Học sinh Thủ đô sáng tạo vì môi trường

Khơi nguồn sáng tạo xanh từ học đường

Trong bối cảnh ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu và rác thải nhựa đang trở thành thách thức toàn cầu, việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho thế hệ trẻ không còn dừng lại ở những bài học lý thuyết mà cần được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực. Và Cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh, thiếu niên và nhi đồng thành phố Hà Nội đã trở thành môi trường để những ý tưởng xanh được hình thành, phát triển và lan tỏa.

Năm 2026, cuộc thi tiếp tục ghi nhận sức hút lớn với 556 đề tài đăng ký tham gia, trong đó có 514 đề tài đủ điều kiện dự thi thuộc 5 lĩnh vực. Đáng chú ý, lĩnh vực Sản phẩm thân thiện môi trường có tới 110 hồ sơ đăng ký, với 99 sản phẩm hợp lệ, nằm trong nhóm lĩnh vực có số lượng đề tài cao nhất cuộc thi. Điều đó cho thấy vấn đề môi trường ngày càng được học sinh quan tâm, đồng thời phản ánh xu hướng sáng tạo gắn với phát triển bền vững đang ngày càng rõ nét trong thế hệ trẻ.

Cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh, thiếu niên và nhi đồng Hà Nội năm 2026 đang lan tỏa những ý tưởng xanh, nuôi dưỡng ý thức bảo vệ môi trường và khuyến khích sáng tạo vì cộng đồng.

Điểm nổi bật của các sản phẩm không nằm ở sự cầu kỳ hay giá trị vật chất mà ở tính thực tiễn và khả năng ứng dụng. Từ những vật liệu quen thuộc như chai nhựa, bìa carton, lon kim loại đã qua sử dụng, nhiều em đã tạo nên những sản phẩm phục vụ học tập và sinh hoạt hằng ngày, góp phần giảm lượng rác thải ra môi trường.

Nhiều nhóm học sinh còn mạnh dạn nghiên cứu các mô hình có hàm lượng khoa học cao như thùng rác thông minh tự động phân loại rác, hệ thống xử lý nước mini sử dụng năng lượng mặt trời, đồ dùng học tập làm hoàn toàn từ vật liệu tái chế hay các thiết bị tiết kiệm năng lượng. Những ý tưởng ấy tuy xuất phát từ góc nhìn hồn nhiên của tuổi học trò nhưng lại cho thấy khả năng quan sát thực tế, tư duy sáng tạo và mong muốn góp phần giải quyết các vấn đề môi trường bằng chính kiến thức của mình.

Theo ông Nguyễn Quang Minh, thành viên Hội đồng giám khảo lĩnh vực Sản phẩm thân thiện môi trường, nhiều sản phẩm năm nay có sự đầu tư nghiêm túc cả về ý tưởng, tính sáng tạo và khả năng ứng dụng. Không ít mô hình đã bám sát những vấn đề môi trường đang đặt ra trong cuộc sống, đồng thời thể hiện rõ tinh thần nghiên cứu khoa học của học sinh.

Lan tỏa trách nhiệm xanh tới cộng đồng

Điểm đáng quý của các sản phẩm dự thi không chỉ là tính sáng tạo mà còn là thông điệp tích cực về lối sống xanh được gửi gắm trong từng mô hình. Mỗi sản phẩm là một lời nhắc nhở về việc tiết kiệm tài nguyên, hạn chế rác thải, tận dụng vật liệu tái chế và sử dụng năng lượng sạch.

Theo TS Dương Tuấn Hưng, thành viên Hội đồng giám khảo lĩnh vực Sản phẩm thân thiện môi trường, việc các em học sinh quan tâm đến những vấn đề như xử lý rác, tiết kiệm năng lượng hay bảo vệ nguồn nước cho thấy ý thức bảo vệ môi trường đang được hình thành từ rất sớm. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng thế hệ công dân có trách nhiệm với thiên nhiên và xã hội.

Không chỉ dừng ở việc tìm kiếm ý tưởng mới, cuộc thi năm nay còn khuyến khích các đề tài có tính ứng dụng cao, hướng tới chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Nhiều sản phẩm được đánh giá có khả năng tiếp tục hoàn thiện để áp dụng trong trường học, gia đình hoặc cộng đồng, góp phần giải quyết những vấn đề thiết thực của cuộc sống.

Báo cáo sơ kết của Ban tổ chức cũng cho thấy chủ đề các đề tài ngày càng bám sát hơi thở cuộc sống, tập trung vào những vấn đề như biến đổi khí hậu, thiên tai, khủng hoảng năng lượng, đồng thời ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật (IoT) hay thực tế tăng cường để tạo ra các giải pháp hiệu quả hơn.

Theo GS.TS Đặng Thị Kim Chi, Chủ tịch Hội đồng giám khảo lĩnh vực Sản phẩm thân thiện môi trường, điều quan trọng nhất mà cuộc thi mang lại không chỉ là những giải thưởng mà còn là việc hình thành tư duy nghiên cứu khoa học, khơi dậy niềm đam mê sáng tạo và trách nhiệm xã hội trong mỗi học sinh.

Thực tế cho thấy, nhiều ý tưởng từng được hình thành từ sân chơi này đã tiếp tục được hoàn thiện, phát triển thành các sản phẩm hữu ích, tham gia các cuộc thi cấp quốc gia hoặc được ứng dụng trong thực tiễn. Đây cũng là minh chứng cho hiệu quả của việc đầu tư, bồi dưỡng tư duy sáng tạo ngay từ lứa tuổi thanh, thiếu niên, nhi đồng.

Bên cạnh việc phát hiện và bồi dưỡng tài năng trẻ, cuộc thi còn góp phần lan tỏa phong trào nghiên cứu khoa học trong học đường. Năm nay, số lượng trường học ở khu vực ngoại thành tham gia tăng lên rõ rệt; nhiều địa phương trước đây chưa có sản phẩm dự thi đã tích cực hưởng ứng, cho thấy sức lan tỏa ngày càng rộng của phong trào sáng tạo trong học sinh Thủ đô.

Mỗi sáng kiến xanh hôm nay có thể chỉ là một mô hình nhỏ, nhưng lại gieo mầm cho những thay đổi lớn trong tương lai. Khi ý thức bảo vệ môi trường được nuôi dưỡng từ những hành động cụ thể, khi tinh thần sáng tạo được khuyến khích ngay từ trên ghế nhà trường, Hà Nội sẽ có thêm một thế hệ công dân xanh - những người không chỉ biết yêu thiên nhiên mà còn sẵn sàng hành động để gìn giữ môi trường sống, góp phần xây dựng Thủ đô ngày càng xanh, văn minh và phát triển bền vững.

Phương Nga