Học 2 buổi/ngày có phải kéo dài thời gian học của học sinh?

Bước vào năm học 2026-2027, việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày tiếp tục nhận được sự quan tâm của phụ huynh. Nhiều người băn khoăn buổi thứ hai sẽ học những gì, có phải tiếp tục học thêm kiến thức văn hóa và liệu học sinh có bị quá tải khi ở trường gần như cả ngày.

Hình minh họa AI.

Theo định hướng của ngành Giáo dục, hiệu quả của dạy học 2 buổi/ngày không nằm ở việc tăng số giờ học. Mục tiêu quan trọng hơn là tạo thêm thời gian để nhà trường hỗ trợ từng nhóm học sinh, tổ chức hoạt động trải nghiệm và phát triển toàn diện về kiến thức, kỹ năng, thể chất, nghệ thuật.

Buổi thứ hai không phải học lại nội dung buổi sáng

Trong mô hình dạy học 2 buổi/ngày, buổi thứ nhất tập trung thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông. Nội dung gồm các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc; các môn học tự chọn, lựa chọn và chuyên đề đối với cấp THPT.

Buổi thứ hai được tổ chức linh hoạt hơn. Nhà trường có thể dành thời gian để củng cố kiến thức cho học sinh chưa đạt yêu cầu, bồi dưỡng học sinh có năng lực tốt hoặc triển khai các hoạt động phù hợp với nhu cầu, sở thích và năng khiếu của từng em.

Ở cấp tiểu học, buổi thứ hai có thể gồm văn hóa đọc, kỹ năng sống, ngoại ngữ, thể thao, nghệ thuật, giáo dục tài chính, STEM/STEAM, năng lực số và các hoạt động trải nghiệm.

Đối với học sinh THCS và THPT, ngoài ôn tập, phụ đạo hoặc bồi dưỡng, nhà trường có thể tổ chức giáo dục hướng nghiệp, nghiên cứu khoa học, hoạt động ngoài lớp học, thể thao, văn hóa, nghệ thuật và tăng cường kỹ năng sử dụng công nghệ.

Điểm đáng chú ý là học sinh không nhất thiết phải cùng học một nội dung trong buổi thứ hai. Những em còn thiếu hụt kiến thức cần được hỗ trợ đúng phần chưa đạt, trong khi học sinh đã đáp ứng yêu cầu có thể tham gia hoạt động phát triển năng lực hoặc năng khiếu.

Nếu buổi thứ hai chỉ lặp lại bài giảng buổi sáng, tăng bài tập hoặc biến thành một ca học thêm, mô hình này sẽ khó đạt mục tiêu và có nguy cơ tạo thêm áp lực cho học sinh.

Mỗi ngày không quá 7 tiết học

Thời lượng dạy học 2 buổi/ngày được quy định khác nhau giữa các cấp học.

Đối với cấp tiểu học, nhà trường thực hiện kế hoạch tối thiểu 9 buổi mỗi tuần, tương đương 32 tiết. Mỗi ngày không bố trí quá 7 tiết, mỗi tiết kéo dài 35 phút.

Ở cấp THCS và THPT, kế hoạch dạy học được tổ chức tối thiểu 5 ngày và tối đa 11 buổi mỗi tuần. Mỗi ngày không quá 7 tiết, mỗi tiết kéo dài 45 phút.

Quy định giới hạn số tiết nhằm tránh tình trạng học 2 buổi/ngày bị hiểu thành tăng liên tục các tiết văn hóa. Trong thời gian học sinh ở trường, nhà trường còn phải bố trí thời gian nghỉ giữa các tiết, nghỉ trưa, ăn uống và tham gia những hoạt động phù hợp với tâm sinh lý từng lứa tuổi.

Buổi thứ nhất cũng không bắt buộc phải diễn ra vào buổi sáng và buổi thứ hai không nhất thiết luôn được xếp vào buổi chiều. Các trường có thể sắp xếp linh hoạt, cân đối thời lượng nhưng phải công khai kế hoạch và bảo đảm thực hiện đầy đủ chương trình.

Không thể áp dụng một mô hình cho tất cả trường học

Điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và số lượng học sinh giữa các trường có sự chênh lệch lớn. Vì vậy, dạy học 2 buổi/ngày không thể triển khai theo một mô hình cứng nhắc trên tất cả địa bàn.

Những trường có đủ phòng học, sân chơi, nhà đa năng, thiết bị và giáo viên sẽ thuận lợi hơn khi tổ chức các câu lạc bộ hoặc hoạt động trải nghiệm. Ngược lại, nhiều trường tại vùng sâu, vùng xa hoặc khu vực đông dân vẫn thiếu phòng học, thiếu giáo viên bộ môn và phải tổ chức học luân phiên.

Thực tế này đòi hỏi từng địa phương phải xây dựng lộ trình phù hợp. Việc tổ chức buổi thứ hai cần dựa trên điều kiện thực tế, nhu cầu của học sinh và khả năng đáp ứng của nhà trường, tránh chạy theo tỷ lệ hoặc triển khai hình thức.

