Khi đào tạo học sinh giỏi trở thành động lực đổi mới

Tuyên dương học sinh giỏi là cách để Trường THPT Đắk Mil ghi nhận nỗ lực học tập, lan tỏa động lực phấn đấu và nâng cao phong trào dạy tốt, học tốt

Từ những chuyển động ở một ngôi trường vùng khó

Những ngày tháng 2/2026, thầy và trò Trường THPT Đắk Mil đón nhận kết quả đáng chú ý tại kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh năm học 2025 - 2026. Đây không chỉ là niềm vui của riêng một tập thể mà còn cho thấy những chuyển động tích cực trong cách tiếp cận đào tạo mũi nhọn ở các trường phổ thông hiện nay. Cụ thể, nhà trường có 46/69 học sinh dự thi đoạt giải, chiếm 66,7%, gồm 4 giải Nhất, 10 giải Nhì, 11 giải Ba và 21 giải Khuyến khích. Thành tích này giúp trường xếp thứ 7/119 trường THPT toàn tỉnh; nếu không tính các trường chuyên, vị trí nằm trong nhóm dẫn đầu khối trường phổ thông không chuyên.

Những năm trước đây, kết quả mũi nhọn của Trường THPT Đắk Mil khá khiêm tốn: năm học 2022 - 2023, đoạt 15 giải; năm học 2023 - 2024, đoạt 16 giải. Đến năm học 2024 - 2025, trường vượt lên với 35 giải và tiếp tục bứt phá lên 46 giải ở năm học 2025 - 2026, lần đầu tiên có giải Nhất cấp tỉnh.

Theo ông Trần Công Nhị - Hiệu trưởng nhà trường, đào tạo học sinh giỏi không nên được nhìn nhận đơn thuần là cuộc đua thứ hạng. Điều quan trọng hơn là quá trình ấy buộc giáo viên phải tự đổi mới, học sinh phải rèn luyện năng lực tự học và tư duy độc lập. “Khi phương pháp dạy học thay đổi, lợi ích không chỉ dành cho đội tuyển mà lan tỏa đến toàn bộ lớp học, góp phần nâng chất lượng giáo dục chung”, ông chia sẻ.

Thực tiễn cho thấy, thay vì chạy theo thành tích ngắn hạn, nhà trường lựa chọn cách làm bài bản hơn: rà soát năng lực học sinh từ sớm; giao quyền chủ động cho giáo viên xây dựng chương trình bồi dưỡng; tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học; đồng thời tăng cường kết nối với các trường bạn để trao đổi đề thi, tài liệu và kinh nghiệm. Việc bồi dưỡng học sinh giỏi không tách rời hoạt động dạy học đại trà. Nhiều giáo viên chia sẻ rằng chính quá trình hướng dẫn học sinh nghiên cứu chuyên sâu đã buộc họ phải cập nhật phương pháp mới, khai thác công nghệ thông tin, đổi cách đặt câu hỏi và tổ chức lớp học. Những đổi mới ấy sau đó quay trở lại phục vụ toàn bộ học sinh trong lớp.

Nâng chất lượng giáo dục toàn diện

Thực tế cho thấy, nhiều trường phổ thông trên địa bàn tỉnh những năm gần đây đã có bước chuyển tương tự. Nếu trước đây, công tác bồi dưỡng học sinh giỏi thường mang tính phong trào, phụ thuộc vào nỗ lực cá nhân giáo viên thì hiện nay đang dần chuyển sang hướng chiến lược dài hơi. Theo ông Trần Sĩ Thành - Phó Giám đốc Sở Giáo dục - Đào tạo Lâm Đồng, chủ trương của ngành giáo dục đặt ra yêu cầu phát triển hài hòa giữa giáo dục mũi nhọn và giáo dục đại trà. Việc nâng cao chất lượng học sinh giỏi không nhằm tạo “cuộc đua thành tích”, mà hướng tới xây dựng môi trường học tập tích cực, phát hiện và nuôi dưỡng năng lực cá nhân, từ đó lan tỏa sang toàn bộ hoạt động dạy học.

Thực tế, nhiều trường đã chủ động thay đổi cách tiếp cận: lựa chọn học sinh từ lớp dưới thay vì chờ đến năm cuối cấp; tổ chức câu lạc bộ học thuật theo môn học; khuyến khích học sinh tự nghiên cứu, trình bày chuyên đề; tăng cường hình thức học theo dự án hoặc học qua trải nghiệm. Giáo viên không còn đơn thuần luyện đề mà đóng vai trò người hướng dẫn, khơi mở tư duy. Song song đó, công tác chuyên môn được đầu tư đồng bộ hơn. Các cụm trường tăng cường sinh hoạt liên trường, chia sẻ ngân hàng đề và tài liệu; ứng dụng nền tảng số trong quản lý, bồi dưỡng học sinh. Nhiều giáo viên cho rằng áp lực chuẩn bị đội tuyển đã thúc đẩy họ tự học, nhanh chóng nâng chuẩn nghề nghiệp.

Ở góc độ quản lý, các địa phương quan tâm hơn đến chế độ động viên giáo viên, học sinh tham gia đội tuyển; hỗ trợ kinh phí tài liệu, giảm tiết dạy cho giáo viên phụ trách. Những yếu tố tưởng nhỏ nhưng tạo động lực bền vững cho công tác đào tạo mũi nhọn hằng năm.

Nguyễn Hiền .