Khai thác 'mỏ vàng' văn hóa, đưa du lịch cất cánh

Trong cuộc trò chuyện với phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai, TS. Hà Văn Siêu - Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) đã gợi mở một số định hướng nhằm đưa du lịch Gia Lai cất cánh nhờ phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc.

TS. Hà Văn Siêu - Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (giữa) chia sẻ về định hướng phát triển du lịch Gia Lai tại Hội nghị thúc đẩy phát triển sản phẩm du lịch tàu biển với một số tỉnh, thành trong cả nước do Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai tổ chức ngày 20-6-2026. Ảnh: Đ.N

Từ Năm Du lịch Quốc gia đến khát vọng bứt phá

Năm Du lịch quốc gia 2026 đang tạo nên sức hấp dẫn mới cho du lịch Gia Lai. Theo TS. Hà Văn Siêu, điều được kỳ vọng không chỉ là lượng khách tăng cao mà còn là nền tảng để du lịch địa phương bứt phá trong nhiều năm tiếp theo.

Năm Du lịch quốc gia 2026 đang tạo nên sức hấp dẫn mới cho du lịch Gia Lai. Ảnh: Đoan Ngọc

* Theo ông thì đến giờ, Năm Du lịch quốc gia 2026 đã mang lại những gì cho Gia Lai?

- Điều đáng mừng không chỉ là lượng khách tăng hay doanh thu cải thiện. Quan trọng hơn, Gia Lai đang được nhắc đến nhiều hơn trên bản đồ du lịch Việt Nam, thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp (DN) lữ hành, nhà đầu tư và giới truyền thông.

Năm Du lịch quốc gia vì thế không nên được nhìn như một chuỗi sự kiện kéo dài 1 năm. Đây là cơ hội để Gia Lai nâng cấp hạ tầng, cải thiện chất lượng dịch vụ, hình thành những sản phẩm mới và xây dựng thương hiệu điểm đến trong những năm tiếp theo.

Tôi đánh giá cao quyết tâm của lãnh đạo tỉnh khi coi du lịch là một ngành kinh tế mũi nhọn có khả năng lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác.

Khi chính quyền, DN và người dân cùng chung khát vọng phát triển, hiệu ứng của Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026 sẽ không dừng lại ở năm nay mà còn tạo nền tảng cho giai đoạn đến năm 2030 và xa hơn nữa.

Không gian văn hóa từ đại ngàn xuống biển xanh được xem là nền tảng để Gia Lai xây dựng thương hiệu điểm đến khác biệt. Ảnh: Đoan Ngọc

* Đâu là điều kiện quan trọng nhất để Gia Lai tận dụng được cơ hội này, thưa ông?

- Sự quyết tâm của lãnh đạo địa phương là yếu tố rất quan trọng. Nhưng quan trọng hơn nữa là cách biến quyết tâm thành những sản phẩm cụ thể.

Một năm du lịch có thể tạo hiệu ứng truyền thông rất lớn, nhưng nếu sau năm 2026, du khách không có lý do để quay trở lại thì hiệu ứng ấy sẽ nhanh chóng giảm đi. Vì vậy, mọi hoạt động hôm nay đều phải hướng đến mục tiêu xây dựng thương hiệu điểm đến lâu dài.

Khai thác “mỏ vàng” tài nguyên du lịch

Sau khi hợp nhất, nhiều người nhắc đến Gia Lai bằng hình ảnh “đại ngàn chạm biển xanh”. Tuy nhiên, theo TS. Hà Văn Siêu, đó mới chỉ là điều kiện tự nhiên. Điều tạo nên bản sắc riêng của Gia Lai nằm sâu hơn ở những lớp trầm tích văn hóa, lịch sử.

Lễ hội cầu ngư là một nét văn hóa đặc sắc của cư dân vùng biển Gia Lai. Ảnh: Dũng Nhân

* Nhiều địa phương cũng có đủ “rừng và biển”, vậy theo ông, đâu mới là giá trị riêng có giúp Gia Lai tạo khác biệt?

- Nếu chỉ nói có đủ “rừng - biển” thì đúng là chưa đủ. Theo tôi, điều làm nên bản sắc của Gia Lai là một không gian văn hóa liên hoàn hiếm có, nơi hội tụ nhiều lớp giá trị được hình thành suốt hàng trăm năm.

Nơi đây không chỉ có cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ mà còn là vùng “đất Võ, trời Văn” định danh đầy tự hào, mang những giá trị tinh túy để tự tin ghi dấu trên bản đồ du lịch quốc tế.

Vùng đất Gia Lai hội tụ hào kiệt, là kinh đô lịch sử, nơi sinh ra nhiều danh nhân và có những đặc điểm tuyệt vời về cả thiên văn địa lý.

Chúng ta có không gian di sản văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, có hệ thống di sản Champa, có võ cổ truyền Bình Định, nghệ thuật bài chòi, hát bội, các làng nghề, lễ hội ven biển, không gian văn hóa của cộng đồng Bahnar, Jrai...

