Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc họp khẩn vào ngày 5/1 về tình hình ở Venezuela

Tính hợp pháp của việc Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro sẽ được xem xét kỹ lưỡng tại Liên Hợp Quốc trong phiên họp khẩn của Hội đồng bảo an vào hôm 5/1.

Nga, Trung Quốc và nhiều nước đã cáo buộc Mỹ vi phạm luật pháp quốc tế, nhưng các đồng minh của Mỹ đến nay lại ít lên tiếng hơn về bất kỳ mối lo ngại nào về việc sử dụng lực lượng quân sự của Mỹ để bắt giữ một vị nguyên thủ nước ngoài.

Người phát ngôn của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres cho biết hôm 3/1 rằng ông coi chiến dịch của Mỹ là hành động tạo ra "một tiền lệ nguy hiểm". Nhiều chuyên gia pháp lý cũng cho rằng hành động của Mỹ là bất hợp pháp, mặc dù Washington có thể sẽ ngăn chặn bất kỳ nỗ lực nào của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhằm buộc họ chịu trách nhiệm.

Sau chiến dịch của Mỹ, các quốc gia Châu Âu phần lớn kêu gọi tôn trọng luật pháp quốc tế mà không trực tiếp chỉ trích Washington, mặc dù Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot cho biết Mỹ đã vi phạm "nguyên tắc không dùng vũ lực, nguyên tắc nền tảng của luật pháp quốc tế".

Toàn cảnh một phiên họp của Hội đồng Bảo an LHQ - Ảnh: Tân Hoa Xã

Thiếu cơ sở pháp lý

Hiến chương Liên Hợp Quốc quy định rằng các thành viên "phải kiềm chế trong quan hệ quốc tế của mình khỏi việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại sự toàn vẹn lãnh thổ hoặc độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào".

Hiện có 193 thành viên của Liên Hợp Quốc. Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz hôm 4/1 đã trích dẫn Điều 51 của Hiến chương Liên Hợp Quốc, trong đó nêu rõ rằng không điều gì "có thể làm tổn hại đến quyền tự vệ cá nhân hoặc tập thể vốn có nếu một cuộc tấn công vũ trang xảy ra chống lại một quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc".

Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý cho rằng chiến dịch của Mỹ là bất hợp pháp vì thiếu sự cho phép của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, không có sự đồng ý của Venezuela và không cấu thành hành động tự vệ chống lại một cuộc tấn công vũ trang.

Nhưng Mỹ có thể không thể bị quy trách nhiệm cho bất kỳ vi phạm nào của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, cơ quan có nhiệm vụ duy trì hòa bình và an ninh quốc tế vì Mỹ nắm giữ quyền phủ quyết - cùng với Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp - nên có thể ngăn chặn mọi hành động ra nghị quyết trừng phạt của cơ quan này.

Ông Maduro bị truy tố vào năm 2020 với các cáo buộc của Mỹ liên quan đến ma túy nhưng ông và chính quyền Venezuela đã cực lực bác bỏ những cáo buộc này.

Milena Sterio - Giáo sư tại Trường Luật Đại học Bang Cleveland (Mỹ) cho rằng Washington "không thể thực hiện quyền tài phán ngoài lãnh thổ để bắt giữ các cá nhân ở bất cứ nơi nào họ muốn."

Adil Haque - một giáo sư tại Trường Luật Rutgers, cũng cho biết việc Mỹ bắt giữ ông Maduro "là một hành vi xâm phạm bất hợp pháp đến tính bất khả xâm phạm và quyền miễn trừ của một nguyên thủ quốc gia đương nhiệm, người rõ ràng đang thực hiện hiệu quả các chức năng chính thức của mình thay mặt cho nhà nước".

Anh Duy