Kh-69- tên lửa hành trình đang làm thay đổi cách tập kích của Nga

Tên lửa hành trình Kh-69 là một trong những vũ khí mới của Nga được sử dụng trong chiến sự Ukraine nhưng ít được chú ý hơn Kinzhal hay Oreshnik.

Đây là tên lửa hành trình phóng từ máy bay, được phát triển từ dòng Kh-59 và hướng tới các mục tiêu mặt đất cố định.

Kh-69 có thiết kế khác đáng kể so với các thế hệ trước. Thân tên lửa được tạo hình nhằm giảm phản xạ radar, trong khi cánh và các bề mặt điều khiển được bố trí để tên lửa có thể mang trong khoang vũ khí của tiêm kích thế hệ 5 Su-57.

Khi phóng, các bộ phận khí động học được triển khai để tên lửa tiếp tục hành trình tới mục tiêu.

Tầm bay của Kh-69 hiện được công bố không hoàn toàn thống nhất. Thông số dành cho thị trường xuất khẩu tại Triển lãm hàng không Dubai 2025 là 290 km.

Trong khi đó, các báo cáo về việc sử dụng Kh-69 tại Ukraine cho biết Nga đã phóng tên lửa từ khoảng cách 400 km tới mục tiêu.

Tên lửa có tốc độ hành trình 750-1.000 km/h và có thể bay ở độ cao 50-300 mét tùy địa hình, theo thông số được công bố tại Dubai.

Một số nguồn khác cho biết Kh-69 có thể bay thấp tới 20 mét trong những điều kiện nhất định.

Đường bay thấp là một trong những yếu tố quan trọng nhất của Kh-69. Khi bay sát địa hình, tên lửa có thể nằm dưới đường chân trời radar của các hệ thống phòng không ở khoảng cách nhất định.

Địa hình, độ cao bay và khả năng phát hiện của từng hệ thống vì thế ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian cảnh báo.

Kh-69 được trang bị hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp định vị vệ tinh. Tên lửa cũng được cho là sử dụng đầu dò quang điện để hỗ trợ xác định mục tiêu ở giai đoạn cuối.

Cách kết hợp này giúp Kh-69 duy trì hành trình dài trước khi tiếp cận khu vực mục tiêu.

Một điểm đáng chú ý khác là khả năng tích hợp trên nhiều loại máy bay. Kh-69 được thiết kế đặc biệt để mang trong khoang vũ khí của tiêm kích thế hệ 5 Su-57.

Các nguồn công khai cũng liệt kê máy bay chiến đấu Su-34 trong số những nền tảng có thể sử dụng loại tên lửa này.

Việc kết hợp Kh-69 với Su-57 có ý nghĩa riêng. Máy bay có thể mang tên lửa bên trong thân, giúp duy trì cấu hình khí động học và đặc tính giảm phản xạ radar của tiêm kích.

Trong khi đó, Su-34 cung cấp một nền tảng tấn công phổ biến hơn để triển khai tên lửa hành trình trong các nhiệm vụ đánh mục tiêu mặt đất.

Kh-69 đã được sử dụng tại Ukraine từ năm 2024. Một trong những trường hợp được biết đến là cuộc tập kích nhà máy nhiệt điện Trypilska ngày 11/4/2024.

Ukraine sau đó công bố mảnh vỡ được xác định là của Kh-69, cho thấy loại tên lửa này đã được sử dụng trong các đòn đánh thực tế.

Tuy nhiên, khả năng xuyên thủng phòng không của Kh-69 không nên được hiểu là tên lửa không thể bị phát hiện hoặc đánh chặn.

Việc bay thấp và giảm phản xạ radar làm tăng độ khó cho phòng không, nhưng hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào địa hình, mạng lưới radar, cảm biến cảnh báo sớm và loại hệ thống đánh chặn được triển khai.

Điểm đáng chú ý của Kh-69 vì vậy nằm ở cách Nga sử dụng nó trong một hệ thống tấn công nhiều lớp.

Một tên lửa cận âm bay thấp không cần đạt tốc độ như Kinzhal để tạo ra mối đe dọa. Khi được phóng từ máy bay ở ngoài vùng phòng không và tiếp cận mục tiêu ở độ cao thấp, nó có thể tạo thêm áp lực lên mạng lưới phòng thủ của Ukraine.

Kh-69 vì thế đại diện cho một hướng phát triển khác của tên lửa Nga. Thay vì dựa chủ yếu vào tốc độ cực cao, thiết kế tập trung vào khả năng giảm bị phát hiện, bay thấp và phóng từ máy bay chiến đấu.

Chính cách tiếp cận này khiến Kh-69 trở thành một thành phần đáng chú ý trong các đòn tập kích tầm xa của Nga tại Ukraine.