Khai mở tiềm năng kinh tế từ tuyến sông Vàm Cỏ Đông

Tuyến đường thủy quan trọng của vùng

Cùng với sự phát triển của các khu công nghiệp, nhu cầu vận tải thủy trên tuyến sông Vàm Cỏ Đông có xu hướng gia tăng.

Ghi nhận thực tế cho thấy, sông Vàm Cỏ Đông có vai trò quan trọng trong kết nối giao thông đường thủy của Tây Ninh với các địa phương trong khu vực. Cùng với sự phát triển của các khu công nghiệp, hoạt động logistics, xuất nhập khẩu qua khu vực cửa khẩu quốc tế Mộc Bài và nhu cầu vận chuyển vật liệu xây dựng phục vụ các dự án hạ tầng trọng điểm của tỉnh, tuyến sông đang đứng trước cơ hội phát huy tốt hơn vai trò vận tải hàng hóa, kết nối vùng.

Theo Sở Xây dựng tỉnh Tây Ninh, sông Vàm Cỏ Đông là tuyến đường thủy nội địa quốc gia quan trọng của khu vực Đông Nam Bộ, có vai trò kết nối tỉnh Tây Ninh với TP Hồ Chí Minh và hệ thống cảng biển khu vực Đông Nam Bộ; đồng thời, có tiềm năng kết nối với Campuchia thông qua khu vực biên giới.

Theo Quy hoạch kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1829/QĐ-TTg ngày 31/10/2021 và phê duyệt điều chỉnh tại Quyết định số 1587/QĐ-TTg ngày 17/12/2024, tuyến sông Vàm Cỏ Đông từ ngã ba Vàm Cỏ Đông - Vàm Cỏ Tây đến Vàm Trảng Trâu, biên giới Campuchia, có tổng chiều dài khoảng 184,8 km.

Trong đó, đoạn từ ngã ba Vàm Cỏ Đông - Vàm Cỏ Tây đến cầu Bến Lức dài khoảng 21,1 km là tuyến đường thủy nội địa cấp đặc biệt. Đoạn từ cầu Bến Lức đến cảng Bến Kéo dài khoảng 109,9 km, hiện trạng là tuyến đường thủy nội địa cấp III, quy hoạch đến năm 2030 nâng lên cấp II. Đoạn từ cảng Bến Kéo đến Vàm Trảng Trâu dài khoảng 53,8 km, hiện trạng là tuyến đường thủy nội địa cấp IV, quy hoạch đến năm 2030 nâng lên cấp III.

Cảnh quan ven sông Vàm Cỏ Đông tạo điều kiện khai thác tiềm năng du lịch đường sông, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch của địa phương.

Theo quy hoạch phát triển kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa, đoạn từ cầu Bến Lức đến cảng Bến Kéo được định hướng nâng cấp để đáp ứng tiêu chuẩn luồng cấp II. Bộ Xây dựng đang chuẩn bị đầu tư nâng cao tĩnh không cầu Bến Lức trên Quốc lộ 1 và cầu Đức Huệ trên tuyến ĐT.822, thời gian thực hiện dự án 2026-2029, nhằm đáp ứng yêu cầu khai thác đoạn tuyến trên theo quy hoạch.

Việc từng bước nâng cấp hạ tầng, đáp ứng yêu cầu khai thác tuyến theo quy hoạch được kỳ vọng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho vận tải thủy, nhất là trong bối cảnh nhu cầu vận chuyển hàng hóa trên tuyến có xu hướng gia tăng.

Làm việc trong lĩnh vực vận tải đường sông, anh Trần Hải Bình, 47 tuổi, ngụ xã Ninh Điền, tỉnh Tây Ninh, cho rằng với lợi thế mặt sông rộng, tuyến Vàm Cỏ Đông khá thuận lợi cho việc vận chuyển vật liệu xây dựng từ các bãi tập kết đến các công trình trọng điểm. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả hơn tiềm năng của tuyến sông trong tương lai, nhất là khi nhu cầu vận tải đường sông đang tăng dần trong những năm gần đây, tỉnh cần có kế hoạch tiếp tục đầu tư cải tạo, nâng cấp luồng tuyến và hạ tầng giao thông thủy.

Khi được đầu tư đồng bộ, Vàm Cỏ Đông sẽ phát huy tốt hơn vai trò là tuyến vận tải hàng hóa quan trọng, góp phần kết nối các khu vực sản xuất, công trình xây dựng với hệ thống cảng, trung tâm logistics trong vùng, giảm áp lực cho vận tải đường bộ và nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa.

Mở rộng dư địa logistics, du lịch đường sông

Sông Vàm Cỏ Đông có vai trò kết nối hoạt động logistics, xuất nhập khẩu của Tây Ninh với các khu vực trong vùng.

Theo ông Đặng Hoàng Chương, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Tây Ninh, cùng với sự phát triển của các khu công nghiệp, hoạt động logistics, xuất nhập khẩu qua khu vực cửa khẩu quốc tế Mộc Bài và nhu cầu vận chuyển vật liệu xây dựng phục vụ các dự án hạ tầng trọng điểm của tỉnh, nhu cầu vận tải thủy trên tuyến sông Vàm Cỏ Đông có xu hướng gia tăng.

