền tải thông tin thông qua hình thức trưng bày truyền thống, triển lãm Đờn kết được thiết kế như một không gian trải nghiệm văn hóa, nơi người tham gia có thể khám phá, cảm nhận và kết nối với di sản thông qua nhiều hình thức tiếp cận hiện đại như các khu vực trưng bày, hoạt động trải nghiệm tương tác và các tiết mục biểu diễn nghệ thuật.

Bạn Ngô Hà Gia Bảo, Trưởng Ban dự án, chia sẻ: “Đờn kết không chọn cách kể lại Đờn ca tài tử theo lối truyền thống, mà mạnh dạn ứng dụng công nghệ, triển lãm tương tác và các hoạt động trải nghiệm để tạo nên một cách tiếp cận gần gũi hơn với giới trẻ".

Chỉ cần tương tác với nhạc cụ bằng điện thoại, người tham quan sẽ được nghe âm thanh của các nhạc cụ trưng bày.

Điểm bắt đầu của hành trình trải nghiệm văn hóa đa giác quan tại Đờn kết là phân khu triển lãm và kể chuyện bằng hình ảnh, được trưng bày thành những khu riêng biệt: hình ảnh nghệ sĩ tiêu biểu, những bài báo viết về Đờn ca tài tử, nhạc cụ tiêu biểu và cấu trúc lòng bản cùng lời ca 20 bài bản Tổ.

Khu vực này giúp người tham gia có thể tiếp cận, tìm hiểu sâu hơn về khía cạnh con người của di sản, các nội dung lời ca ý nghĩa, phản ánh đời sống và tâm hồn của người dân Nam Bộ. Từ đó, giúp khách tham quan, đặc biệt là các bạn trẻ, thấu hiểu hơn những thông điệp, giá trị văn hóa ẩn sau giai điệu Đờn ca tài tử.

Một bạn trẻ thích thú khi được thưởng thức một bài bản Tổ chỉ bằng một động tác "chạm" vào điện thoại.

Đặc biệt, tại khu vực trưng bày nhạc cụ của triển lãm, khách tham quan sẽ có thể trực tiếp quan sát hệ thống nhạc khí cốt lõi của Đờn ca tài tử như: đàn Kìm, đàn Cò, đàn Tranh, đàn Bầu, Ghi-ta phím lõm, Song loan, Sáo… Tất cả đều được chế tác một cách tinh xảo, mang đậm dấu ấn truyền thống và bản sắc văn hóa dân tộc.

Các bạn trẻ tìm hiểu âm nhạc Đờn ca tài tử qua trò chơi "Gieo thanh khởi nhịp".

Sau khi tìm hiểu về quá trình hình thành và những đặc trưng của Đờn ca tài tử, người tham gia sẽ có cơ hội được cảm nhận thực tế thông qua trò chơi tương tác “Gieo thanh khởi nhịp”.

Đây là trạm trải nghiệm kỹ thuật số nhằm triển khai trò chơi dạng kéo-thả trực tuyến. Tại đây, các bạn trẻ có thể trực tiếp nhận diện âm thanh nhạc cụ và các chữ nhạc (tức chữ đờn) hò-xự-xang-xê-cống thông qua giao diện Web App hiện đại, giúp việc học hỏi văn hóa trở nên thú vị và gần gũi hơn.

Thạc sĩ Văn hóa Phạm Thái Bình, cố vấn chuyên môn dự án, đánh giá cao hướng đi của nhóm sinh viên. Anh chia sẻ: “Việc các bạn trẻ ứng dụng công nghệ số vào triển lãm là một bước đi rất sáng tạo. Điều này không làm mất đi tính nguyên bản của Đờn ca tài tử mà ngược lại, còn mở ra nhịp cầu mới, đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với nhịp sống của thời đại”.