Đặc biệt, có không gian đô thị khoa học, nhất là ở lĩnh vực thiên văn vũ trụ, vật lý lượng tử thu hút nhiều nhà bác học được trao giải Nobel về đây - có thể coi đó là nét độc đáo riêng có của xứ sở này.

Gia Lai có nhiều tài nguyên vô giá, cùng tồn tại trong một không gian địa lý thống nhất. Tỉnh nằm trên trục kết nối Đông - Tây giữa cao nguyên và duyên hải.

Đây từng là tuyến giao thương, giao lưu văn hóa từ rất sớm. Chính dòng chảy ấy đã tạo nên sự giao thoa mà không nhiều địa phương có được. Tôi cho rằng, đây mới là “mỏ vàng” thực sự của du lịch Gia Lai.

Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên có sức hút rất lớn đối với du khách trong và ngoài nước. Ảnh: Hoàng Ngọc

* Như vậy, điểm nhấn của Gia Lai không đơn thuần là cảnh quan…

- Đúng vậy! 1 bãi biển đẹp hay 1 cánh rừng đẹp đều có thể tìm thấy ở nhiều nơi. Nhưng 1 điểm đến có bản sắc và biết kể câu chuyện của mình mới khiến du khách muốn quay trở lại.

Gia Lai có thể kể rất nhiều câu chuyện: câu chuyện về văn hóa Champa, phong trào nông dân Tây Sơn, về không gian văn hóa cồng chiêng, những dòng sông, thương cảng cổ, văn hóa biển, các làng nghề, hành trình giao thoa giữa cao nguyên và duyên hải...

Khi những câu chuyện ấy được kể bằng ngôn ngữ của du lịch, bằng trải nghiệm, bằng nghệ thuật trình diễn, bằng công nghệ số, giá trị của điểm đến sẽ khác hoàn toàn. Du khách hôm nay không chỉ đi để ngắm cảnh mà còn muốn hiểu vùng đất mình đặt chân đến.

Để văn hóa trở thành sản phẩm du lịch

Theo TS. Hà Văn Siêu, sau Năm Du lịch quốc gia, điều quyết định sự phát triển bền vững sẽ là công nghiệp văn hóa - lĩnh vực giúp biến tài nguyên thành giá trị kinh tế.

Liên hoan diều nghệ thuật Quy Nhơn - Gia Lai năm 2026 góp phần tạo không khí sôi động mùa du lịch hè và quảng bá hình ảnh địa phương. Ảnh: Dũng Nhân

* Theo ông, Gia Lai cần làm gì để du khách không chỉ đến check-in rồi rời đi?

- Đây là xu hướng chung khi giai đoạn đầu người ta thường làm những gì dễ trước. Nhưng muốn phát triển bền vững, chúng ta bắt buộc phải giữ chân du khách lâu hơn bằng những trải nghiệm sâu hơn, cho họ nghe những câu chuyện hấp dẫn, ly kỳ về điểm đến.

Tôi nghĩ Gia Lai nên sớm số hóa các dữ liệu, tài nguyên du lịch. Khi văn hóa, nghệ thuật được số hóa, chúng ta có thể ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để nhào nặn, truyền tải và kể những câu chuyện về vùng đất này theo cách hấp dẫn nhất, đáp ứng chính xác mong đợi của từng đối tượng khách.

Số hóa và phát triển du lịch thông minh chính là "chìa khóa" để khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa và con người nơi đây. Muốn vậy, du lịch phải bước sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu, trong đó, công nghệ và công nghiệp văn hóa đóng vai trò then chốt. Nói cách khác, tài nguyên phải được chuyển hóa thành sản phẩm. Đó chính là vai trò của công nghiệp văn hóa.

Thác K50 trong Khu Bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng là điểm đến hấp dẫn của du lịch Gia Lai. Ảnh: Dũng Nhân

* Ông kỳ vọng gì về hướng đi này đối với Gia Lai?

- Tôi tin Gia Lai có đủ điều kiện để phát triển. Chính văn hóa mới là chất liệu chứa đựng nhiều câu chuyện nhất, từ nghệ thuật, sự kiện cho đến ẩm thực. Gia Lai cần phát triển công nghiệp văn hóa gắn liền với các sản phẩm văn hóa, kinh doanh dịch vụ và tổ chức sự kiện.

Đặc biệt, không gian du lịch Gia Lai phải tràn ngập các hoạt động cả ngày lẫn đêm. Trong đó, kinh tế đêm phải được xác định là một tâm điểm.

Chúng ta cần phát triển du lịch đêm mạnh mẽ, dùng công nghệ để biến những câu chuyện văn hóa truyền thống thành các show diễn, trải nghiệm độc đáo về đêm. Công nghệ không thay thế văn hóa, mà giúp văn hóa đến gần công chúng hơn.

Công nghệ và công nghiệp văn hóa sẽ tạo nên một sợi dây gắn kết cảm xúc vô hình. Khi đó, một chuyến đi không chỉ dừng lại ở việc du khách đã đến Gia Lai mà trở thành 1 trải nghiệm đáng nhớ. Và khi du khách muốn quay lại, muốn giới thiệu cho bạn bè, đó mới là thành công lớn nhất của một điểm đến.

* Xin cảm ơn ông!

ĐOAN NGỌC