Khám phá di sản văn hóa Chăm trên không gian số

Du khách trải nghiệm tìm hiểu di sản văn hóa dân tộc Chăm qua tương tác "một chạm" trên không gian số. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Chỉ với một lần quét mã QR trên điện thoại thông minh, du khách có thể bước vào thế giới văn hóa Chăm được tái hiện sinh động qua bản đồ số, mô hình 3D và kho dữ liệu số hóa phong phú.

Đây là một trong những hoạt động nổi bật được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa triển khai để phục vụ Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI năm 2026, diễn ra từ ngày 26 đến 28/6, nhằm đưa những giá trị truyền thống đến gần hơn với công chúng trong thời đại số.

Một chạm để khám phá di sản

Đến với Tháp Bà Pô Nagar dịp này, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp cổ kính của quần thể kiến trúc Chăm nổi tiếng mà còn có cơ hội trải nghiệm hành trình khám phá di sản theo cách hoàn toàn mới.

Bằng cách quét mã QR trên điện thoại thông minh, du khách có thể bước vào thế giới văn hóa Chăm được tái hiện sinh động qua bản đồ số, mô hình 3D và kho dữ liệu số hóa phong phú.

Hệ thống mã QR được tích hợp trên thẻ tham quan, vé xe và nhiều ấn phẩm giới thiệu giúp người xem dễ dàng tiếp cận kho dữ liệu số chỉ bằng thao tác quét mã.

Từ đó, du khách có thể tìm hiểu lịch sử hình thành di tích, tham quan không gian 3D, tra cứu bản đồ số hoặc khám phá các hiện vật, bảo vật quốc gia gắn với văn hóa Chăm.

Hệ thống mã QR được tích hợp trên thẻ tham quan, vé xe và nhiều ấn phẩm giới thiệu giúp người xem dễ dàng tiếp cận kho dữ liệu số chỉ bằng thao tác quét mã.

Song song với đó, các màn hình cảm ứng tương tác hiện đại được lắp đặt tại khu di tích cho phép người xem vừa trải nghiệm thực tế, vừa tiếp cận những nội dung số hóa trực quan thông qua hình ảnh, video và mô hình 3D. Những câu chuyện về lịch sử, kiến trúc, tín ngưỡng Chăm vì thế trở nên sinh động, dễ tiếp cận hơn với mọi đối tượng công chúng.

Ngành văn hóa lắp đặt 5 bộ màn hình tương tác tại các địa điểm trọng điểm gồm: Tháp Bà Pô Nagar, Tháp Pô Klong Garai, khu gian hàng giới thiệu văn hóa Chăm tại Quảng trường 16/4 (phường Đông Hải)…

Ngành văn hóa tỉnh Khánh Hòa lắp đặt màn hình lớn và hệ thống tương tác tại các điểm giới thiệu di sản văn hóa Chăm để phục vụ du khách.

Đặc biệt, ngày 27/6, hoạt động “Nền tảng số về di sản văn hóa Chăm tại tỉnh Khánh Hòa” sẽ chính thức ra mắt tại hội thảo khoa học ở địa phương, đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình xây dựng hệ sinh thái dữ liệu văn hóa số của tỉnh.

Chuyển hóa di sản thành dữ liệu số

Ít ai biết rằng để có được những trải nghiệm số hóa ấy, các đơn vị chuyên môn đã khẩn trương triển khai nhiều phần việc quan trọng.

Ngay từ đầu tháng 6, Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa tỉnh tiến hành khảo sát thực địa tại Tháp Bà Pô Nagar và Tháp Pô Klong Garai. Sau đó, các nhóm kỹ thuật liên tục thực hiện quét 3D, chụp ảnh hiện trạng, xử lý dữ liệu và xây dựng hệ thống thông tin số cho từng di tích, hiện vật.

Lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa tỉnh Khánh Hòa kiểm tra công tác triển khai chuyển đổi số tại Di tích Tháp Bà Pô Nagar.

Toàn bộ nội dung thuyết minh do Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa tỉnh Khánh Hòa và Bảo tàng tỉnh cung cấp được chuẩn hóa, tích hợp đồng bộ vào nền tảng số nhằm tạo nên một cơ sở dữ liệu đầy đủ, khoa học và dễ khai thác.

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa, mục tiêu của dự án không đơn thuần là số hóa tư liệu lưu trữ mà hướng tới việc “chuyển hóa di sản thành dữ liệu văn hóa số”. Đây được xem là giải pháp giúp lưu giữ nguyên trạng các giá trị văn hóa, chuẩn hóa dữ liệu phục vụ công tác quản lý lâu dài, đồng thời tạo nguồn tư liệu tin cậy cho hoạt động nghiên cứu, giáo dục và quảng bá.

Trải nghiệm tìm hiểu Phù điêu vua Pô Rômê trên không gian số.

Quan trọng hơn, nền tảng số sẽ giúp mở rộng khả năng tiếp cận di sản tới đông đảo công chúng trong và ngoài nước, kể cả những người chưa có điều kiện đến tham quan trực tiếp. Thông qua môi trường số, các giá trị văn hóa Chăm sẽ có thêm cơ hội lan tỏa, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch thông minh và du lịch bền vững.

Việc chủ động triển khai các giải pháp công nghệ trước thềm Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI không chỉ nâng cao chất lượng trải nghiệm cho du khách mà còn cho thấy quyết tâm của Khánh Hòa trong việc đưa di sản hòa nhịp cùng tiến trình chuyển đổi số. Từ những công trình cổ kính hàng trăm năm tuổi, một không gian văn hóa mới đang được mở ra, nơi quá khứ và công nghệ cùng song hành để kể tiếp câu chuyện về di sản trên hành trình hội nhập và phát triển.

NGUYỄN TRUNG - XUÂN NGUYỄN