Hồi sinh nhờ canh tác hữu cơ

Hiện nay, toàn tỉnh có trên 56.000 ha hồi, được trồng ở nhiều xã trên địa bàn tỉnh. Trong nhiều năm qua, việc sản xuất còn mang tính tự phát, thiếu đầu tư đã khiến năng suất, chất lượng hồi chưa tương xứng với tiềm năng. Trước yêu cầu nâng cao giá trị, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường, việc chuyển đổi sang canh tác hồi theo hướng hữu cơ đang được xác định là hướng đi tất yếu, góp phần phát triển bền vững cho cây hồi của tỉnh.

Hạn chế trong canh tác

Nhiều năm qua, người dân chủ yếu để hồi phát triển tự nhiên, chưa chú trọng đầu tư chăm sóc rừng hồi và cải tạo đất. Điều này khiến đất trồng dần bị suy kiệt dinh dưỡng; cây hồi phát triển kém, dễ nhiễm sâu bệnh, tỷ lệ ra hoa thấp, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và thu nhập của bà con.

Mô hình hồi hữu cơ của người dân xã Yên Phúc

Khánh Khê là một trong những xã có diện tích hồi lớn trên địa bàn tỉnh, tuy nhiên những năm qua giá trị kinh tế từ cây trồng này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Bà Hà Thị Minh, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Khánh Khê cho biết: Toàn xã có trên 3.800 ha hồi, trong đó, có trên 200 ha già cỗi, sinh trưởng kém, năng suất thấp. Sản lượng trung bình hằng năm chỉ đạt trên 2.100 tấn hồi khô, chưa tương xứng với tiềm năng. Nguyên nhân chủ yếu là do người dân vẫn duy trì tập quán canh tác cũ, ít đầu tư cho rừng hồi, chủ yếu thu hái tự nhiên nên hiệu quả không cao.

Không chỉ riêng xã Khánh Khê, tại xã Văn Quan, người dân cũng chưa áp dụng kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng hồi. Ông Nông Văn Hiển (xã Văn Quan) cho biết: Nhà tôi có khoảng 1 ha hồi đã được trồng cách đây gần 30 năm. Cây hồi chủ yếu phát triển tự nhiên, gia đình tôi chỉ phát quang khi đến vụ thu hoạch. Rừng hồi cũng đã có nhiều cây già cỗi, nhiễm nấm bệnh, sản lượng rất thấp. Năm nào điều kiện thời tiết thuận lợi thì sản lượng đạt khoảng 1 - 2 tấn, nếu mất mùa chỉ được vài tạ.

Thực tế cho thấy nhiều năm qua, người dân trên địa bàn tỉnh vẫn chủ yếu chăm sóc hồi theo cách truyền thống, để cây phát triển tự nhiên, không chăm bón. Theo số liệu rà soát của cơ quan chuyên môn, hiện nay toàn tỉnh có trên 3.200 ha rừng hồi già cỗi (trên 50 năm), thoái hóa, năng suất thấp.

Phát triển theo hướng hữu cơ

Trước yêu cầu của thực tiễn sản xuất, nâng cao chất lượng hồi đáp ứng yêu cầu của thị trường, phục vụ chế biến và xuất khẩu, Fcác cấp, ngành chuyên môn trên địa bàn tỉnh đã thực hiện nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng suất, chất lượng hồi. Trong đó, phát triển hồi theo hướng hữu cơ là một trong những giải pháp nổi bật. Mục tiêu trong giai đoạn 2021 - 2030, sản lượng hoa hồi khô đạt 13.000 - 15.000 tấn/năm.

Theo đó, từ năm 2020, UBND các huyện (cũ) đã triển khai các mô hình dự án sản xuất hồi theo tiêu chuẩn hữu cơ. Cụ thể như, huyện Chi Lăng (cũ) đã triển khai 10 dự án; huyện Cao Lộc (cũ) triển khai 6 dự án; huyện Bình Gia (cũ) đã triển khai 1 dự án... Các hộ tham gia mô hình, dự án đều được hỗ trợ phân bón hữu cơ, tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh hại và cấp chứng nhận hữu cơ. Qua triển khai các mô hình, người trồng hồi đã thay đổi phương thức canh tác truyền thống sang áp dụng thực hiện các biện pháp thâm canh, từng bước nâng cao hiệu quả.

