Học cách làm chủ thông tin

Cuộc tranh luận đó khiến tôi suy nghĩ về cách tiếp nhận thông tin của một bộ phận giới trẻ hiện nay. Rất dễ nhận thấy, sự phát triển mạnh mẽ của internet và mạng xã hội đã tạo ra một “xa lộ thông tin” khổng lồ. Mỗi ngày, hàng triệu bài viết, hình ảnh, video được đăng tải và chia sẻ. Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, người dùng có thể cập nhật tình hình trong nước, quốc tế, học tập, công việc hay giải trí bất cứ lúc nào. Chưa bao giờ con người tiếp cận tri thức dễ dàng như hiện nay.

Tranh minh họa của Quang Cường

Tuy nhiên, khi lượng thông tin tăng lên quá nhanh, nhiều người lại rơi vào trạng thái tiếp nhận một cách thụ động. Họ đọc rất nhiều nhưng ít khi dừng lại để phân tích, kiểm chứng hoặc suy ngẫm về những điều vừa đọc. Thay vì tự tìm hiểu bản chất của một vấn đề, không ít người lựa chọn tin ngay vào một đoạn clip ngắn, một bài đăng được chia sẻ nhiều lần hoặc một ý kiến đang trở thành xu hướng. Không khó để bắt gặp những cuộc tranh luận trên mạng xã hội mà người tham gia gần như chỉ lặp lại quan điểm của người khác. Có người chia sẻ một bài viết nhưng chưa đọc hết nội dung. Có người phản ứng gay gắt trước một thông tin nhưng không biết nguồn gốc của nó từ đâu.

Đáng chú ý, nhiều nền tảng hiện nay được thiết kế để giữ chân người dùng càng lâu càng tốt. Hàng loạt video ngắn xuất hiện liên tục khiến chúng ta quen với việc tiếp nhận thông tin nhanh, gọn và đơn giản. Dần dần, khả năng tập trung vào những nội dung dài, đòi hỏi suy nghĩ sâu và phân tích kỹ lưỡng cũng bị ảnh hưởng. Nhiều người có thể dành hàng giờ lướt mạng xã hội nhưng lại cảm thấy khó khăn khi đọc hết một cuốn sách hay một bài báo chuyên sâu. Trong khi đó, giá trị của tri thức không nằm ở số lượng thông tin chúng ta tiếp nhận mà ở khả năng biến thông tin thành hiểu biết. Một người đọc hàng trăm tin tức mỗi ngày chưa chắc đã hiểu biết hơn người chỉ đọc một bài viết nhưng dành thời gian suy ngẫm về nó.

Một xã hội phát triển cần những người trẻ biết suy nghĩ, biết phân tích và dám bảo vệ quan điểm đúng đắn của mình, chứ không phải những “cỗ máy chia sẻ” chỉ biết lặp lại ý kiến của người khác. Công nghệ sẽ tiếp tục phát triển và lượng thông tin sẽ còn tăng lên từng ngày. Chúng ta không thể quay lưng với mạng xã hội hay internet. Điều quan trọng là phải học cách làm chủ chúng. Hãy dành thời gian cho những nội dung có chiều sâu, tập thói quen kiểm chứng thông tin trước khi tin tưởng hoặc chia sẻ, đồng thời rèn luyện khả năng suy nghĩ độc lập trước mỗi vấn đề của cuộc sống.

Đọc nhiều là điều đáng quý. Nhưng nếu chỉ đọc mà không suy nghĩ, tri thức ta tiếp nhận sẽ chỉ dừng lại ở bề mặt. Trong thời đại bùng nổ thông tin, năng lực quý giá nhất của người trẻ có lẽ không phải là biết nhiều điều, mà là biết suy nghĩ sâu sắc hơn về những điều mình đã biết.

NGÂN KHÁNH