Một trong những lợi thế của tuyến sông là khả năng vận chuyển khối lượng lớn hàng hóa; trong đó, có vật liệu xây dựng, phục vụ nhu cầu sản xuất, xây dựng và phát triển hạ tầng. Vận chuyển bằng đường thủy góp phần giảm áp lực cho hệ thống giao thông đường bộ; đồng thời, nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa.

Tuy nhiên, để phát huy tốt hơn vai trò vận tải thủy, một số tồn tại trên tuyến cần được khắc phục. Trong đó, việc nghiên cứu các giải pháp cải tạo, nạo vét, nâng cấp luồng tuyến, xử lý tình trạng bồi lắng cục bộ, lục bình và chỉnh trị luồng tuyến nếu có là cần thiết, nhằm nâng cao năng lực vận tải đường thủy nội địa đáp ứng yêu cầu khai thác tàu có trọng tải lớn theo định hướng quy hoạch. Các giải pháp này nhằm từng bước năng cao năng lực vận tải đường thủy nội địa, giảm áp lực cho giao thông đường bộ, góp phần giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực kết nối vùng.

Hoạt động vận tải hàng hóa trên sông Vàm Cỏ Đông góp phần đa dạng hóa phương thức vận chuyển, giảm áp lực cho giao thông đường bộ.

Không chỉ có ý nghĩa đối với vận tải hàng hóa, sông Vàm Cỏ Đông còn có nhiều lợi thế để khai thác du lịch đường sông. Điểm nổi bật là thượng nguồn sông bắt nguồn từ Campuchia, nhiều đoạn chảy qua khu vực biên giới, tạo thành ranh giới tự nhiên giữa Việt Nam và Campuchia. Đây là điều kiện để Tây Ninh khai thác các sản phẩm du lịch gắn với sông nước và hệ sinh thái tự nhiên. Trong đó, Vườn Quốc gia - Vườn Di sản ASEAN Lò Gò - Xa Mát cùng cảnh quan, hệ sinh thái ven sông là những yếu tố có thể kết nối trong các hành trình trải nghiệm, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và không gian du lịch của địa phương.

Dọc đôi bờ Vàm Cỏ Đông còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa gắn với quá trình hình thành và phát triển của vùng đất Tây Ninh. Những trầm tích của văn hóa Óc Eo vẫn hiện diện qua các công trình, di tích có giá trị, tiêu biểu là tháp cổ Bình Thạnh có niên đại khoảng thế kỷ VIII. Đây là một trong những kiến trúc tháp cổ quý hiếm còn tồn tại gần như nguyên vẹn, mang giá trị tiêu biểu của nền văn hóa Óc Eo.

Những giá trị về cảnh quan, lịch sử và văn hóa tạo thêm sức hấp dẫn cho các hành trình khám phá, trải nghiệm dọc tuyến sông. Các địa phương có sông Vàm Cỏ Đông đi qua đã và đang nghiên cứu hình thành các tour du lịch sinh thái kết hợp tham quan di tích, trải nghiệm cảnh quan sông nước và các điểm dừng chân trên tuyến. Việc kết nối các điểm đến thành một hành trình đường sông sẽ góp phần tạo thêm sản phẩm du lịch; đồng thời khai thác hiệu quả hơn tiềm năng cảnh quan và các giá trị văn hóa, lịch sử ven sông.

Bên cạnh đó, dọc tuyến Vàm Cỏ Đông, nhiều cảng, bến hàng hóa đang được khai thác, tạo điều kiện kết nối khu vực sản xuất của Tây Ninh với TP Hồ Chí Minh và hệ thống cảng biển Đông Nam Bộ. Đây là lợi thế để tuyến sông phát huy vai trò trong mạng lưới vận tải thủy, phát triển dịch vụ logistics và mở rộng khả năng kết nối hàng hóa của tỉnh.

Trong bối cảnh Tây Ninh phát triển các khu công nghiệp, đẩy mạnh hoạt động logistics, xuất nhập khẩu và đầu tư hạ tầng, khai thác hiệu quả tuyến sông Vàm Cỏ Đông có ý nghĩa trong việc đa dạng hóa phương thức vận tải, tăng cường kết nối với TP Hồ Chí Minh, hệ thống cảng biển Đông Nam Bộ và khu vực biên giới Campuchia.

Với chiều dài khoảng 184,8 km theo quy hoạch và định hướng nâng cấp từng đoạn tuyến, cùng các giải pháp cải tạo, nạo vét, nâng cấp luồng tuyến và hoàn thiện hạ tầng, sông Vàm Cỏ Đông có cơ sở để phát huy hơn nữa vai trò của một tuyến giao thông thủy quan trọng. Việc khai thác hợp lý và đồng bộ các tiềm năng vận tải, logistics, du lịch đường sông, lịch sử và văn hóa sẽ góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế, nâng cao năng lực kết nối vùng và khai thác hiệu quả hơn lợi thế của Tây Ninh.