Khai mở không gian ngầm để tăng trưởng bứt phá

Không gian phát triển là khái niệm chỉ cấu trúc quyền lực và phạm vi ảnh hưởng, nơi chủ thể có quyền ban hành chính sách, quản lý, điều phối các quan hệ kinh tế - xã hội và đưa ra các quyết định phát triển.

Theo giới chuyên gia, trong bối cảnh mới, không gian phát triển của Việt Nam không nên được hiểu theo nghĩa hẹp, tĩnh tại và chỉ gắn với địa giới địa lý hay hành chính. Thay vào đó, cần tiếp cận theo hướng hệ sinh thái đa tầng, bao gồm các không gian phát triển mới như không gian số, không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian vũ trụ, không gian thử nghiệm thể chế, đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế.

Tại hội thảo "Không gian phát triển mới của Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Định hướng chiến lược và lựa chọn chính sách" diễn ra ngày 28/7 tại Hà Nội, nhiều ý kiến cho rằng không gian ngầm sẽ trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới của Việt Nam trong những thập niên tới.

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki cho biết, Việt Nam đang tích cực theo đuổi mô hình tăng trưởng mới nhằm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dài hạn. Việc mở rộng không gian phát triển đang được Việt Nam nhìn nhận theo hướng chiến lược, trong đó các lĩnh vực như AI, kinh tế số, không gian biển, không gian tầm thấp và đặc biệt là không gian ngầm sẽ tạo nên những động lực tăng trưởng mới.

Theo Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki, k

hông gian ngầm sẽ tạo động lực tăng trưởng mới cho Việt Nam.

"Phát triển không gian ngầm không đơn thuần là xây dựng cơ sở hạ tầng dưới lòng đất mà là tạo ra không gian kinh tế mới, góp phần nâng cao chất lượng sống cho các thế hệ tương lai", Đại sứ nhấn mạnh.

Theo ông Ito Naoki, Nhật Bản từng trải qua những thách thức tương tự Việt Nam hiện nay như đô thị hóa nhanh, ùn tắc giao thông và nguy cơ thiên tai gia tăng. Việc phát triển không gian ngầm đã giúp Tokyo vừa giải quyết các vấn đề hạ tầng đô thị, vừa mở rộng không gian thương mại và nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai.

Nhật Bản sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với Việt Nam trong phát triển hệ thống metro, các khu thương mại ngầm gắn với nhà ga và hệ thống thoát nước ngầm. Theo ông, những lĩnh vực này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng không gian đô thị mà còn tạo thêm động lực phát triển kinh tế và cải thiện chất lượng sống.

Chia sẻ thêm về kinh nghiệm của Nhật Bản, ông Moriyasu Kunihiro - chuyên gia Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản cho biết quá trình đô thị hóa nhanh khiến nguy cơ ngập lụt tại các thành phố lớn ngày càng gia tăng do bề mặt bê tông hóa làm giảm khả năng thấm nước.

Đông đảo đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp tham gia hội thảo.

Để ứng phó, bên cạnh cải tạo sông ngòi và hệ thống thoát nước trên mặt đất, Nhật Bản đã đầu tư mạnh vào các công trình ngầm kiểm soát lũ. Tiêu biểu là hệ thống kênh thoát nước ngầm khu vực phía Đông Tokyo với đường hầm dài 6,3 km, sâu khoảng 50 m dưới lòng đất, có khả năng bơm tới 200 m³ nước mỗi giây và được đánh giá là một trong những công trình kiểm soát lũ ngầm lớn nhất thế giới.

Theo chuyên gia này, sau hơn hai thập kỷ vận hành, công trình không chỉ giúp giảm đáng kể thiệt hại do lũ lụt mà còn tạo sức hút đầu tư cho khu vực, góp phần phát triển logistics, thương mại và các hoạt động kinh tế địa phương.

Từ kinh nghiệm của Nhật Bản, ông Moriyasu Kunihiro cho rằng việc giảm nhẹ rủi ro thiên tai cần được tích hợp ngay từ giai đoạn quy hoạch đô thị. Đầu tư cho hạ tầng chống ngập không nên được coi là chi phí mà là khoản đầu tư dài hạn nhằm nâng cao sức cạnh tranh của đô thị, thu hút doanh nghiệp và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng khai thác không gian ngầm không đơn thuần là đào sâu xuống lòng đất mà thách thức lớn nhất là quản trị đồng bộ giữa không gian trên mặt đất và dưới lòng đất.

Theo Bộ trưởng, giải pháp cốt lõi là xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu địa chất, địa chính 3D và các bản sao số cho đô thị, bảo đảm quy hoạch không gian ngầm luôn đi trước các dự án đầu tư, hạn chế xung đột hạ tầng và tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên.

"Khoa học công nghệ không chỉ là công cụ hỗ trợ mà phải trở thành động lực trực tiếp kiến tạo các không gian phát triển mới. Khi được kết hợp với dữ liệu và quản trị hiện đại, đây sẽ là nền tảng để Việt Nam khai thác hiệu quả các nguồn lực, mở rộng dư địa tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên phát triển mới", người đứng đầu Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh.

Minh Thu