Khai thác lợi thế, hình thành cực tăng trưởng mới

Những lợi thế hiếm có của địa phương đang tạo ra cho Đồng Nai một cấu trúc kinh tế mới, với các cực: hàng không, logistics, công nghiệp công nghệ cao, thương mại biên giới và đô thị - dịch vụ. Vấn đề đặt ra là làm thế nào biến những lợi thế này thành động lực tăng trưởng thực sự.

Bản lề của sự dịch chuyển

Năm 2026 có thể xem là năm bản lề đối với bước phát triển mới vượt bậc của Đồng Nai. Sân bay Long Thành dự kiến đưa vào khai thác cuối năm nay, trong khi đường vành đai 3 qua Đồng Nai và cao tốc Bến Lức - Long Thành được đẩy nhanh tiến độ hoàn thành. Khi các tuyến kết nối hoàn thiện, sân bay sẽ được đặt trong mạng lưới giao thông kết nối khu công nghiệp, cảng biển và các trung tâm đô thị của vùng.

Nút giao Long Thành kết nối giữa cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây với cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu.

Điều đáng chú ý hơn là không gian kinh tế quanh Long Thành đang được định hình lại. Theo định hướng mới, khu vực sân bay không chỉ phát triển các hoạt động phục vụ hàng không mà còn mở rộng sang logistics, thương mại quốc tế, công nghiệp hỗ trợ và các dịch vụ giá trị cao.

Nghị quyết số 16-NQ/TW, ngày 21-7-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 xác định Đồng Nai phát triển theo mô hình đô thị sân bay, đô thị ven sông, đa trung tâm; lấy Long Thành làm hạt nhân phát triển kinh tế hàng không, công nghiệp hàng không và logistics.

Tại Diễn đàn Xây dựng khu công nghiệp sinh thái, thông minh - Động lực thu hút đầu tư và phát triển kinh tế xanh vùng Đông Nam Bộ, tổ chức ở Đồng Nai ngày 28-7 vừa qua, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Nguyễn Kim Long khẳng định: Thành phố sẽ tìm giải pháp khai thác hiệu quả những lợi thế mới. Đồng Nai cũng tiếp tục sàng lọc dòng vốn, ưu tiên những dự án có công nghệ, giá trị gia tăng và khả năng liên kết với hệ sinh thái sản xuất - logistics, thay vì tiếp tục thu hút dự án sử dụng diện tích đất lớn nhưng đóng góp thấp.

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trần Thanh Hải đánh giá: Đồng Nai có lợi thế khác biệt khi cùng lúc có đường bộ, đường thủy và lợi thế logistics hàng không từ Sân bay Long Thành. Theo ông Hải, Đồng Nai cần đặt mục tiêu đưa khu vực sân bay trở thành điểm trung chuyển hàng hóa quan trọng của cả nước và khu vực.

Nếu tổ chức tốt, hàng hóa từ các khu công nghiệp có thể được gom, lưu trữ, phân phối và đưa đến cảng biển hoặc sân bay bằng nhiều phương thức. Đồng Nai khi đó không chỉ là nơi sản xuất mà còn tham gia sâu hơn vào khâu lưu chuyển và phân phối hàng hóa.

Cần tư duy và cách làm mới

Nếu Sân bay Long Thành là cửa ngõ hàng không thì Cảng Phước An có thể trở thành mắt xích quan trọng của cửa ngõ hàng hải. Cùng với hệ thống cao tốc, đường vành đai và đường thủy, 2 đầu mối này tạo điều kiện hình thành chuỗi logistics đa phương thức.

Cao tốc Bến Lức - Long Thành đoạn qua xã Phước An. Ảnh: Vương Thế

Đồng Nai định hướng hình thành các trung tâm logistics và cảng cạn ICD, trong đó có những trung tâm gắn với Sân bay Long Thành và khu vực Cảng Phước An. Khi được triển khai đồng bộ, hàng hóa từ các khu công nghiệp có thể được gom và phân phối trong hệ thống logistics của địa phương trước khi đi bằng đường biển hoặc đường hàng không.

Nhưng cấu trúc tăng trưởng mới của Đồng Nai không dừng ở phía Nam. Không gian phía Bắc mở ra dư địa lớn cho công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu và năng lượng. Đây là cơ hội để Đồng Nai tổ chức lại không gian sản xuất, thay vì tiếp tục phát triển công nghiệp theo cách cũ.

Để điều đó thành hiện thực, hạ tầng phải đi cùng năng lực của doanh nghiệp nội địa. Các chuyên gia kinh tế chỉ ra rằng, nếu chỉ thu hút các tập đoàn lớn nhưng doanh nghiệp địa phương không nâng cao năng lực công nghệ, quản trị và nhân lực, giá trị gia tăng tạo ra tại Đồng Nai sẽ khó tương xứng với lợi thế đang có. Song song đó, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, vật liệu mới, logistics, dịch vụ hàng không và các ngành phục vụ chuỗi cung ứng cần được đặt ở vị trí ưu tiên trong lựa chọn dự án đầu tư.

Đồng Nai đang đứng trước một cấu trúc phát triển khác trước. Điều cần làm lúc này là kết nối những lợi thế ấy thành một hệ thống. Khi hàng không, cảng biển, logistics, công nghiệp, thương mại và đô thị cùng vận hành trong một không gian liên kết, Đồng Nai mới có thể chuyển lợi thế hạ tầng và không gian thành một cực tăng trưởng mới của vùng.

Tại cuộc họp bàn về giải pháp thúc đẩy tăng trưởng của thành phố diễn ra ngày 18-8, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Út đặt ra yêu cầu cho các đơn vị, địa phương phải đổi mới cách thức, giải pháp thực hiện nhiệm vụ được giao. Đồng Nai phải đột phá tăng trưởng trên tinh thần thay đổi tư duy làm việc, chủ động dẫn dắt, khai thác những cơ hội, lợi thế của địa phương thay vì chạy theo giải quyết các vấn đề tồn đọng. Cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng môi trường đầu tư là yếu tố đặc biệt quan trọng để Đồng Nai đạt được các mục tiêu đề ra.