Kể chuyện quê hương trên không gian số

Sáng sớm ở bản Nậm He, xã Mường Tùng, núi rừng bảng lảng hơi sương. Con đường vào bản quanh co giữa những triền núi, hai bên là những nếp nhà nép dưới tán cây. Tiếng gà gáy, tiếng người gọi nhau, khói bếp vương trên mái nhà sàn tạo nên nhịp sống bình dị của một bản vùng cao. Giữa không gian ấy, Lò Thị Lệ, cô gái trẻ được nhiều người biết đến với tên gọi Noọng Di, bắt đầu công việc của mình.

Bạn Lò Thị Lệ ghi lại những thước phim chân thực về quê hương để kể lại trên không gian số.

Một chiếc điện thoại, một vài thiết bị hỗ trợ quay hình đơn giản và đôi khi chỉ cần ánh sáng tự nhiên của núi rừng, Lệ bắt đầu ghi lại những hình ảnh quen thuộc. Nhân vật trong các video của cô thường là bà con trong bản, những món ăn truyền thống, phong tục, nếp sinh hoạt và cảnh sắc thân thuộc của quê hương.

Nhìn Lệ chăm chú lựa chọn góc máy, không khó để nhận ra phía sau những đoạn video ngắn đăng tải trên mạng xã hội là cả quá trình quan sát và chọn lọc. Một khuôn hình cần đủ sáng. Một câu chuyện có điểm nhấn. Âm thanh phải rõ. Cách dẫn chuyện tự nhiên. Những chi tiết tưởng rất nhỏ trong đời sống lại được cô cân nhắc đưa vào sản phẩm. Có lúc Lệ vừa quay vừa trao đổi với nhân vật. Có lúc cô lặng lẽ quan sát rồi mới bấm máy. Khi cảnh quay kết thúc, hình ảnh được xem lại, cắt dựng, lựa chọn âm thanh, viết lời giới thiệu rồi mới đưa lên nền tảng số. Cứ như vậy, một ngày sáng tạo nội dung của cô gái trẻ trôi qua giữa những công việc rất đời thường.

Chia sẻ về công việc mình làm, cô gái trẻ hồn nhiên: “Ban đầu em chỉ đơn giản là muốn chia sẻ về những điều rất gần gũi với cuộc sống của mình: Những món ăn, phong tục, văn hóa và cuộc sống của bà con trong bản. Qua những video em chia sẻ, mọi người lại thấy đặc biệt từ những điều đơn giản đó”.

Câu chuyện của Lò Thị Lệ bắt đầu từ những điều cô nhìn thấy mỗi ngày. Một món ăn có thể gợi mở câu chuyện về văn hóa ẩm thực. Một bộ trang phục có thể dẫn người xem đến với phong tục, tập quán. Một nếp nhà có thể trở thành điểm bắt đầu để kể về đời sống cộng đồng. Lệ cho rằng người trẻ có lợi thế rất lớn khi có mạng xã hội và khả năng kể chuyện bằng hình ảnh. Không nhất thiết phải làm điều gì quá lớn, mỗi người có thể bắt đầu từ chính nơi mình sống, kể về món ăn, phong tục, văn hóa, con người hay những điểm đến mà mình yêu thích.

Với Lệ, điều bất ngờ hơn cả là những người xem không dừng lại ở việc “xem”. Sở hữu 1 trang cá nhân, 1 fanpage facebook, 1 kênh tiktok có hàng chục nghìn người theo dõi, lượng khán giả tương tác với cô mỗi ngày khá lớn. Có người nhắn tin hỏi về địa điểm. Có người hỏi đường. Có người bày tỏ mong muốn đến tận nơi sau khi xem những hình ảnh cô chia sẻ. “Em rất vui và cũng thấy bản thân mình có thêm trách nhiệm. Qua những video em chia sẻ, mọi người có nhắn tin muốn đến nơi em giới thiệu. Điều đó khiến em nhận ra một video nhỏ đôi khi cũng có thể tạo ra sự kết nối rất lớn” - Lệ nói.

