Hydrogen mở đường cho công nghiệp không phát thải

Ngày 7/2/2024, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 165/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Chiến lược hướng tới xây dựng hệ sinh thái hydrogen đồng bộ từ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển, phân phối đến sử dụng, từng bước đưa Việt Nam trở thành quốc gia có năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị hydrogen khu vực và thế giới.

Các chuyên gia nhận định hydrogen sẽ là một trong những trụ cột của hệ thống năng lượng tương lai, góp phần khử carbon trong công nghiệp, giao thông và sản xuất điện, đồng thời tạo động lực mới cho tăng trưởng xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Tại Diễn đàn "Năng lượng hydrogen và tương lai công nghiệp không phát thải" diễn ra sáng 29/7 tại Hà Nội, TS Mai Duy Thiện - Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam (VCEA) cho biết, Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển ngành công nghiệp hydrogen nhờ nguồn năng lượng tái tạo dồi dào như điện gió ngoài khơi, điện mặt trời và thủy điện. Cùng với vị trí địa lý thuận lợi và quá trình hội nhập sâu rộng, đây là nền tảng để thu hút đầu tư, tiếp nhận công nghệ hiện đại và tham gia thị trường hydrogen toàn cầu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy ngành hydrogen của Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu.

TS Mai Duy Thiện - Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam (VCEA).

Nêu thực trạng của ngành công nghiệp này, ông Nguyễn Ngọc Hiếu - đại diện Vụ Dầu khí và Than (Bộ Công Thương) cho hay, Việt Nam hiện sản xuất khoảng 500.000 tấn hydrogen mỗi năm nhưng chủ yếu là hydrogen xám và hydrogen nâu từ nhiên liệu hóa thạch, phục vụ sản xuất phân bón và lọc hóa dầu.

Kể từ khi Chiến lược hydrogen được ban hành, Bộ Công Thương đã nhận được nhiều đề xuất đầu tư các dự án hydrogen xanh từ doanh nghiệp trong và ngoài nước. Với điều kiện hiện nay, mục tiêu sản xuất 100.000-500.000 tấn hydrogen xanh vào năm 2030 được đánh giá khả thi.

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn chưa có dự án hydrogen xanh quy mô thương mại và cũng chưa xuất khẩu hydrogen. Một số doanh nghiệp mới bắt đầu nghiên cứu các dự án năng lượng tái tạo ngoài khơi để chuẩn bị cho mục tiêu xuất khẩu trong tương lai.

Theo Bộ Công Thương, rào cản lớn hiện nay là hệ thống chính sách vẫn chưa đủ hấp dẫn để hình thành một ngành công nghiệp hydrogen hoàn chỉnh. Bộ đang phối hợp với các bộ, ngành xây dựng cơ chế ưu đãi đầu tư, hỗ trợ tín dụng, nghiên cứu - phát triển, chuyển giao công nghệ, hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật và thúc đẩy nhu cầu sử dụng hydrogen trong giao thông, công nghiệp và sản xuất điện.

PGS, TS Phạm Hoàng Lương - Phó Chủ tịch VCEA - cũng cho rằng hydrogen không chỉ là nguyên liệu đầu vào cho sản xuất mà còn là nhiên liệu sạch giúp giảm phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch và tăng tính linh hoạt cho quá trình chuyển đổi năng lượng.

Ông nhận định, mục tiêu sản xuất 10-20 triệu tấn hydrogen xanh vào năm 2050 theo Chiến lược quốc gia là rất tham vọng, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của chính sách, công nghệ và doanh nghiệp.

PGS, TS Phạm Hoàng Lương - Phó Chủ tịch VCEA.

Trong khi đó, đề cập đến phát triển hydro tự nhiên (hydro trắng), TS Nguyễn Quốc Thập - Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam nhìn nhận, chiến lược và khung pháp lý hiện nay mới tập trung vào hydrogen xanh, trong khi hydro trắng vẫn chưa được nghiên cứu và định vị trong các chính sách phát triển năng lượng.

Do đó, Việt Nam cần sớm triển khai điều tra cơ bản nhằm đánh giá tiềm năng hydro tự nhiên; đầu tư cho các dự án nghiên cứu, thí điểm; tăng cường hợp tác quốc tế và từng bước hoàn thiện khung pháp lý trước khi phát triển ở quy mô thương mại.

Theo TS Nguyễn Quốc Thập, trên thế giới, hydro tự nhiên đã được phát hiện tại nhiều quốc gia và công nghệ khai thác đang dần hoàn thiện. Tại Canada, các dự án được phát triển theo chuỗi khép kín, kết hợp khai thác hydro với nhà máy điện ngay tại khu vực mỏ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn năng lượng này.

Về điều kiện trong nước, theo Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, Việt Nam có nhiều đứt gãy sâu, núi lửa cổ và hệ thống suối nước nóng - những yếu tố thuận lợi cho sự hình thành và lưu giữ hydro tự nhiên.

"Hydro tự nhiên, hay hydro trắng, có thể trở thành một 'nguồn vàng trắng tiềm ẩn', mở ra cơ hội chiến lược cho Việt Nam trong cuộc cách mạng năng lượng toàn cầu. Điều quan trọng là chúng ta phải chuẩn bị từ sớm, đẩy mạnh nghiên cứu, thí điểm và từng bước phát triển ngành công nghiệp hydro tự nhiên", ông nhấn mạnh.

Minh Thu