Khắc tinh của sức khỏe tinh thần

 Bởi như những người bình thường mà đến bệnh viện khám một cách bình thường, thì cái người ta sợ nhất là khám sẽ… lòi ra bệnh. Sinh lão bệnh tử là vòng tròn không ai tránh khỏi, nhưng lẽ thường thế nhân nghe bệnh là sợ.

 Nhiều người sợ bệnh đến mức có thể gọi là bệnh… sợ, một khi hắt xì hơi vài cái cũng đã kinh hoàng. Một người có “bệnh sợ” như vậy đôi khi có thể từ không có bệnh trở thành bệnh thật. Tinh thần cũng là một phương diện quan trọng trong sức khỏe của con người, đó là “sức khỏe tinh thần” (mental heath). Trong y học người ta có chuyên khoa về sức khỏe tinh thần, cho thấy nó là một loại bệnh không thể xem thường.

Có lẽ không phải chỉ do quá sợ bệnh mới thành bệnh nhân sức khỏe tinh thần. Quan sát trong xã hội, ta có thể thấy con người vì một sự rủi ro, vấp ngã trên đường đời, nếp sinh hoạt khép kín ít giao lưu, sự thất vọng trong tình cảm, ở trong môi trường u ám, cũng có thể dẫn đến tự kỷ, là loại bệnh tinh thần. Và cũng không loại trừ kiểu “vẽ bệnh” mà người đang bình thường trở thành bệnh nhân, ở đây là sự hù dọa.

Chưa nói đến sự hù dọa, đôi khi sự vô tình cũng có thể “gieo bệnh” cho người khác. Đó là lối nói khiến con người nghe trở nên bi quan, thấy cuộc đời bế tắc. Người làm nghề y hẳn được học lối ứng xử với bệnh nhân rất kỹ, tuy nhiên cũng có khi sơ suất, nói ra những điều khiến bệnh nhân hoang mang, trở thành người có “bệnh tưởng”. Lại thấy đôi khi vì muốn tạo ấn tượng mà ngành quảng cáo lại quảng cáo quá nhiều về thuốc, về bệnh, làm cho người ta cảm thấy chỗ nào cũng có bệnh.

Trong sự tràn ngập của các kiểu truyền thông thời hiện đại, người ta cũng thấy đầy rẫy những “cảnh báo” nguy cơ về bệnh tật, kèm theo nó là khuyến cáo về phòng ngừa và không thể thiếu là kèm theo quảng cáo thuốc hay cơ sở y tế nào đó. Sự xuất hiện dày đặc, khắp mọi nơi của loại này tưởng như giúp ích nhiều cho xã hội, song vô tình hay hữu ý nó làm cho con người lúc nào cũng nghĩ đến bệnh tật, rồi nơm nớp lo sợ, không yên.

Sức khỏe tinh thần theo như thiển ý của tôi là con người mạnh mẽ về tinh thần, không ngại những rủi ro, dám đương đầu với hiểm nguy và luôn mang trong mình một tinh thần lạc quan yêu đời. Tất nhiên sức khỏe tinh thần trước tiên tùy thuộc vào bản chất vốn có của từng con người, người ta sinh ra vốn có tinh thần cứng cỏi, mạnh mẽ hay không. Nó cũng có quan hệ hữu cơ với sức khỏe thể chất.

Thứ nữa cũng không thể quên, là nó tùy thuộc vào môi trường tinh thần của xã hội. Giả dụ một xóm thường xuất hiện bệnh ung thư, thì ung thư đích thị là sức khỏe thể chất, nhưng nó còn tạo hiệu ứng tâm lý lo sợ nơm nớp cho dân cả xóm ấy. Từ bệnh thể chất kéo theo bệnh tinh thần. Một khi có “bệnh tinh thần” thì con người ta thường mất đi sự năng nổ, linh hoạt, mất ý chí, hoài bão.

Do vậy, tác giả bài này cảm thấy khá e ngại khi thấy trên mạng xã hội, trên các phương tiện truyền thông đại chúng, và ngay trong môi trường thực của xã hội, lại quảng bá quá nhiều về chữa bệnh và đương nhiên kèm theo nó cả nội dung về bệnh tật. Nó có thể là sự nhắc nhở cần thiết để con người phòng ngừa và chữa trị bệnh tật, nhưng mặt khác nó có thể tác động đến đời sống tinh thần, làm suy giảm sức khỏe tinh thần của nhiều người.

Hãy nghĩ đến liều lượng vừa phải trong truyền thông về bệnh tật. Mặt khác cũng cần nhớ sức khỏe tinh thần cũng cần có “dinh dưỡng” để nuôi nó: Ắt hẳn đó là các cuộc tiếp xúc, là sự thư giãn, đi du lịch, thưởng thức nghệ thuật, và các thứ này cũng nên thường xuyên.