Khi chính quyền địa phương hai cấp được soi chiếu từ thực tiễn đời sống

Quốc hội kiến tạo thể chế, HĐND hành động vì dân

- Xin anh chia sẻ, động lực nào đã thôi thúc nhóm tác giả thực hiện chuyên đề “Quốc hội, HĐND trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp: Gần dân hơn, hiệu quả hơn”, và chuyên đề hướng tới những mục tiêu cốt lõi nào?

- Ý tưởng xuyên suốt của chuyên đề xuất phát từ một quyết sách có ý nghĩa lịch sử: Quốc hội khóa XV quyết định chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương từ 3 cấp sang 2 cấp. Đây không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy, mà là bước đột phá về tư duy quản trị nhà nước, gắn tinh gọn bộ máy với nâng cao hiệu lực, hiệu quả và chất lượng phục vụ Nhân dân.

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chụp ảnh lưu niệm cùng nhóm tác giả Báo và Phát thanh, truyền hình Nghệ An (đoạt giải tại Giải Diên Hồng lần thứ tư)

Mục tiêu của loạt bài 5 kỳ là làm rõ vai trò trung tâm của Quốc hội trong kiến tạo thể chế, đồng thời phản ánh sinh động cách HĐND các cấp, đặc biệt là HĐND cấp xã, đã nhanh chóng thích ứng, đổi mới phương thức hoạt động để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt, thực chất và gần dân hơn. Từ nghị trường Diên Hồng đến từng thôn, xóm ở Nghệ An, chúng tôi muốn chỉ ra một mạch nối xuyên suốt: ý Đảng – lòng dân gặp nhau trong từng quyết sách và hành động cụ thể.

- Qua loạt bài 5 kỳ, đâu là điểm mới hoặc thông điệp quan trọng nhất mà nhóm tác giả muốn chuyển tải về vai trò của Quốc hội và HĐND các cấp, thưa anh?

- Điểm mới mà chuyên đề nhấn mạnh là sự tái định vị vai trò của cơ quan dân cử trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Quốc hội không chỉ làm luật mà thực sự là “kiến trúc sư thể chế”, đặt nền móng pháp lý cho một mô hình quản trị hiện đại, phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, gắn quyền với trách nhiệm.

Ở địa phương, HĐND các cấp, nhất là HĐND cấp xã, từ chỗ từng bị “che phủ” trong mô hình ba cấp, nay trở thành trung tâm quyền lực ở cơ sở. Thông điệp mà nhóm tác giả muốn gửi gắm là: HĐND không chỉ quyết nghị trên giấy, mà phải hành động vì dân, giám sát đến cùng những vấn đề dân sinh, biến nghị quyết thành thay đổi cụ thể trong đời sống người dân.

Qua thực tiễn Nghệ An, loạt bài cho thấy khi Quốc hội kiến tạo đúng, HĐND hành động trúng, Nhân dân đồng thuận thì mô hình chính quyền mới không chỉ vận hành được, mà còn tạo ra niềm tin xã hội – yếu tố quan trọng nhất của một nền quản trị hiệu quả.

Khơi thông nguồn lực, củng cố niềm tin xã hội

- Theo anh, việc đổi mới hoạt động của HĐND, nhất là ở cấp xã, cần tập trung vào những nội dung nào để thực sự gần dân, vì dân?

- Từ thực tiễn phản ánh trong loạt bài, chúng tôi cho rằng có ba nội dung then chốt.

Thứ nhất là nâng cao chất lượng đại biểu HĐND. Đại biểu phải thực sự am hiểu luật, sát thực tiễn cơ sở, dám nói, dám làm và dám chịu trách nhiệm trước cử tri. Chất lượng của HĐND trước hết được quyết định bởi từng đại biểu.

Chánh Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Nghệ An Bùi Duy Sơn cùng nhóm tác giả Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An chụp ảnh lưu niệm.

Thứ hai, đổi mới phương thức hoạt động, chuyển mạnh từ giám sát hình thức sang giám sát chuyên đề, khảo sát thực tế, theo dõi đến cùng việc giải quyết kiến nghị của người dân. Mỗi kỳ họp, mỗi cuộc TXCT phải bàn trúng việc dân cần, không dàn trải, hình thức.

Thứ ba, bảo đảm điều kiện hoạt động và ứng dụng chuyển đổi số. Khi HĐND cấp xã được chủ động hơn về nguồn lực, được hỗ trợ về kỹ năng số, phương tiện làm việc, thì khoảng cách giữa nghị trường và người dân sẽ được rút ngắn, tính minh bạch và hiệu quả được nâng lên rõ rệt.

Chỉ khi HĐND thực sự “nghe dân nói – nói cho dân hiểu – làm dân tin”, thì chính quyền địa phương hai cấp mới vận hành hiệu quả.

- Anh có thể chia sẻ cảm xúc khi cùng nhóm tác giả vinh dự đoạt Giải Diên Hồng lần này?

- Với chúng tôi, Giải Diên Hồng là sự ghi nhận rất ý nghĩa, không chỉ cho một tác phẩm báo chí, mà cho cả quá trình đồng hành cùng hoạt động của Quốc hội và HĐND trong thực tiễn địa phương. Được vinh danh ở một giải thưởng mang tên Diên Hồng, biểu tượng của tinh thần đồng thuận và trách nhiệm trước vận mệnh đất nước, là niềm tự hào lớn đối với những người làm báo địa phương.

Giải thưởng cũng là động lực để Báo và Phát thanh, truyền hình Nghệ An tiếp tục đầu tư cho dòng báo chí chính luận – nghị trường, phản ánh sâu sắc hơn hoạt động của các cơ quan dân cử, góp phần lan tỏa tinh thần dân chủ, đổi mới, vì Nhân dân. Quan trọng hơn, đó là lời nhắc nhở đội ngũ người làm báo phải tiếp tục đi cùng thực tiễn, đi đến tận cơ sở, để mỗi tác phẩm không chỉ đúng, trúng, mà còn chạm được niềm tin của bạn đọc và cử tri.

- Xin cảm ơn anh!

Diệp Anh thực hiện