Hoàn thiện thể chế cho kỷ nguyên phát triển mới

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước, Trợ lý Chủ tịch nước Cấn Đình Tài, chủ trì họp báo.

Định vị rõ báo chí cách mạng, mở rộng không gian hoạt động

Luật Báo chí được đánh giá là đạo luật có tác động sâu rộng, trực tiếp định hình không gian phát triển của báo chí cách mạng Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và sắp xếp, tinh gọn bộ máy.

Luật Báo chí gồm 4 chương, 51 điều, có hiệu lực từ 1/7/2026. Điểm mới quan trọng là Luật khẳng định rõ vị trí của báo chí: “Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là báo chí cách mạng”, qua đó làm rõ tính lịch sử, tính chính trị – xã hội đặc thù của báo chí Việt Nam, đồng thời hướng tới xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại.

Luật cũng bổ sung quyền yêu cầu cải chính của công dân trên báo chí, góp phần bảo đảm quyền tự do báo chí, quyền tiếp cận thông tin theo Hiến pháp, đồng thời nâng cao trách nhiệm xã hội của cơ quan báo chí.

Đáng chú ý, Luật Báo chí năm 2025 đã mở rộng không gian hoạt động cho báo chí trên môi trường số, xác định rõ kênh nội dung của cơ quan báo chí trên không gian mạng và nội dung báo chí hoàn chỉnh trên nền tảng số báo chí quốc gia đều là sản phẩm báo chí, tạo hành lang pháp lý để báo chí phát triển đa nền tảng, đa loại hình.

Luật quy định các nguyên tắc về mô hình tổ chức và kinh tế báo chí, phù hợp với yêu cầu phát triển trong bối cảnh sắp xếp hệ thống báo chí. Theo đó, cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện được phép có nhiều loại hình báo chí, cơ quan báo chí trực thuộc, có cơ chế tài chính đặc thù, được thành lập phù hợp với Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Luật cũng tạo điều kiện để báo chí địa phương phát triển theo mô hình đa loại hình, đa sản phẩm; cho phép tạp chí khoa học xuất bản nhiều tạp chí chuyên ngành, góp phần thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Song song với mở rộng không gian phát triển, Luật Báo chí quy định chặt chẽ hơn công tác quản lý nhà nước, xác định rõ 4 loại hình báo chí gồm: báo chí in, báo chí điện tử, phát thanh và truyền hình; bổ sung quy định về Hội Nhà báo Việt Nam, điều kiện cấp, thu hồi giấy phép hoạt động báo chí; chuẩn hóa điều kiện cấp thẻ nhà báo và trách nhiệm của người hoạt động nghiệp vụ báo chí.

Đồng bộ cải cách thể chế ở nhiều lĩnh vực

Cùng với Luật Báo chí, Lệnh của Chủ tịch nước cũng công bố nhiều đạo luật quan trọng khác, tạo nên bức tranh cải cách thể chế đồng bộ.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Trịnh Thị Thủy - Ảnh VGP

Trong lĩnh vực giáo dục, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp và Luật Giáo dục đại học, có hiệu lực từ 1/1/2026, nhằm thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đáng chú ý là quy định giáo dục THCS là giáo dục bắt buộc; phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3–6 tuổi; thống nhất sách giáo khoa giáo dục phổ thông toàn quốc và lộ trình miễn phí sách giáo khoa.

Trong lĩnh vực phòng, chống tham nhũng và bảo đảm quyền công dân, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, có hiệu lực từ 1/7/2026, trong đó bổ sung tiêu chí đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng; điều chỉnh ngưỡng kê khai tài sản, thu nhập; mở rộng hình thức tiếp công dân trực tuyến và làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu.

Ngoài ra, nhiều luật quan trọng khác cũng được công bố như Luật Phục hồi, phá sản (hiệu lực từ 1/3/2026), Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điều ước quốc tế, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản và Luật Bảo hiểm tiền gửi.

Các đạo luật này hướng tới mục tiêu chung là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tháo gỡ “điểm nghẽn” pháp lý, cải thiện môi trường đầu tư – kinh doanh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Việc công bố đồng loạt các luật quan trọng, cho thấy quyết tâm của Quốc hội và Nhà nước trong việc hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Với Luật Báo chí năm 2025, báo chí Việt Nam được kỳ vọng sẽ có thêm không gian, nguồn lực và cơ chế để phát triển chuyên nghiệp, hiện đại, tiếp tục giữ vai trò cầu nối thông tin, định hướng dư luận, đồng hành cùng sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên số.

Huy Tùng