Indonesia muốn đến World Cup, bóng đá Việt Nam không thể dừng ở ASEAN

Hiện nay, Kim Sang-sik đang là HLV Hàn Quốc cuối cùng còn làm việc ở các đội tuyển quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á. Ông Kim Sang-sik đến Việt Nam làm việc trong bối cảnh đặc biệt: kế nhiệm một thế hệ thành công, chịu áp lực thành tích tức thời, đồng thời phải làm mới đội tuyển quốc gia lẫn U23, U22. HLV Kim Sang-sik đại diện cho một lựa chọn an toàn: kỷ luật, thể lực, tổ chức - những giá trị từng giúp BĐVN bước ra ánh sáng giai đoạn 2018 - 2022 dưới sự dẫn dắt của HLV Park Hang-seo.

Nhưng vấn đề là thế giới đã đi xa hơn điểm mà Việt Nam đang đứng.

John Herdman không được Indonesia tuyển dụng để vô địch ASEAN Cup, thay vào đó LĐBĐ Indonesia (PSSI) chọn để xây dựng một lộ trình World Cup, với tư duy dài hạn, hệ thống hóa từ tuyển nam, tuyển trẻ, nữ, Olympic, gắn bóng đá bản địa với nguồn lực nhập tịch. Trong khi đó, Việt Nam vẫn đang vận hành đội tuyển theo chu kỳ giải đấu, không phải chu kỳ chiến lược.

Trong hai năm trở lại đây và cả trong tương lai, bóng đá Indonesia luôn đặt ra mục tiêu làm thế nào để giành quyền dự World Cup. Trong khi đó, bóng đá Việt Nam thường tập trung vào câu hỏi liệu có cần phải vô địch một giải đấu cụ thể hay không.

Sự khác biệt này phản ánh tư duy căn cơ và nền tảng trong cách tiếp cận mục tiêu phát triển.

HLV Indonesia

Vấn đề tầm nhìn quản trị

So sánh hai HLV Kim Sang-sik và John Herdman không phải để phủ nhận năng lực của HLV Việt Nam - khi John Herdman đã là HLV duy nhất của lịch sử bóng đá thế giới dẫn dắt cả hai đội tuyển bóng đá nam, nữ cùng một quốc gia là Canada vào vòng chung kết World Cup - mà để thấy HLV chỉ là phần ngọn. Phần gốc nằm ở cách liên đoàn định nghĩa thành công.

Trong khi PSSI chấp nhận: thất bại ngắn hạn, tranh cãi dư luận, chi phí lớn để đổi lấy một kiến trúc bóng đá quốc gia nhất quán. Ngược lại, VFF bao năm qua vẫn loay hoay giữa ba áp lực: thành tích, dư luận, nhiệm kỳ.

VFF thay HLV, nhưng không thay cách làm. VFF nói vươn tầm châu Á, nhưng vẫn hài lòng với chiến thắng trong khu vực.

PSSI từ thất bại qua dự án “Hà Lan hóa” khi chọn HLV người Hà Lan Patrick Kluivert, họ đã rút kinh nghiệm và lần này không phải ngẫu nhiên chọn HLV người Anh John Herdman đồng thời giao cả đội tuyển quốc gia lẫn U23 cho Herdman, một HLV đẳng cấp World Cup để tạo sự liền mạch chiến lược.

HLV Herdman không tên tuổi bằng huyền thoại sân cỏ khi còn là cầu thủ Patrick Kluivert, nhưng Herdman đã chứng minh năng lực khi thành công ở Canada một quốc gia nhiều điểm tương đồng với Indoneisa: diện tích rộng lớn, giàu tiềm năng cầu thủ bản địa, đồng thời có khả năng tuyển mộ và tích hợp các cầu thủ mang hai quốc tịch.

VFF cần đổi mới

Nếu VFF thực sự muốn BĐVN không tụt lại trong cuộc đua châu Á thì không thể chỉ chờ HLV giỏi. VFF cần những quyết định đột phá.

Thứ nhất, phải xác lập một “dự án World Cup” đúng nghĩa. Không phải khẩu hiệu. Phải là văn bản chiến lược 8 - 12 năm, với chỉ tiêu rõ ràng cho từng giai đoạn: đào tạo, thi đấu quốc tế, tích hợp cầu thủ Việt kiều, chuẩn hóa thể lực - y sinh - dữ liệu.

Thứ hai, trao quyền thực chất cho HLV trưởng đội tuyển quốc gia. HLV không thể vừa chịu áp lực thành tích, vừa bị ràng buộc bởi các quyết định hành chính và lợi ích cục bộ. Nếu không tin, đừng thuê. Nếu đã thuê, phải trao quyền như một kiến trúc sư trưởng, không phải người chữa cháy.

Thứ ba, tái cấu trúc hệ thống thi đấu quốc nội từ hình tháp ngược đỉnh rộng hơn đáy trở lại bình thường đáy rộng hơn đỉnh, đồng thời hệ thống thi đấu là để phục vụ các cấp đội tuyển từ U đến quốc gia. V-League, giải đỉnh cao của BĐVN không thể tiếp tục phát triển tách rời đội tuyển quốc gia. Lịch thi đấu, số trận, cường độ, thậm chí số lượng ngoại binh đều phải được tính toán từ mục tiêu cuối cùng: nâng cấp cầu thủ Việt cho chuẩn châu Á. Hơn hết, V-League phải diễn ra liên tục, không thể dừng vì các giải trẻ, thay vào đó chỉ dừng trong những dịp FIFA Days.

Thứ tư, dứt khoát trong câu chuyện Việt kiều - nhập tịch Không thể nửa vời. Hoặc coi đó là nguồn lực chiến lược, hoặc đừng nhắc đến. Indonesia đã xác định xong và đã tiến hành làm với sự ủng hộ tuyệt đối của chính phủ, trong khi đó Việt Nam vẫn đang… tranh luận, chưa xác định rõ con đường phải đi để mà tiến hành rồi xây dựng.

Lời cảnh báo cuối cùng

Bóng đá Đông Nam Á đang bước vào giai đoạn phân tầng chiến lược. Có quốc gia với mục tiêu vô địch khu vực, nhưng cũng có quốc gia đưa ra mục tiêu rất rõ ràng: dự World Cup!

Indonesia đã xác định xong mục tiêu, đồng thời đã và đang làm, làm quyết liệt để đưa đội tuyển quốc gia vượt ngoài khu vực Đông Nam Á để vươn tầm trên cao châu Á qua chiếc vé thông hành đến vòng chung kết World Cup.

Nếu BĐVN không sớm trả lời câu hỏi: “Mục tiêu của chúng ta là gì?” thì trong một thập kỷ tới, BĐVN có thể vẫn là đội tuyển mạnh ở ASEAN. Thế nhưng, chúng ta sẽ đứng ngoài cuộc chơi lớn.

Đặng Hoàng