Huyết áp cao âm thầm bào mòn chức năng thận thế nào?

ThS.BS Nguyễn Thu Huyền (Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 Bộ Công an) cho biết, tăng huyết áp thường không gây triệu chứng rõ ràng nên nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi khám sức khỏe hoặc khi đã xuất hiện biến chứng. Trong thời gian huyết áp tăng kéo dài, các mạch máu và cơ quan quan trọng như thận có thể liên tục chịu tổn thương.

Huyết áp cao gây tổn thương thận thế nào?

Thận đặc biệt nhạy cảm với tình trạng tăng huyết áp bởi cơ quan này chứa hệ thống mạch máu nhỏ và cầu thận đảm nhiệm nhiệm vụ lọc máu, loại bỏ các chất cặn bã và lượng dịch dư thừa khỏi cơ thể.

Khi huyết áp duy trì ở mức cao trong thời gian dài, áp lực lên thành mạch tăng lên, có thể làm tổn thương và làm dày các mạch máu nhỏ ở thận. Lòng mạch có thể hẹp lại, khiến lượng máu tới các đơn vị lọc của thận bị ảnh hưởng.

Theo thời gian, những tổn thương này có thể khiến cầu thận bị xơ hóa, làm giảm dần khả năng lọc của thận.

Điều đáng lưu ý là quá trình này thường diễn ra âm thầm. Người bệnh có thể không cảm thấy đau hoặc xuất hiện triệu chứng đặc hiệu dù tổn thương thận đã bắt đầu xảy ra. Vì vậy, một người bị tăng huyết áp nhiều năm nhưng không kiểm soát tốt vẫn có thể có nguy cơ suy giảm chức năng thận mà không nhận biết.

Huyết áp cao âm thầm tàn phá chức năng thận (Ảnh: SKĐS)

Không chỉ thận, nhiều cơ quan bị ảnh hưởng

Tổn thương do tăng huyết áp không chỉ xảy ra tại thận mà còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan đích, đặc biệt là tim, não và mắt.

Tại tim, huyết áp cao khiến tim phải làm việc nhiều hơn. Ban đầu, cơ tim có thể dày lên để thích nghi, nhưng về lâu dài có thể trở nên cứng và suy giảm chức năng, làm tăng nguy cơ bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim và suy tim.

Tại não, tăng huyết áp kéo dài có thể làm tổn thương các động mạch nhỏ và thúc đẩy xơ vữa động mạch, từ đó làm tăng nguy cơ đột quỵ thiếu máu não và xuất huyết não. Tổn thương mạch máu não kéo dài cũng có thể liên quan đến suy giảm nhận thức.

Các mạch máu ở võng mạc cũng có thể bị ảnh hưởng, gây thay đổi ở đáy mắt và trong trường hợp nặng ảnh hưởng đến thị lực.

Làm gì để bảo vệ thận?

Kiểm soát huyết áp là một trong những biện pháp quan trọng để hạn chế tổn thương thận và các cơ quan đích.

Người đã được chẩn đoán tăng huyết áp cần tuân thủ phác đồ điều trị, dùng thuốc theo chỉ định và không tự ý ngừng thuốc khi thấy huyết áp ổn định. Bên cạnh đó, nên giảm muối, tăng rau xanh và trái cây, hạn chế chất béo bão hòa, duy trì cân nặng hợp lý và tập luyện thường xuyên.

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị người trưởng thành tiêu thụ dưới 5g muối/ngày. Người bệnh cũng nên không hút thuốc, hạn chế rượu bia và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu.

Với người tăng huyết áp, theo dõi không nên chỉ dừng ở chỉ số huyết áp. Kiểm tra chức năng thận và xét nghiệm nước tiểu theo chỉ định của bác sĩ giúp phát hiện sớm dấu hiệu tổn thương.

Tăng huyết áp có thể không gây đau nhưng không có nghĩa là vô hại. Phát hiện sớm, điều trị đúng và duy trì huyết áp trong mục tiêu giúp bảo vệ thận, đồng thời giảm nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim và suy tim.