Kết nối từ những đường ray

Hành khách làm thủ tục lên tàu.

Đổi mới để gia tăng sức hút

Tối muộn, khi đoàn tàu VicSapa chuẩn bị rời ga Hà Nội, chị Mei Ling (Đài Loan, Trung Quốc) cùng bạn bè ngồi trong phòng chờ, thưởng thức tách trà trước giờ khởi hành. Chuyến đi đầu tiên bằng tàu hỏa tại Việt Nam mang đến cho nữ du khách nhiều điều mới mẻ hơn những gì chị hình dung.

“Du lịch bằng tàu thật thú vị, các dịch vụ được chuẩn bị chu đáo. Nhân viên ở phòng chờ cũng như trên tàu đều rất thân thiện, giúp chúng tôi cảm thấy yên tâm”, chị chia sẻ.

Một hành trình được nhớ đến nhờ trải nghiệm thay vì chỉ là quãng đường di chuyển là điều ngành đường sắt đang hướng tới trong những năm gần đây. Nếu trước đây, lựa chọn tàu hỏa chủ yếu gắn với nhu cầu đi lại, thì nay nhiều đoàn tàu được đầu tư theo hướng tạo thêm giá trị cho hành khách. Nội thất được nâng cấp, dịch vụ được bổ sung, không gian được thiết kế mang bản sắc riêng của từng tuyến, đưa mỗi chuyến tàu trở thành một sản phẩm du lịch.

Sáu tháng đầu năm 2026, Công ty cổ phần Vận tải đường sắt có nhiều sản phẩm mới. Hơn 160 toa xe chất lượng cao được chỉnh trang phục vụ Tết Bính Ngọ; dự án “Chuyến tàu hạnh phúc” phối hợp Báo Nhân Dân trong đêm Giao thừa để lại nhiều cảm xúc đẹp với hành khách; đoàn tàu “Kết nối di sản miền Trung” trên tuyến Huế-Đà Nẵng được làm mới về hình ảnh và nội thất.

Cùng với đó là hàng loạt tiện ích như bán vé tự động xếp chỗ trên tuyến Hà Nội-Hải Phòng, mở rộng đổi trả vé trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, nâng cao chất lượng suất ăn và đưa đặc sản vùng, miền lên phục vụ trên tàu.

Theo ông Lê Văn Chiến, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Vận tải đường sắt, hoạt động vận tải nửa đầu năm gặp nhiều khó khăn do thiên tai, sự cố hạ tầng và biến động của thị trường nhiên liệu. Doanh nghiệp lựa chọn tập trung vào chất lượng dịch vụ, tổ chức chạy tàu linh hoạt theo nhu cầu thị trường và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ.

“Chúng tôi liên tục cải tạo phương tiện, bổ sung tiện ích và đưa công nghệ vào phục vụ hành khách. Robot phục vụ trên đoàn tàu Hoa Phượng Đỏ, hệ thống kiểm đếm hành khách, camera giám sát hay các nền tảng số trong điều hành đều hướng tới nâng cao trải nghiệm và hiệu quả khai thác. Nhờ đó, doanh thu sáu tháng đầu năm tăng 9,2% so với cùng kỳ, riêng vận tải hành khách tăng 10,8%”, ông Lê Văn Chiến cho biết.

Trên tuyến Huế-Đà Nẵng, sau khi đoàn tàu “Kết nối di sản miền Trung” được nâng cấp, lượng hành khách tăng khoảng 11%, doanh thu tăng hơn 41%. Hành trình ngắm đèo Hải Vân trở thành lựa chọn của nhiều du khách trong và ngoài nước.

Anh Rakesh Koradiya, du khách Ấn Độ chia sẻ sau chuyến đi từ Hà Nội vào Huế: “Nhà ga sạch sẽ, nhân viên thân thiện, hành trình đúng giờ và phong cảnh rất đẹp. Với tôi, đây là một cách thú vị để khám phá Việt Nam”.

Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên Vic Legend Việt Nam là một trong những doanh nghiệp đầu tiên đầu tư toa xe chất lượng cao trên tuyến Hà Nội-Lào Cai sau đại dịch Covid-19. Ông Trần Ngọc Thế, Giám đốc Công ty cho rằng, đây là thời điểm thích hợp để phát triển các sản phẩm phục vụ khách du lịch quốc tế: “Phần lớn du khách lựa chọn tàu hỏa để trải nghiệm hành trình. Vì vậy, chúng tôi mạnh dạn đầu tư nâng cấp toa xe, cải thiện nội thất và dịch vụ”.

Mở rộng liên kết, tạo động lực phát triển

Nếu vận tải hành khách ghi dấu bằng những sản phẩm mới thì ở lĩnh vực hàng hóa, yêu cầu đặt ra là nâng cao năng lực khai thác và tăng sức cạnh tranh trong chuỗi logistics.

Thời gian qua, Công ty cổ phần Vận tải đường sắt đã cơ cấu lại nguồn hàng, điều chỉnh các đôi tàu chuyên tuyến bắc-nam phù hợp nhu cầu thị trường, phát triển thêm các sản phẩm vận tải chuyên biệt như tàu container, tàu vận chuyển khí hóa lỏng bằng ISO-Tank, mở rộng dịch vụ logistics trọn gói và tăng cường kết nối liên vận quốc tế. Một bước tiến đáng chú ý là việc thử nghiệm thành công nâng tải trọng các đoàn tàu container nhanh từ 650 tấn lên 700 tấn.

Là đơn vị nhiều năm sử dụng dịch vụ vận tải đường sắt trên tuyến bắc-nam, ông Mai Đức Thanh, Phó Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Dịch vụ Đức Oanh cho biết, đường sắt đang phát huy lợi thế ở phân khúc vận chuyển khối lượng lớn nhờ chi phí hợp lý, thời gian ổn định và mức độ an toàn cao đối với hàng hóa.

Những thay đổi về biểu đồ chạy tàu, thủ tục giao nhận và cách thức phối hợp đã giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong tổ chức vận chuyển. Để nâng cao sức cạnh tranh, ngành đường sắt cần tiếp tục đầu tư toa xe mới, tăng sức kéo đầu máy, rút ngắn thời gian vận chuyển và ứng dụng mạnh công nghệ.

Với những thay đổi trong hoạt động vận tải, mối liên kết giữa đường sắt với các địa phương và doanh nghiệp cũng ngày càng được mở rộng.

Theo Tổng Giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam Hoàng Gia Khánh, trong bối cảnh nhu cầu liên kết vùng và phát triển kinh tế ngày càng lớn, ngành đường sắt đang tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao năng lực khai thác đối với mạng lưới hiện hữu, chuẩn bị các điều kiện để tiếp nhận và vận hành các tuyến đường sắt mới.

“Chúng tôi tiếp tục phát triển các đoàn tàu gắn với du lịch, tăng cường kết nối dịch vụ đầu cuối, mở rộng vận tải liên vận quốc tế và đầu tư nâng cao năng lực công nghiệp đường sắt. Cùng với đó là đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới quản trị theo tinh thần các nghị quyết chiến lược của Đảng, tạo nền tảng để thực hiện các nhiệm vụ được Quốc hội giao tại Nghị quyết số 172/2024/QH15 về Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam và Nghị quyết số 187/2025/QH15 về Dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng”, ông Khánh nhấn mạnh.

Hiện, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đang đề xuất 3 đề án lớn về tái cơ cấu doanh nghiệp, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển công nghiệp đường sắt.

HOÀI THU