Ở tổ dân phố Trần Can, phường Điện Biên Phủ, bạn trẻ Vương Ý Nhi chọn cách riêng để kể chuyện quê hương. Kênh “Em bé Tượng đài” của Ý Nhi được nhiều người biết đến sau dịp kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ. Từ dấu mốc lịch sử có sức lan tỏa lớn, cô gái trẻ tiếp tục khai thác những câu chuyện về Điện Biên qua văn hóa, ẩm thực và đời sống. Nếu hình ảnh Điện Biên trong ký ức nhiều người gắn với những cứ điểm, trận địa và dấu tích chiến tranh, thì trong những video của Ý Nhi, vùng đất này hiện lên với một diện mạo gần gũi hơn. Ở đó có người Thái với trang phục truyền thống, có món ăn dân tộc, có đời sống bản làng, có những nét văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Bạn Vương Ý Nhi (thứ 2 từ phải sang) giới thiệu bánh khẩu xén, chí chọp đặc sản của Mường Lay trên không gian mạng.

“Điều thôi thúc mình là tình yêu quê hương và niềm tự hào khi là một người Thái tại Điện Biên. Mình muốn nhiều người biết đến dân tộc Thái nhiều hơn, từ những nét văn hóa truyền thống, ẩm thực đến cuộc sống bình dị nhưng rất đặc sắc của bà con nơi đây” - Ý Nhi chia sẻ.

Với một người trẻ, việc kể chuyện văn hóa trên mạng xã hội cũng là một cách để văn hóa bước vào đời sống đương đại. Những giá trị vốn được lưu truyền trong cộng đồng nay có thêm phương thức tiếp cận công chúng trẻ. Ý Nhi cảm nhận rõ điều đó qua phản hồi của người xem. Khi có những người tìm đến Điện Biên sau khi xem video, niềm vui cũng đi cùng trách nhiệm.

Theo Ý Nhi, mỗi người trẻ đều có thể trở thành một “đại sứ” của quê hương bằng việc chia sẻ những hình ảnh đẹp, những câu chuyện chân thực về văn hóa, con người và ẩm thực trên các nền tảng mạng xã hội. “Chỉ cần xuất phát từ tình yêu quê hương và sự chân thành thì chắc chắn sẽ lan tỏa được những giá trị tốt đẹp đến nhiều người” - Vương Ý Nhi khẳng định.

Ngoài Lò Thị Lệ, Vương Ý Nhi là không ít bạn trẻ khác đang ngày đêm âm thầm lan tỏa vẻ đẹp quê hương trên các nền tảng số. Và trong số đó, nhiều bạn trẻ đã trở thành những nhà sáng tạo nội dung có sức ảnh hưởng nhất định như: Nguyễn Nam Khánh với kênh Điện Biên Lang Thang; Nguyễn Trọng với kênh Điện Biên Có Gì; Quàng Đạt với kênh Quàng Đạt Điện Biên; Vũ Thị Thu Thảo với kênh Thảo Hoa Ban...

Từ những bản làng vùng cao đến phố thị Điện Biên Phủ, những người trẻ đang từng ngày đưa câu chuyện quê hương lên không gian số bằng chính góc nhìn và trải nghiệm của mình. Mỗi video, mỗi khuôn hình, mỗi câu chuyện được chia sẻ là một cách để văn hóa, con người và vẻ đẹp Điện Biên đến gần hơn với công chúng.

Giữa nhịp sống số hiện nay, quê hương cần những người kể chuyện hiểu nơi mình sinh ra, trân trọng những giá trị mình đang có và biết cách chuyển tải chúng bằng ngôn ngữ của thời đại. Lò Thị Lệ, Vương Ý Nhi cùng nhiều bạn trẻ Điện Biên đang làm điều ấy theo cách riêng: Mộc mạc, chân thành nhưng đầy sức lan tỏa. Từ những câu chuyện rất đỗi đời thường, họ đang góp những nét chấm phá trẻ trung vào bức tranh quê hương, để Điện Biên hiện lên gần gũi hơn, sống động hơn và mang theo hơi thở của cuộc sống hôm nay.