Hoàn thiện cơ chế đưa pháp luật đến gần người dân

Các đại biểu tham dự thảo luận tổ. Ảnh: Đắc Trường

Các đại biểu thống nhất với sự cần thiết sửa đổi toàn diện của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật sau hơn 13 năm thi hành. Nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm tính khả thi, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền, chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.

ĐBQH Đoàn Thị Lê An (Cao Bằng) cho rằng, dự thảo Luật đã có nhiều điểm mới quan trọng như bổ sung quy định về truyền thông chính sách, tăng cường ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong phổ biến, giáo dục pháp luật; mở rộng các nhóm đối tượng đặc thù; bổ sung giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và hoàn thiện chế định báo cáo viên pháp luật.

ĐBQH Đoàn Thị Lê An (Cao Bằng) phát biểu. Ảnh: Đắc Trường

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị tiếp tục mở rộng phạm vi các đối tượng cần ưu tiên tiếp cận pháp luật, trong đó bổ sung người dân sinh sống ở khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; lao động di cư, lao động tự do và thanh thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật.

Theo đại biểu, tại nhiều địa phương miền núi, khả năng tiếp cận thông tin pháp luật của người dân còn hạn chế do điều kiện địa lý, hạ tầng thông tin và rào cản ngôn ngữ. Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị quy định rõ hơn các tiêu chí xác định đối tượng đặc thù; bổ sung cơ chế đánh giá trách nhiệm người đứng đầu trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang (Đắk Lắk) đánh giá cao việc dự thảo luật nhấn mạnh quyền, trách nhiệm chủ động của công dân, mở rộng nhóm đối tượng khó khăn trong tiếp cận pháp luật và từng bước chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang (Đắk Lắk) phát biểu. Ảnh: Đắc Trường

Từ thực tiễn địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu đề nghị quy định linh hoạt hơn đối với hoạt động phổ biến pháp luật trên không gian mạng. Theo đó, chỉ nên bắt buộc sử dụng tài khoản định danh đối với các cơ quan, tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính thức; tránh tạo thêm rào cản đối với người dân vùng sâu, vùng xa khi tiếp cận thông tin pháp luật qua các nền tảng số.

Đại biểu cũng kiến nghị bổ sung quy định về kiểm chứng nội dung do trí tuệ nhân tạo hỗ trợ trước khi công bố; tăng cường truyền thông chính sách bằng ngôn ngữ dễ hiểu, phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời có cơ chế hỗ trợ ngân sách đối với các địa phương khó khăn để bảo đảm nguồn lực thực hiện.

ĐBQH Vương Thị Hương (Tuyên Quang) phát biểu. Ảnh: Đắc Trường

Liên quan đến quy định mới về truyền thông chính sách, ĐBQH Vương Thị Hương (Tuyên Quang) cho rằng đây là điểm mới quan trọng của dự thảo Luật. Tuy nhiên, mục tiêu của hoạt động truyền thông trong giai đoạn xây dựng chính sách cần tập trung vào việc cung cấp thông tin khách quan, đầy đủ để người dân, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động tham gia góp ý, phản biện, thay vì đặt mục tiêu tạo sự đồng thuận ngay từ đầu.

Theo đại biểu, nếu xác định "tạo sự đồng thuận xã hội" là mục tiêu bắt buộc, cơ quan chủ trì có thể chỉ nhấn mạnh những mặt tích cực của phương án được đề xuất, trong khi chưa phản ánh đầy đủ những tác động, chi phí hoặc ý kiến khác nhau. Điều này dễ làm giảm tính khách quan của hoạt động truyền thông chính sách.

Đoàn ĐBQH các tỉnh Cao Bằng, Đắk Lắk và Tuyên Quang thảo luận tại Tổ 16. Ảnh: Đắc Trường

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định về nguồn lực, kinh phí dành riêng cho hoạt động truyền thông chính sách; đồng thời hoàn thiện các quy định về hành vi bị nghiêm cấm theo hướng chỉ xử lý các trường hợp cố ý cung cấp thông tin sai lệch, tránh tạo tâm lý e ngại cho đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên và những người tham gia phổ biến pháp luật.

Các đại biểu tham dự thảo luận tổ. Ảnh: Đắc Trường

Các đại biểu cũng kiến nghị cần đổi mới nội dung và phương thức giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp theo hướng gắn với từng ngành đào tạo. Các ý kiến cho rằng mỗi ngành học cần có nội dung pháp luật chuyên ngành phù hợp, đồng thời tăng cường các phương pháp giảng dạy hiện đại như phiên tòa giả định, mô phỏng tình huống pháp lý, tư vấn pháp luật cộng đồng nhằm giúp người học không chỉ nắm kiến thức mà còn có khả năng vận dụng pháp luật trong hoạt động nghề nghiệp.

Các đại biểu tham dự thảo luận tổ. Ảnh: Đắc Trường

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đề nghị mở rộng nguồn báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật theo hướng kết hợp giữa tiêu chuẩn chuyên môn với năng lực thực tiễn; phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín, hòa giải viên, giáo viên và cán bộ đoàn thể ở cơ sở trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.