IAEA chuyển vấn đề hạt nhân Iran lên HĐBA LHQ

Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA) họp tại Vienna, Áo. Ảnh: IRNA/TTXVN phát

Nghị quyết do Mỹ, Anh, Pháp và Đức đề xuất, được thông qua với 23 phiếu thuận, 3 phiếu chống và 8 phiếu trắng trong Hội đồng Thống đốc gồm 35 thành viên. Trung Quốc, Nga và Niger bỏ phiếu phản đối. Theo nghị quyết, Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi được yêu cầu báo cáo vấn đề Iran lên HĐBA LHQ và Đại hội đồng LHQ.

IAEA cho biết từ lâu đã yêu cầu Iran giải trình về các dấu vết urani được phát hiện tại một số địa điểm chưa được Tehran khai báo. Tháng 6/2025, Hội đồng Thống đốc kết luận Iran không tuân thủ các nghĩa vụ không phổ biến vũ khí hạt nhân do thiếu hợp tác với cuộc điều tra này. IAEA hiện cũng không được tiếp cận một số cơ sở hạt nhân chủ chốt của Iran sau các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở này.

Ngay lập tức, Iran bác bỏ cáo buộc và chỉ trích nghị quyết mới. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho rằng nghị quyết “hoàn toàn không phù hợp”, khẳng định Tehran không vi phạm các nghĩa vụ và cho rằng tình trạng hiện nay bắt nguồn từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào các cơ sở hạt nhân Iran. Đại diện Iran tại IAEA Reza Najafi cũng cho rằng nghị quyết được thông qua dưới sức ép chính trị và là động thái “phản tác dụng”.

Phó Tổng thống thứ nhất Iran Mohammad Reza Aref cáo buộc IAEA áp dụng “tiêu chuẩn kép”, cho rằng nghị quyết chống lại chương trình hạt nhân hòa bình của Iran được những nước sở hữu vũ khí hạt nhân đề xuất và từng vi phạm thỏa thuận hạt nhân Iran. Ông khẳng định Iran sẽ tiếp tục bảo vệ các quyền hợp pháp và con đường phát triển năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình.

Trong khi đó, nghị sĩ Iran Hassan Ghashghavi cho rằng nghị quyết của IAEA sẽ không mang lại kết quả thực chất. Trên mạng xã hội X, ông cho rằng Mỹ và các nước phương Tây đang tiếp tục gây sức ép đối với Iran sau các cuộc tấn công quân sự, đồng thời cảnh báo châu Âu và Mỹ sẽ phải trả giá cho vai trò mà họ đang đảm nhận trong vấn đề này.

Trước các cuộc tấn công hồi tháng 6/2025, IAEA ước tính Iran sở hữu khoảng 440 kg urani được làm giàu tới 60%, mức cao hơn nhiều so với giới hạn 3,67% theo thỏa thuận hạt nhân năm 2015 và tiệm cận mức 90% thường được coi là cấp độ làm giàu để chế tạo vũ khí. Tuy nhiên, số phận kho dự trữ này vẫn chưa được xác định rõ. IAEA cảnh báo việc thiếu thông tin và quyền tiếp cận các cơ sở hạt nhân của Iran đang làm gia tăng quan ngại về nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân.

Việc chuyển vấn đề lên HĐBA LHQ tạo cơ sở để cơ quan này xem xét các biện pháp tiếp theo, trong đó có khả năng áp đặt trừng phạt. Tuy nhiên, khả năng HĐBA thông qua các biện pháp trừng phạt mới được đánh giá là hạn chế do Nga và Trung Quốc, hai đồng minh của Iran, đều là thành viên thường trực và có quyền phủ quyết.