Trong năm học 2025-2026, tỷ lệ học sinh được học 2 buổi/ngày tại TP.HCM đạt hơn 82% ở tiểu học, gần 72% ở THCS và 92% ở THPT. Thành phố đặt mục tiêu đến năm học 2027-2028 triển khai tại toàn bộ cơ sở giáo dục, nhưng vẫn phải giải quyết bài toán phòng học, sĩ số và giáo viên tại từng địa bàn.

Những địa phương có nhiều trường vùng cao, điểm trường lẻ hoặc học sinh phải di chuyển xa còn phải tính đến nơi ăn nghỉ, phương tiện đưa đón và sự an toàn của học sinh khi ở trường cả ngày.

Học sinh có bắt buộc tham gia buổi thứ hai?

Phụ huynh cần căn cứ vào kế hoạch giáo dục đã được nhà trường công khai, thay vì hiểu rằng tất cả học sinh ở mọi cấp học và mọi địa phương đều bắt buộc học giống nhau.

Ở cấp trung học, việc triển khai phải gắn với điều kiện cụ thể về giáo viên, phòng học và nội dung chương trình. Trường chưa đủ điều kiện không thể cố tổ chức bằng cách tăng tiết, dồn lịch hoặc gây áp lực cho học sinh.

Trước năm học mới, các cơ sở giáo dục được yêu cầu khảo sát nhu cầu học tập của học sinh đối với buổi thứ hai. Kế hoạch tổ chức, nội dung, thời khóa biểu và hình thức tham gia cần được thông báo rõ cho học sinh, phụ huynh.

Đối với các câu lạc bộ, hoạt động liên kết hoặc dịch vụ hỗ trợ, nhà trường cần phân biệt rõ nội dung thuộc kế hoạch giáo dục và nội dung được tổ chức theo nhu cầu. Phụ huynh có quyền đề nghị giải thích nếu chưa rõ hoạt động nào bắt buộc, hoạt động nào tự nguyện.

Dạy 2 buổi/ngày có được thu thêm tiền?

Việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày không đồng nghĩa nhà trường được tự đặt thêm các khoản thu.

Nếu phát sinh tiền ăn, chăm sóc bán trú, đưa đón, câu lạc bộ hoặc hoạt động liên kết, các khoản này phải thực hiện đúng quy định, công khai nội dung, mức thu và nguyên tắc sử dụng. Những hoạt động xã hội hóa phải bảo đảm tự nguyện, minh bạch, không tạo áp lực cho phụ huynh.

Nhà trường cũng không được gắn việc đóng tiền với đánh giá kết quả học tập hoặc quyền tham gia chương trình giáo dục chính khóa của học sinh.

Trước khi đăng ký, phụ huynh nên yêu cầu nhà trường cung cấp thời khóa biểu, nội dung từng hoạt động, đơn vị tổ chức, giáo viên phụ trách và mức thu cụ thể. Nếu một khoản thu chỉ được thông báo chung chung dưới tên gọi “học buổi hai”, phụ huynh cần đề nghị làm rõ căn cứ và nội dung chi.

Ba điều kiện quyết định chất lượng buổi học thứ hai

Để mô hình dạy học 2 buổi/ngày thực sự hiệu quả, trước hết nhà trường phải có đủ giáo viên. Buổi thứ hai đòi hỏi giáo viên không chỉ vững chuyên môn mà còn có khả năng tổ chức lớp học linh hoạt, phân nhóm học sinh và thiết kế hoạt động trải nghiệm.

Điều kiện thứ hai là cơ sở vật chất. Ngoài phòng học, trường cần có không gian cho thể thao, nghệ thuật, đọc sách, thực hành và hoạt động ngoài lớp. Nếu học sinh tiếp tục ngồi trong một phòng học suốt cả ngày, mục tiêu giáo dục toàn diện rất khó đạt được.

Điều kiện cuối cùng là chương trình phù hợp. Mỗi hoạt động trong buổi thứ hai phải trả lời được câu hỏi học sinh nhận được giá trị gì, thay vì chỉ nhằm lấp kín thời khóa biểu.

Chất lượng của dạy học 2 buổi/ngày vì thế không nên được đánh giá bằng số tiết hoặc thời gian học sinh ở trường. Thước đo cần thiết là sự tiến bộ của học sinh, khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng tự học, sức khỏe thể chất và cơ hội phát triển năng khiếu.

Khi được tổ chức đúng mục tiêu, buổi học thứ hai có thể giúp học sinh giảm nhu cầu học thêm, được hỗ trợ ngay tại trường và có thêm thời gian trải nghiệm. Ngược lại, nếu chỉ kéo dài bài giảng và tăng bài tập, một chủ trương hướng tới giáo dục toàn diện có thể trở thành gánh nặng cho cả học sinh, giáo viên và phụ huynh.