Khi học sinh không còn 'sợ' đến trường

Thầy cô và học sinh đều cảm thấy niềm vui

Áp lực điểm số, kỳ vọng của gia đình và nỗi lo thi cử từng khiến không ít học sinh coi trường học là nơi phải "hoàn thành nhiệm vụ" hơn là không gian để trưởng thành. Trước thực tế đó, nhiều cơ sở giáo dục bắt đầu thay đổi cách tiếp cận.

Tiết học của cô và trò Trường Tiểu học Thăng Long (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội).

Lấy cảm hứng từ mô hình "Happy School" của UNESCO, "Trường học hạnh phúc" được Bộ GD&ĐT triển khai từ năm 2019 và nhanh chóng nhân rộng trên cả nước.

Theo định hướng này, nhà trường không chỉ chú trọng kết quả học tập mà còn quan tâm đến mối quan hệ thầy - trò, phương pháp tổ chức dạy học và bầu không khí lớp học, để mỗi học sinh cảm thấy được tôn trọng, lắng nghe, học tập bằng nhu cầu tự thân thay vì áp lực.

"Trường học hạnh phúc" là nơi thầy cô và học sinh đều cảm thấy niềm vui, ý nghĩa trong quá trình dạy và học; nơi tình yêu thương giữa các nhà giáo, giữa thầy và trò, giữa học sinh với nhau được trân trọng, bồi đắp mỗi ngày.

Từ việc hạn chế sử dụng điện thoại trong giờ ra chơi, giảm áp lực thu - chi cho phụ huynh, đến chú trọng chăm sóc sức khỏe tinh thần và cảm xúc của học sinh, nhiều trường học đã và đang chuyển mình theo hướng nhân văn, gần gũi hơn, đặt học sinh ở vị trí trung tâm của mọi hoạt động giáo dục.

"Trước đây, em sợ nhất là giờ kiểm tra. Chỉ cần điểm kém là thấy mình kém cỏi. Nhưng bây giờ thầy cô thường hỏi vì sao em chưa hiểu bài và hướng dẫn lại. Em không còn sợ đến trường nữa", Hoàng Hải Nam, một học sinh lớp 9 tại Hà Nội chia sẻ.

Cùng chung cảm nhận, em Trần Tuệ Minh, học sinh Trường Tiểu học Thăng Long, bày tỏ: "Khi con chưa hiểu bài, cô giáo luôn nhẹ nhàng hướng dẫn để con hiểu. Khi con buồn hay con vui, cô cũng lắng nghe và chia sẻ cùng con".

Đến trường không chỉ học kiến thức

Những năm gần đây, khái niệm "Trường học hạnh phúc" được nhiều cơ sở giáo dục nhắc đến như một mục tiêu phát triển bền vững.

Theo mô hình "Happy School" của UNESCO, một trường học hạnh phúc cần hội tụ ba yếu tố cốt lõi: Con người tích cực, quy trình giáo dục phù hợp và môi trường học tập an toàn.

Điều đó có nghĩa học sinh không chỉ học kiến thức mà còn được quan tâm đến cảm xúc, sự phát triển cá nhân và kỹ năng sống.

Cô Trần Thị Thanh, giáo viên một trường THCS tại Ninh Bình cho biết, nhà trường tổ chức các buổi tập huấn về kỹ năng quản lý cảm xúc và giao tiếp tích cực.

"Chúng tôi học cách lắng nghe trước khi nhắc nhở học sinh. Chỉ một thay đổi nhỏ trong cách nói cũng tạo ra khác biệt lớn", cô Thanh nói.

Ở nhiều trường, những thay đổi nhỏ như: Hạn chế sử dụng điện thoại trong giờ ra chơi, tăng hoạt động trải nghiệm hay tổ chức các buổi trò chuyện tâm lý đã giúp bầu không khí lớp học trở nên cởi mở hơn.

Khi học sinh cảm thấy thoải mái, việc tiếp thu kiến thức cũng trở nên tự nhiên và hiệu quả hơn. "Trường học hạnh phúc là nơi cả thầy và trò đều tìm thấy niềm vui trong việc dạy và học", một giáo viên chia sẻ.

Hành trình dài

Dù vậy, xây dựng "Trường học hạnh phúc" không phải là việc có thể hoàn thành trong một năm học. Đó là quá trình thay đổi từ nhận thức đến hành động, từ cách quản lý đến từng lời nói hằng ngày trong lớp học.

Theo các chuyên gia giáo dục, nếu chỉ dừng ở việc treo băng rôn hay phát động phong trào, "Trường học hạnh phúc" sẽ khó tạo chuyển biến thực chất. Điều cốt lõi nằm ở văn hóa ứng xử trong nhà trường.

Một học sinh có thể quên công thức Toán sau vài năm, nhưng sẽ nhớ rất lâu cảm giác được thầy cô tôn trọng hay bị mắng trước lớp. Một lời động viên đúng lúc có thể giúp các em tự tin hơn, trong khi một lời chê bai thiếu cân nhắc có thể để lại tổn thương dài lâu.

Vì vậy, nhiều địa phương đang chú trọng xây dựng môi trường học đường an toàn, giảm áp lực thành tích và tăng cường hoạt động giáo dục kỹ năng sống.

Tại Phú Thọ, ngành giáo dục địa phương đã triển khai dự án "Thí điểm đánh giá, xếp hạng Trường học hạnh phúc cấp quốc gia" do Quỹ Hỗ trợ đổi mới giáo dục Việt Nam thực hiện.

Giai đoạn đầu của dự án được triển khai tại 6 cơ sở giáo dục. Kết quả khảo sát lần đầu cho thấy 5/6 trường đạt mức ba sao, một trường đạt bốn sao, không có trường ở mức thấp.

Theo đại diện ngành giáo dục địa phương, kết quả đánh giá không chỉ thể hiện "mức độ hạnh phúc" hiện tại mà còn cho thấy năng lực tự đánh giá, tinh thần cầu thị và sự sẵn sàng đổi mới của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh.

Đây sẽ là tiền đề quan trọng để Phú Thọ tiếp tục triển khai các hoạt động hỗ trợ chuyên môn, bồi dưỡng năng lực và từng bước nhân rộng mô hình "Trường học hạnh phúc" phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Phượng Nguyễn