Hướng đi mới từ mô hình nuôi chồn hương

Đổi mới tư duy để tạo giá trị mới

Nhiều năm qua, tái cơ cấu ngành nông nghiệp luôn đặt ra yêu cầu chuyển từ sản xuất truyền thống sang phát triển các mô hình có giá trị kinh tế cao, phù hợp với nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, để biến chủ trương thành hiện thực, điều quan trọng nhất chính là có những người tiên phong dám nghĩ, dám làm và chấp nhận thử sức với những hướng đi mới. Mô hình nuôi chồn hương của bà Bùi Thị Nghĩa, ở thôn Gio Sơn, xã Cồn Tiên là một minh chứng rõ nét cho tinh thần ấy.

Sau nhiều năm lập nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh, thay vì tiếp tục kinh doanh ở nơi có điều kiện thuận lợi, bà Nghĩa quyết định trở về quê hương với mong muốn đầu tư vào nông nghiệp.

Nhờ nhiều năm học hỏi kỹ thuật nên việc nuôi chồn hương của bà Bùi Thị Nghĩa khá thuận lợi - Ảnh: L.T

Theo bà Nghĩa, sự lựa chọn ấy không xuất phát từ cảm tính. Bởi lẽ, trước khi bắt tay xây dựng mô hình, bà dành nhiều năm tìm hiểu đặc tính của chồn hương, tham quan các mô hình trên cả nước, nghiên cứu kỹ thuật và đánh giá nhu cầu thị trường. Tháng 6/2025, sau khi cơ bản chuẩn bị đầy đủ về vốn, kiến thức và điều kiện chăn nuôi, bà đầu tư xây dựng trang trại với 240 con giống chồn hương ban đầu.

Nói về kỹ thuật, bà Nghĩa cho biết, khâu quan trọng nhất trong quá trình nuôi chồn hương là giữ chuồng trại luôn sạch sẽ, thông thoáng vào mùa hè và kín gió vào mùa đông. Mỗi con được nuôi riêng để thuận tiện theo dõi sức khỏe và sinh sản.

Thức ăn của chồn hương khá đơn giản, gồm chuối chín, cám tổng hợp, đầu gà, cá rô phi, cá trê và trứng gà. Chi phí thức ăn chỉ khoảng 3.000 đồng/con/ngày nên không quá cao.

Chồn hương có mùa phối giống kéo dài từ tháng 1-8 hằng năm. Sau khi phối giống thành công, chồn cái được bổ sung thêm trứng vịt lộn luộc và cháo để tăng dinh dưỡng. Khoảng 70 ngày sau, mỗi con cái sinh từ 3-6 con, bình quân khoảng 2,5 lứa mỗi năm.

Do chồn hương có tập tính sinh sản đặc biệt, thời gian động dục diễn ra chủ yếu vào ban đêm và chỉ kéo dài trong thời gian ngắn. Vì vậy, nhiều đêm bà Nghĩa phải thức trắng theo dõi từng biểu hiện của đàn vật nuôi để kịp thời đưa chồn đi phối giống, bảo đảm tỉ lệ sinh sản cao.

Chỉ sau một năm, từ 240 con giống ban đầu, đàn chồn đã phát triển lên hơn 1.000 con. Trong năm đầu tiên, trang trại xuất bán hơn 800 con giống với giá khoảng 9 triệu đồng mỗi cặp, đạt doanh thu khoảng 3,6 tỉ đồng.

“Nhờ nhiều năm học hỏi kỹ thuật nên việc nuôi chồn hương của tôi khá thuận lợi. Loài vật này không quá khó nuôi nhưng người nuôi phải kiên trì, tỉ mỉ và nắm rõ tập tính của chúng. Chỉ cần làm đúng quy trình thì tỉ lệ sinh sản sẽ cao”, bà Nghĩa chia sẻ.

Hình thành chuỗi liên kết bền vững

Ngay sau khi thấy được hiệu quả, bà Nghĩa chủ động liên kết với các hộ dân khác cùng mở rộng mô hình. Hiện, bà Nghĩa đang hỗ trợ 7 hộ dân tại Quảng Trị phát triển mô hình nuôi chồn hương với tổng đàn khoảng 700 con. Không chỉ cung cấp con giống, bà còn trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ chăm sóc và bao tiêu đầu ra để người dân yên tâm đầu tư sản xuất.

Theo bà Nghĩa, nhu cầu đối với chồn hương giống và chồn thương phẩm hiện rất lớn, trong khi sản lượng mới chỉ đáp ứng được một phần. Nhiều doanh nghiệp trong nước và đối tác nước ngoài đã đặt vấn đề thu mua, mở ra dư địa phát triển cho mô hình trong thời gian tới. Nhận thấy hiệu quả bước đầu, chính quyền địa phương cũng thống nhất chủ trương giao khoảng 2ha đất để mở rộng trang trại lên quy mô khoảng 3.200 con.

Thức ăn của chồn hương khá đơn giản, chủ yếu gồm chuối chín, cám tổng hợp, đầu gà, cá rô phi, cá trê và trứng gà - Ảnh: L.T

Ông Lê Phước Hiếu, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Cồn Tiên cho biết, theo Nghị định số 06/2019/NĐ-CP của Chính phủ, chồn hương thuộc nhóm động vật rừng được phép gây nuôi vì mục đích thương mại khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện và được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, quản lý theo quy định.

Do đó, địa phương khuyến khích phát triển mô hình theo quy định của pháp luật, bảo đảm các yêu cầu về nguồn gốc động vật, thú y và bảo vệ môi trường; đồng thời đánh giá đây là hướng đi có triển vọng trong phát triển kinh tế nông thôn. Nếu được quy hoạch bài bản, quản lý chặt chẽ theo quy định pháp luật và tiếp tục mở rộng liên kết sản xuất, mô hình nuôi chồn hương thương phẩm không chỉ tạo thêm sinh kế cho người dân mà còn góp phần đa dạng hóa cơ cấu vật nuôi, nâng cao giá trị nông nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn của Quảng Trị theo hướng hiện đại, bền vững.