Khi hạ tầng 'níu chân' vùng nuôi thủy sản

Bám sát quy trình kỹ thuật, đẩy mạnh nuôi tôm thâm canh, ứng dụng công nghệ cao, ngành nuôi trồng thủy sản Hà Tĩnh duy trì đà tăng trưởng tích cực. 7 tháng năm 2026, sản lượng nuôi trồng thủy sản toàn tỉnh đạt khoảng 8.500 tấn, giá trị sản xuất hơn 410 tỷ đồng.

Hà Tĩnh có dư địa lớn để phát triển ngành thủy sản.

Toàn tỉnh hiện có hơn 5.550 ha nuôi trồng thủy sản, trong đó diện tích nuôi nước ngọt hơn 3.670 ha, nuôi mặn lợ hơn 1.530 ha và nuôi nhuyễn thể hơn 350 ha. Đây là dư địa lớn để ngành thủy sản tiếp tục phát triển, nâng cao giá trị sản xuất.

Thế nhưng, nhiều vùng nuôi được hình thành từ nhiều năm trước đang bộc lộ những hạn chế về hạ tầng. Hệ thống thủy lợi, đê bao, giao thông nội vùng, điện sản xuất và công trình xử lý môi trường ở một số nơi chưa được đầu tư đồng bộ, nhiều hạng mục đã xuống cấp.

Tại vùng nuôi thuộc HTX Nuôi trồng thủy sản Hà Vọoc, tổ dân phố Hộ Độ, phường Trần Phú, gia đình ông Nguyễn Văn Tranh (thành viên HTX) đã có nhiều năm gắn bó với nghề nuôi tôm thẻ chân trắng. Mỗi vụ nuôi, gia đình ông đầu tư hàng trăm triệu đồng cho con giống, thức ăn, quạt nước và xử lý môi trường. Tuy nhiên, bên cạnh bài toán đầu ra, hạ tầng vùng nuôi vẫn là điều khiến ông lo lắng.

Hạ tầng vùng nuôi hiện đang là điểm nghẽn đối với việc phát triển bền vững, hiệu quả của HTX Nuôi trồng thủy sản Hà Vọoc (phường Trần Phú).

Ông Nguyễn Văn Tranh cho biết: “Dù có tiềm năng, lợi thế về nuôi trồng thủy sản nhưng bài toán hạ tầng đang là điểm nghẽn lớn. Do hạ tầng không đồng bộ nên việc ứng dụng công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất ở đây còn nhiều khó khăn”.

Hệ thống đê bao xuống cấp, kênh dẫn nước chưa được đầu tư bài bản, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nguồn nước và phát sinh dịch bệnh.

HTX Nuôi trồng thủy sản Hà Vọoc hiện có diện tích khoảng 40 ha. Tuy nhiên, hệ thống đê bao đã xuống cấp, cống lấy nước chưa đáp ứng yêu cầu; đặc biệt, khu vực nuôi vẫn sử dụng chung kênh cấp và thoát nước, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, phát sinh và lây lan dịch bệnh.

Đáng nói, những bất cập về hạ tầng đã được nhận diện từ nhiều năm trước. Năm 2019, Dự án Hạ tầng nuôi trồng thủy sản xã Mai Phụ và Hộ Độ được triển khai với tổng mức đầu tư hơn 61 tỷ đồng, do UBND huyện Lộc Hà (cũ) làm chủ đầu tư. Tuy nhiên, đến nay dự án mới hoàn thành khoảng 1 km kênh thoát nước chính, trong khi nhiều hạng mục còn lại vẫn dang dở, chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất của người dân.

Việc dự án đầu tư dang dở khiến hạ tầng vùng nuôi không đảm bảo, hiệu quả kinh tế mang lại chưa cao.

Theo ông Hoàng Hải Đường - Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị, UBND phường Trần Phú, tình trạng hạ tầng vùng nuôi thiếu và yếu đã tồn tại nhiều năm. Do hạ tầng chưa bảo đảm, người dân chủ yếu nuôi theo hình thức bán thâm canh, hiệu quả kinh tế chưa cao.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại nhiều vùng nuôi tập trung ở Mai Phụ, Hải Ninh, Kỳ Khang, Đan Hải... Đường nội vùng nhiều nơi còn chật hẹp, chủ yếu là đường đất; bờ bao xuống cấp, một số đoạn sạt lở; hệ thống điện chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất.