Bên cạnh đó, UBND các xã cũng chủ động triển khai các mô hình hồi hữu cơ, xã Bằng Mạc là một điển hình. Theo thống kê của UBND xã, địa bàn có gần 1.700 ha hồi, trong đó, có hơn 1.300 ha đang cho thu hoạch. Để nâng cao giá trị của cây hồi, năm 2021, xã Bằng Mạc triển khai mô hình trồng, chăm sóc hồi hữu cơ với khoảng 120 ha. Chỉ sau 1 năm chăm sóc, năng suất hồi hữu cơ vượt trội so với các rừng hồi được canh tác theo cách truyền thống, sản lượng tăng từ 40 - 60% trên từng hộ. Từ cuối năm 2021 đến nay, UBND xã Bằng Mạc đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn hướng dẫn, hỗ trợ bà con mở rộng diện tích hồi hữu cơ nâng tổng diện tích lên gần 500 ha.

Ngoài ra, thời gian qua, các cấp, ngành chuyên môn đã tăng cường tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn người dân quy trình trồng, chăm sóc cây hồi, việc sử dụng phân bón hợp lý, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng chủng loại, đúng thời kỳ, khuyến khích sử dụng các loại thiên địch để phòng các loại sâu, bệnh… Qua đó, cung cấp các kiến thức cho người dân ứng dụng vào thực thiễn nâng cao năng suất, chất lượng hồi.

Anh Vi Văn Hải, Tổ trưởng Tổ hợp tác hồi hữu cơ Bình Phúc (xã Yên Phúc) cho biết: Năm 2021, tổ hợp tác được cơ quan chuyên môn tỉnh hỗ trợ thực hiện mô hình canh tác hồi hữu cơ với diện tích 35 ha. Theo đó, tổ hợp tác được hỗ trợ phân bón vi sinh hữu cơ, tập huấn kỹ thuật chăm sóc hồi như cắt tỉa cành, bón phân, phòng trừ sâu bệnh theo hướng an toàn, sinh học. Nhờ đó, chất lượng hồi được nâng cao, cánh đều, mẫu mã đẹp hơn, năng suất đạt khoảng 2 tấn hồi tươi/ha, tăng khoảng 20% so với trước.

Theo số liệu của cơ quan chuyên môn, hiện nay, toàn tỉnh có khoảng 56.000 ha hồi, tập trung chủ yếu tại các xã: Yên Phúc, Điềm He, Tân Đoàn, Cao Lộc, Ba Sơn, Thiện Thuật, Bằng Mạc, Bình Gia... (trong đó, có trên 2.000 ha hồi hữu cơ). Diện tích cho thu hoạch ổn định (từ 15 - 50 năm tuổi) có khoảng 40.000 ha. Sản lượng hoa hồi khô trong 5 năm trở lại đây đạt từ 13.000 - 15.000 tấn (đạt mục tiêu đề ra).

Ông Hoàng Văn Chiều, Phó Giám Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Thời gian qua, các mô hình phát triển hồi hữu cơ đã góp phần nâng cao chất lượng hồi, giá trị cao hơn so với hồi được chăm sóc theo phương thức truyền thống. Thời gian tới, để góp phần phát triển bền vững sản phẩm hồi, sở sẽ tiếp tục đẩy mạnh triển khai các giải pháp kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất, trong đó chú trọng phát triển diện tích hồi đạt tiêu chuẩn hữu cơ. Để mở rộng diện tích hồi hữu cơ, sở sẽ lựa chọn các mô hình hiệu quả tốt để người dân học tập, nhân rộng.

Với những giải pháp đã và đang được các cấp, ngành chức năng trên địa bàn tỉnh thực hiện đã hỗ trợ, giúp người dân dần thay đổi phương pháp canh tác truyền thống sang áp dụng thực hiện các biện pháp thâm canh cho cây hồi như: bón phân, tạo tán... Qua đó, nâng cao hiệu quả, giá trị kinh tế từ cây hồi, góp phần đưa cây chủ lực của tỉnh phát triển bền vững.

CÁT TIÊN - HIỂU LAM