Khát vọng đưa công nghiệp văn hóa 'cất cánh'

Gốm Biên Hòa được kỳ vọng trở thành sản phẩm công nghiệp văn hóa mang thương hiệu Đồng Nai trên thị trường trong nước và quốc tế. Ảnh: My Ny

Với định hướng từ Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa (CNVH) Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn thành phố, Đồng Nai đang đứng trước cơ hội chuyển hóa tiềm năng thành những sản phẩm văn hóa có sức cạnh tranh, góp phần xây dựng thương hiệu và quảng bá hình ảnh địa phương trong giai đoạn mới.

Nhận diện rõ tiềm năng, thế mạnh

Sở hữu kho tàng di sản phong phú với hơn 1,5 ngàn di tích phổ thông đã được kiểm kê và 121 di tích được xếp hạng, Đồng Nai có nền tảng thuận lợi để phát triển các ngành CNVH. Cùng với đó là hệ thống di sản đặc sắc như sân khấu cải lương, đờn ca tài tử Nam Bộ được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, 11 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cùng nhiều làng nghề, sản phẩm thủ công truyền thống được lưu giữ qua nhiều thế hệ. Đặc biệt, mỗi năm, thành phố tổ chức hơn 350 lễ hội… Đây là nguồn lực lớn để Đồng Nai phát triển du lịch văn hóa, hình thành các sản phẩm mang dấu ấn riêng, hấp dẫn du khách.

Trên cơ sở những lợi thế ấy, Chiến lược phát triển các ngành CNVH Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn thành phố xác định phát triển CNVH theo hướng hiện đại, bền vững, gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, bản sắc địa phương; từng bước hình thành môi trường thuận lợi cho các hoạt động sáng tạo, sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực văn hóa, giải trí. Trong đó, ưu tiên tập trung vào các lĩnh vực có nhiều dư địa như: nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, quảng cáo, thủ công mỹ nghệ và du lịch văn hóa gắn với tiềm năng Đồng Nai.

Thời gian qua, 95 xã, phường trên địa bàn thành phố đã chủ động phát huy lợi thế riêng để tạo nên những sản phẩm văn hóa mang dấu ấn vùng đất. Trong đó, phường Trảng Dài dù chưa có di tích được xếp hạng nhưng hệ thống thiết chế văn hóa được đầu tư khá đồng bộ với 2 trung tâm văn hóa thể thao - học tập cộng đồng, 9 nhà văn hóa khu phố cùng 30 công trình thể dục thể thao. Mạng lưới 39 câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể thao duy trì hoạt động thường xuyên, tạo nên đời sống văn hóa sôi nổi trong khu dân cư. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương hình thành thị trường dịch vụ văn hóa ở cơ sở, từng bước đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân.

Ở khu vực phía Bắc của thành phố, xã Nha Bích lại mang màu sắc riêng khi sở hữu chùa Bồ Đề - ngôi chùa hơn 120 năm tuổi của đồng bào Khmer hiện nằm trong danh mục di tích được kiểm kê. Mỗi dịp lễ truyền thống, chùa đón hàng ngàn phật tử và người dân về dự. Bên cạnh đó, xã có 4 sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) được công nhận, gồm bưởi da xanh (Hợp tác xã Cây ăn trái Minh Thắng); dưa lưới (Hợp tác xã Nông nghiệp, thương mại và dịch vụ Nha Bích); sầu riêng (Hợp tác xã Cây ăn trái Minh Lập) và cốm gạo (Công ty TNHH Medifood.Io). Các sản phẩm OCOP có thể kết hợp với văn hóa để hình thành các tour trải nghiệm nông nghiệp, làng nghề và ẩm thực.

Trên lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, Phó Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai Nguyễn Việt Bắc cho biết: Những năm qua, đơn vị liên tục đổi mới hoạt động, ứng dụng công nghệ số, kết hợp với nghệ thuật truyền thống và đương đại để xây dựng nhiều chương trình biểu diễn phục vụ nhiệm vụ chính trị và nhu cầu thưởng thức của công chúng. Đặc biệt, đơn vị tham gia nhiều liên hoan, hội diễn toàn quốc như: Liên hoan quốc tế sân khấu thử nghiệm lần thứ IV tại Hà Nội, Cuộc thi tài năng trẻ Diễn viên sân khấu cải lương toàn quốc tại Cà Mau, Liên hoan cải lương toàn quốc tại tỉnh Tây Ninh… Qua đó, nâng cao chất lượng sáng tạo, quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Đồng Nai.

Kiến tạo thương hiệu công nghiệp văn hóa

Theo Nghệ sĩ Nhân dân Giang Mạnh Hà, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Đồng Nai, trên thế giới và tại Việt Nam, các đại nhạc hội, festival âm nhạc đã chứng minh sức mạnh của CNVH khi vừa tạo giá trị tinh thần vừa mang lại doanh thu rất lớn từ du lịch, dịch vụ và thương mại. Đồng Nai có điều kiện để tham gia vào dòng chảy ấy với tầm nhìn dài hạn. Trong đó, Đồng Nai cần xây dựng một không gian sáng tạo mang thương hiệu quốc gia về nghệ thuật biểu diễn gắn với du lịch. Muốn vậy phải quy hoạch quỹ đất, hình thành hệ sinh thái văn hóa với nhà hát đa năng, trung tâm biểu diễn ngoài trời quy mô lớn để thu hút các tập đoàn chuyên tổ chức sự kiện trong và ngoài nước.

Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai ứng dụng công nghệ số vào sân khấu cải lương, tạo sức hút với công chúng, góp phần mở ra hướng phát triển công nghiệp văn hóa.

Bên cạnh nghệ thuật, nhiều chuyên gia cũng kỳ vọng các ngành nghề truyền thống sẽ trở thành trụ cột quan trọng trong phát triển CNVH của Đồng Nai. Trong đó, gốm Biên Hòa được xem là một lợi thế nổi bật nhờ bề dày lịch sử, giá trị nghệ thuật và khả năng phát triển thành sản phẩm văn hóa mang thương hiệu riêng.

GS.TS, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Xuân Tiên, nguyên Chủ tịch Hội Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh nhận định: “Gốm Biên Hòa không chỉ là di sản quý báu mà còn là sản phẩm văn hóa - kinh tế mang thương hiệu Đồng Nai. Việc kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật truyền thống với tư duy thiết kế hiện đại tạo ra những sản phẩm gốm có giá trị nghệ thuật cao, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế. Đây cũng là con đường để gốm Biên Hòa vừa giữ được hồn cốt văn hóa vừa trở thành động lực phát triển kinh tế bền vững”.

Để kiến tạo và hiện thực hóa khát vọng đưa CNVH cất cánh, Đồng Nai đặt ra mục tiêu đến năm 2045 sẽ hình thành chuỗi sản phẩm CNVH chất lượng cao, xuất khẩu được ra thị trường. Phấn đấu tỷ trọng CNVH đạt 3-5% GRDP. Đồng Nai sẽ phát triển trung tâm sự kiện - giải trí quốc tế khu vực Sân bay Long Thành trở thành “điểm đến không ngủ” hàng đầu khu vực Đông Nam Á.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số được xem là “chìa khóa” tạo nên bước phát triển mới. Đồng Nai phấn đấu đưa các sản phẩm nội dung số, phần mềm giải trí “Made in Dong Nai” tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. 100% các cơ sở văn hóa, điểm du lịch vận hành trên nền tảng quản trị thông minh (AI, Big Data).