Tại vùng nuôi thôn An Lộc, xã Mai Phụ, những hạn chế này càng bộc lộ rõ khi thời tiết diễn biến bất lợi. Mưa lớn có thể gây ngập úng, ảnh hưởng đến môi trường ao nuôi. Trong khi đó, hệ thống kênh cấp, thoát nước chưa hoàn thiện, chưa tách biệt nguồn nước cấp và nước thải, làm gia tăng nguy cơ phát sinh, lây lan dịch bệnh.

Bất cập trong hệ thống kênh dẫn khiến người dân thôn An Lộc (xã Mai Phụ) hầu như bị động trong xử lý nguồn nước.

Bà Nguyễn Thị Hoa (thôn An Lộc, xã Mai Phụ) cho biết: “Đường vào khu nuôi còn khó khăn, hệ thống điện chưa ổn định, việc cấp và thoát nước cũng chưa thuận lợi. Mỗi khi mưa lớn, người nuôi rất lo vì nước tràn vào ao, ảnh hưởng đến môi trường và con tôm”.

Hạ tầng chưa đồng bộ không chỉ làm tăng rủi ro mà còn buộc người dân phải tự đầu tư thêm để gia cố ao nuôi, kéo điện, bơm nước, xử lý môi trường. Chi phí sản xuất theo đó tăng lên, trong khi việc ứng dụng công nghệ cao và kiểm soát dịch bệnh gặp nhiều khó khăn.

Hệ thống hạ tầng chưa đảm bảo, gây khó khăn cho việc phát triển nuôi trồng thủy sản thâm canh và ứng dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất.

Thực tế cho thấy, ở những vùng được đầu tư tương đối đồng bộ về giao thông, thủy lợi và điện sản xuất, hiệu quả nuôi trồng thủy sản có sự thay đổi rõ rệt. Nhiều diện tích đất bãi bồi, nhiễm mặn trước đây đã được khai thác để phát triển các vùng nuôi tôm công nghệ cao, mang lại giá trị kinh tế lớn.

Đường giao thông thuận lợi giúp vận chuyển vật tư, thức ăn và thu hoạch; điện lưới ổn định bảo đảm vận hành máy móc, thiết bị; hệ thống thủy lợi, cấp - thoát nước được đầu tư bài bản góp phần kiểm soát môi trường, hạn chế dịch bệnh.

Trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, với nước biển dâng, xâm nhập mặn, mưa lớn và thời tiết cực đoan, yêu cầu hoàn thiện hạ tầng vùng nuôi càng trở nên cấp thiết.

Bà Nguyễn Thị Hoài Thúy - Trưởng phòng Quản lý nuôi trồng thủy sản, Chi cục Thủy sản Hà Tĩnh, cho rằng: “Đầu tư hạ tầng từ nguồn kinh phí trung ương, từ các chương trình mục tiêu quốc gia là điều kiện tiên quyết để góp phần phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững. Khi các công trình thiết yếu được hoàn thiện, người dân sẽ yên tâm đầu tư sản xuất, doanh nghiệp mạnh dạn liên kết, từ đó hình thành chuỗi giá trị ổn định, nâng cao sức cạnh tranh của thủy sản địa phương”.

Khi hệ thống hạ tầng được hoàn thiện và đồng bộ, người nuôi sẽ có điều kiện mạnh dạn áp dụng các quy trình kỹ thuật tiên tiến, chủ động quản lý, kiểm soát môi trường nuôi, qua đó nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu rủi ro dịch bệnh.

Để tháo gỡ những “điểm nghẽn” này, các địa phương rất cần nguồn lực đầu tư từ Nhà nước. Bởi việc nâng cấp đê bao, xây dựng công trình chống xâm nhập mặn, cải tạo hệ thống điện, giao thông nội vùng hay hoàn thiện mạng lưới cấp - thoát nước đều đòi hỏi nguồn vốn lớn, vượt quá khả năng của người dân và các HTX.

Một hệ thống hạ tầng đồng bộ sẽ tạo “bệ đỡ” để người dân yên tâm đầu tư, chủ động ứng phó với thiên tai, kiểm soát dịch bệnh, giảm chi phí và nâng cao năng suất. Đây cũng là điều kiện quan trọng để Hà Tĩnh khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, đưa nuôi trồng thủy sản phát triển theo hướng hiện đại, an toàn, bền vững và nâng cao sức cạnh tranh.

Video: Hạ tầng "níu chân" vùng nuôi thuỷ sản.