Hợp tác hiệu quả cho đầu tư mạo hiểm

Nhiều quỹ ngoại mong muốn hợp tác

Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đang lấy ý kiến hoàn thiện Đề án thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia trước khi trình Thủ tướng Chính phủ xem xét ban hành. Theo dõi hồ sơ của Đề án cho thấy, cùng với các góp ý về mô hình tổ chức và cơ cấu vốn, thì cơ chế hợp tác giữa Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia với các tổ chức quản lý quỹ chuyên nghiệp đang nhận được sự quan tâm của nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm trong và ngoài nước.

Cụ thể, Quỹ đầu tư mạo hiểm Quest Ventures (Singapore) bày tỏ sẵn sàng tham gia với vai trò đối tác quản lý quỹ, đồng thời cam kết góp 1% vốn theo thông lệ quốc tế nhằm bảo đảm sự đồng hành về lợi ích với các nhà đầu tư. Theo đề xuất của Quest Ventures, Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia sẽ đóng vai trò nhà đầu tư góp vốn dẫn dắt, còn đơn vị quản lý quỹ sẽ huy động thêm các nhà đầu tư tổ chức trong khu vực để thành lập các quỹ thành viên tập trung đầu tư vào doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam.

Bên cạnh Quest Ventures, các quỹ khác như Gobi Partners, ThinkZone Ventures và PAMCO cũng gửi thư ngỏ bày tỏ mong muốn đồng hành cùng Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia. Các đề xuất tập trung vào việc mở cơ chế để các tổ chức quản lý quỹ tư nhân tham gia huy động vốn, đồng quản lý danh mục đầu tư, thành lập các quỹ theo từng lĩnh vực, thực hiện đồng đầu tư với Nhà nước và mở rộng kết nối với các nhà đầu tư quốc tế.

Theo Bộ KH&CN, việc nhiều tổ chức quản lý quỹ và quỹ đầu tư quốc tế chủ động đề xuất tham gia hợp tác ngay từ giai đoạn xây dựng Đề án cho thấy mô hình Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia đã bước đầu nhận được sự quan tâm của thị trường. Trên cơ sở đó, Ban soạn thảo tiếp tục hoàn thiện cơ chế hoạt động theo hướng huy động nguồn lực xã hội, trong đó Nhà nước giữ vai trò vốn dẫn dắt, còn hoạt động đầu tư được thực hiện thông qua các tổ chức quản lý quỹ chuyên nghiệp và các nhà đầu tư cùng tham gia góp vốn.

Thực tế, hướng tiếp cận này đã được TP. Hồ Chí Minh triển khai thông qua Công ty cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh theo mô hình hợp tác công - tư (PPP). Theo ông Hoàng Đức Trung, Giám đốc VinaCapital Ventures, mô hình này được xây dựng trên nguyên tắc vận hành theo cơ chế doanh nghiệp và thị trường, trong đó phần vốn nhà nước đóng vai trò “vốn mồi” để thu hút thêm dòng vốn tư nhân, thay vì Nhà nước trực tiếp thực hiện hoạt động đầu tư.

Ở góc độ thị trường, ông Từ Minh Thiện, Trưởng phòng Tư vấn đầu tư, Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam cho rằng, nếu ngân sách nhà nước tham gia đầu tư mạo hiểm thì cần được vận hành theo tư duy của một quỹ đầu tư, tức đầu tư thông qua góp vốn cổ phần, quản lý theo danh mục và thực hiện thoái vốn để tái tạo nguồn lực cho các khoản đầu tư mới. Theo ông Thiện, hiệu quả của mô hình này không nên đánh giá ở từng dự án riêng lẻ mà ở khả năng tạo sức lan tỏa, thu hút thêm doanh nghiệp, nhà đầu tư và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Các doanh nghiệp tham gia kêu gọi vốn đầu tư từ CTCP Quỹ đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh

Hoàn thiện cơ chế hợp tác

Theo nhiều chuyên gia, mặc dù đến thời điểm hiện tại Đề án Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia nhận được khá nhiều ý kiến đồng thuận tích cực, nhưng để thu hút được các tổ chức quản lý quỹ và nhà đầu tư cùng tham gia, cơ chế quản lý phần vốn nhà nước cần tiếp tục được hoàn thiện.

Ông Hoàng Minh, Thứ trưởng Bộ KH&CN cho rằng, Đề án cần quy định cơ chế đánh giá phần vốn nhà nước theo hiệu quả của toàn bộ danh mục đầu tư trong chu kỳ khoảng 10 năm, thay vì đánh giá từng khoản đầu tư riêng lẻ. Cách tiếp cận này, theo ông Minh, sẽ tạo điều kiện để đơn vị quản lý quỹ thực hiện đúng nguyên tắc của đầu tư mạo hiểm và chủ động lựa chọn các dự án đổi mới sáng tạo có tiềm năng tăng trưởng cao.

Ở góc độ hoàn thiện hành lang pháp lý, PGS.TS. Trương Nguyễn Luân Vũ, Trưởng khoa Cơ khí chế tạo máy, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh cho rằng, cần bổ sung cơ chế thí điểm đối với công nghệ, sản phẩm và mô hình kinh doanh mới, đồng thời có quy định rõ hơn về phạm vi chấp nhận rủi ro trong hoạt động đầu tư mạo hiểm. Ông Vũ cho rằng, đây là điều kiện để các quỹ có thể tham gia ngay từ giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm, thay vì chỉ đầu tư khi doanh nghiệp đã bước sang giai đoạn thương mại hóa và mức độ rủi ro giảm xuống.

Trong khi đó, ông Nguyễn Quang Long, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng, cùng với cơ chế đầu tư, Đề án cần xây dựng một khung quản trị quỹ theo thông lệ quốc tế, từ quy trình lựa chọn dự án, quản lý danh mục đầu tư, quản trị rủi ro đến cơ chế giám sát độc lập và minh bạch thông tin. Đồng thời, cần phân định rõ quyền hạn, trách nhiệm giữa Nhà nước và đơn vị quản lý quỹ, cũng như cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tạo niềm tin cho các nhà đầu tư tư nhân khi tham gia đồng đầu tư.

Theo các chuyên gia, Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia được kỳ vọng tạo ra cơ chế để Nhà nước và khu vực tư nhân cùng chia sẻ rủi ro trong đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. Giá trị của Đề án vì vậy không chỉ nằm ở nguồn vốn ngân sách được bố trí, mà còn ở khả năng huy động thêm các tổ chức quản lý quỹ, nhà đầu tư và tổ chức tài chính cùng tham gia, từng bước hình thành hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm vận hành theo nguyên tắc thị trường.

Việc hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia được nhiều startup công nghệ kỳ vọng sẽ gia tăng cơ hội huy động vốn nhằm hoàn thiện và thương mại hóa sản phẩm.